Rig Veda 3.6.6: Mandala 3, Sukta 6, Mantra 6

Sukta 3.6

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.6)

Devata: Agni (Jātavedas), as the divine Hotṛ who brings the gods

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.6; confirm against pada-count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतस्य वा केशिना योग्याभिर्घृतस्नुवा रोहिता धुरि धिष्व । अथा वह देवान्देव विश्वान्त्स्वध्वरा कृणुहि जातवेदः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.6.6

Transliteration

ṛtásya vā keśínā yogyā́bhir ghṛtásnuvā róhitā dhurí dhiṣva | áthā vaha devā́n deva víśvānts svadhvarā́ kṛṇuhi jātávedaḥ ||

Translation

ಋತದ ಯೋಗ್ಯ ಬಂಧನಗಳಿಂದ—ಘೃತಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹರಿಸುವ—ಎರಡು ಕೆಂಪು ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ದಂಡಕ್ಕೆ (ಧುರಿಗೆ) ಜೂತಗೊಳಿಸು. ನಂತರ, ಹೇ ದಿವ್ಯ ಜಾತವೇದಸೇ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ; ನಮ್ಮ ಸ್ವಧ್ವರ ಯಜ್ಞಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸುಪಥವಾಗಿಯೂ ಅಖಂಡವಾಗಿಯೂ ಶುಭವಾಗಿಯೂ ಮಾಡು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (गतौ/ऋ- ‘to go, order’; semantic ‘cosmic order, truth’)

• वा: or / indeed
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• केशिना: with the maned/haired one (i.e., with the radiant one)
• केशिना: करण (instrumental: ‘with/through’)
• Type: Adjective
• Root: केशिन् (प्रातिपदिक; ‘having hair/rays’)

• योग्याभिः: with the yokeable (mares)
• योग्याभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: योग्य (प्रातिपदिक; ‘fit for yoking’)

• घृतस्नुवा: the two ghee-dripping (ones)
• घृतस्नुवा: कर्तृ (as subject: the two mares)
• Type: Adjective
• Root: घृतस्नु (प्रातिपदिक; ‘dripping ghee’)

• रोहिता: the two ruddy/bay (mares)
• रोहिता: कर्तृ (apposition to घृतस्नुवा)
• Type: Adjective
• Root: रोहित (प्रातिपदिक; ‘reddish, bay’)

• धुरि: on the yoke/at the pole
• धुरि: अधिकरण (locative)
• Type: Noun
• Root: धुर् (प्रातिपदिक; ‘yoke-pole, shaft; yoke-position’)

• धिष्व: yoke/set (them)
• धिष्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारण/स्थापन) with preverb आ?; Vedic imperative middle ‘धिष्व’ (from √धा/√धिṣ?) used as ‘place, set, yoke’

• अथ: then
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (निपात)

• वह: carry / convey
• वह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह् (वहने)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) (vocative)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: विशेषण (of देवान्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक; ‘all’)

• स्वध्वरा: well-ordered rites / well in the sacrifices
• स्वध्वरा: कर्म/क्रियाविशेषण (contextual)
• Type: Adjective
• Root: सु-अध्वर (प्रातिपदिक; ‘good rite/sacrifice’; Vedic बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• कृणुहि: make / perform
• कृणुहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; epithet of Agni ‘knower of births/creatures’)