Rig Veda 3.34.2 — Mandala 3, Sukta 34, Mantra 2
Sukta 3.34
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
मखस्य ते तविषस्य प्र जूतिमियर्मि वाचममृताय भूषन् । इन्द्र क्षितीनामसि मानुषीणां विशां दैवीनामुत पूर्वयावा ॥
Transliteration
makhásya te taviṣásya prá jū́tim íyarmi vā́cam amṛ́tāya bhū́ṣan | índra kṣitī́nām asi mā́nuṣīṇāṃ viśā́ṃ daivī́nām utá pū́rva-yāvā ||
Translation
ನಿನ್ನ ಮಖ (ಯಜ್ಞತೇಜಸ್ಸು) ಮತ್ತು ತವಿಷ (ಪರಾಕ್ರಮ)ದ ಪ್ರಜೂತಿಂ (ಪ್ರೇರಿತ ವೇಗ)ವನ್ನು ನಾನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತೇನೆ; ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ವಾಚ್ (ವಾಣಿ)ಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಮಾನುಷೀ ಕ್ಷಿತೀ (ಮಾನವ ನಿವಾಸಗಳು)ಗಳಿಗೂ ದೈವೀ ವಿಶಾಂ (ದಿವ್ಯ ಜನಸಮೂಹಗಳು)ಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ; ನೀನು ಪೂರ್ವಯಾವಾ—ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.
Word by Word
मखस्यof the sacrifice/rite
मखस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तविषस्यof (your) might/strength
तविषस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootतविष (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
जूतिम्impulse, speed, driving force
जूतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजूति (प्रातिपदिक; √जु/जव् ‘to hasten’ से)
ईयर्मिI set in motion / I raise
ईयर्मि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर् (ईरयति/ईरते) ‘to set in motion, raise, impel’
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
अमृतायfor immortality / for the immortal (state)
अमृताय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
भूषन्adorn!, make (it) splendid!, favor!
भूषन्:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Root√भूष् ‘to adorn, make splendid, prepare’ (धातु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्षितीनाम्of the peoples/dwellings
क्षितीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
मानुषीणाम्of the human (peoples)
मानुषीणाम्:
सम्बन्ध (क्षिति-विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमानुषी (प्रातिपदिक; ‘human’ स्त्री-रूप)
विशाम्of the clans/settlements
विशाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
दैवीनाम्of the divine (clans)
दैवीनाम्:
सम्बन्ध (विश्-विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootदैवी (प्रातिपदिक; ‘divine’ स्त्री-रूप)
उतand, also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
पूर्वयावाgoing before, leading, ancient/foremost-goer
पूर्वयावा:
कर्तृ-सम्बन्ध (विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootपूर्व-यावन् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.