Rig Veda 3.45.5 — Mandala 3, Sukta 45, Mantra 5
Sukta 3.45
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
स्वयुरिन्द्र स्वराळसि स्मद्दिष्टिः स्वयशस्तरः । स वावृधान ओजसा पुरुष्टुत भवा नः सुश्रवस्तमः ॥
Transliteration
svayúr indra sva-rā́ḷ asi smád-diṣṭiḥ sváyaśas-taraḥ | sá vāvṛdhānó ójasā puru-stuta bhávā naḥ su-śrávas-tamaḥ ||
Translation
ಓ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ; ಸ್ವರಾಟ್ (ಸ್ವಯಂಶಾಸಕ); ನಿನ್ನದೇ ದಿಷ್ಟಿ/ವಿಧಿಯಿಂದ ದಿಶಿತ, ನಿನ್ನದೇ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವನೇ, ಓ ಪುರುಷ್ಟುತ (ಬಹುಸ್ತುತ), ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಸುಶ್ರವಸ್ತಮ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರವಣ-ಯಶಸ್ಸಿನವನು—ಆಗು: ನಮ್ಮ ಸತ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸು.
Word by Word
स्वयुःself-impelled; self-aiding
स्वयुः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वयु (प्रातिपदिक) < स्व (स्वयं) + यु (यु ‘मिश्रणे/योजने’ से व्युत्पन्न, ‘स्वयमेव प्रेरित/स्वयंसहायक’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वराट्self-ruling; sovereign
स्वराट्:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक; स्व + राट् ‘राजन्/शासक’)
असिyou are
असि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भू/अस्ति’
स्मत्-दिष्टिःwhose gaze/aim is toward us; having regard for us
स्मत्-दिष्टिः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeNoun (compound)
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक; √दिश् ‘दर्शने/निर्देशे’ से ‘दृष्टि/दिशा/निग्रह-शक्ति’), स्मत् = अस्मद्-प्रातिपदिकस्य पञ्चमी/षष्ठी-आधारः (‘हमसे/हमारा’)
स्वयशस्तरःmore glorious by oneself; most self-renowned
स्वयशस्तरः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (comparative)
Rootस्वयशस् (प्रातिपदिक; स्व + यशस् ‘यश’), -तर (तुलनार्थक प्रत्यय)
सःhe (that one)
सः:
Kartā (भवा इत्यस्य कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वावृधानःgrowing strong; increasing
वावृधानः:
Kartā (सः … भवा)
TypeParticiple (present, intensive/reduplicated sense in RV usage)
Root√वृध् ‘वर्धने’ (वृध्/वर्ध्)
ओजसाby strength; with might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक; पुरु ‘बहु’ + स्तुत ‘स्तुत/प्रशस्त’ < √स्तु ‘स्तुतौ’)
भवाbe; become
भवा:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√भू ‘सत्तायाम्’
नःfor us; to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुश्रवस्तमःmost famed; of best renown
सुश्रवस्तमः:
Kartā/Predicate-nominative (भव-क्रियायाः विधेयविशेषणम्)
TypeAdjective (superlative)
Rootसु-श्रवस् (प्रातिपदिक; सु ‘सु-’ + श्रवस् ‘कीर्ति/यश’), -तम (अतिशय/श्रेष्ठार्थक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.