Rig Veda 3.58.3: Mandala 3, Sukta 58, Mantra 3

Sukta 3.58

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (cycle attribution)

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सुयुग्भिरश्वैः सुवृता रथेन दस्राविमं शृणुतं श्लोकमद्रेः । किमङ्ग वां प्रत्यवर्तिं गमिष्ठाहुर्विप्रासो अश्विना पुराजाः ॥

Transliteration

suyúgbhir áśvaiḥ suvṛ́tā ráthena dásrāv imáṁ śṛṇutaṁ ślókám ádreḥ | kím áṅga vām práty avàrtiṁ gámiṣṭhā́hur víprāso aśvinā purājā́ḥ ||

Translation

ಸುಯುಗ (ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸುವೃತ (ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿರುಗುವ) ರಥದಲ್ಲಿ, ಹೇ ದಸ್ರಾ (ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ) ಅಶ್ವಿನೌ, ಅದ್ರಿ (ಸೋಮಪೀಷಣ ಶಿಲೆ) ಯಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಹಾಗಾದರೆ ಏಕೆ, ಹೇ ಅಶ್ವಿನೌ, ಪುರಾಜಾ ವಿಪ್ರರು (ಪ್ರೇರಿತ ಋಷಿಗಳು) ನಿಮ್ಮನ್ನು ‘ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರಕ್ಕೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮರಳುವವರು’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुयुग्भिः: with well-yoked (ones)
• सुयुग्भिः: करण
• Type: Adjective
• Root: सु-युग (प्रातिपदिक; युग < √युज्)

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: करण
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• सुवृता: well-protected / well-covered
• सुवृता: विशेषण (करणस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु-वृत (PPP/कृदन्त; वृत < √वृ (वृणोति/वृणुते) ‘to cover/enclose; to choose’ → ‘well-covered/secure’)

• रथेन: with the chariot
• रथेन: करण
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• दस्रा: O wondrous/skillful ones (Aśvins)
• दस्रा: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शृणुतम्: hear (you two)!
• शृणुतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √श्रु (शृणोति)

• श्लोकम्: hymn/verse
• श्लोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्लोक (प्रातिपदिक)

• अद्रेः: of the stone / of the pressing-stone
• अद्रेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• किम्: what?
• किम्: कर्म (प्रश्नार्थ)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अङ्ग: pray/indeed
• अङ्ग: सम्बोधन/प्रयोग-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• प्रति-अवर्तिम्: a turning-back/return (response)
• प्रति-अवर्तिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रति-अवर्ति (प्रातिपदिक; अवर्ति < √वृत/√वर्त ‘turning, return’)

• गमिष्ठा: most ready to come / quickest to come
• गमिष्ठा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: गमिष्ठ (superlative adj.; गम < √गम्)

• आहुः: they have said / they say
• आहुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (Vedic: आहुः as perfect of √अह् ‘to say’)

• विप्रासः: inspired sages/poets
• विप्रासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• अश्विना: O Aśvins
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun (deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• पुराजाः: born of old / ancient-born
• पुराजाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरा-ज (प्रातिपदिक; पुरा ‘formerly’ + ज < √जन् ‘be born’)