Rig Veda 3.28.6 — Mandala 3, Sukta 28, Mantra 6

Sukta 3.28

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution)

Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने वृधान आहुतिं पुरोळाशं जातवेदः । जुषस्व तिरोअह्न्यम् ॥

Transliteration

ágné vṛdhāná āhútiṃ puroḷā́śaṃ jātavedāḥ | juṣásva tiró-ahnyam ||

Translation

ಓ ಅಗ್ನೇ, ವೃದ್ಧಿಮಾನನೇ, ಓ ಜಾತವೇದಸೇ, ಅರ್ಪಿತ ಆಹುತಿ—ಪುರೋಳಾಶ (ಯಜ್ಞಕೇಕ್)—ವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು; ತಿರೋಅಹ್ನ್ಯ ಈ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸು, ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನದ ಮಿತಿಯನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ವೈಶಾಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• वृधानः: growing, increasing (in might)
• वृधानः: Kartā (of the implied action of accepting/enjoying)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: वृध् (धातु) → वृधान- (कृदन्त, शानच्/शानन्)

• आहुतिम्: the oblation
• आहुतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आ-हु (धातु) → आहुति- (स्त्री)

• पुरोळाशम्: the puroḍāśa (sacrificial cake)
• पुरोळाशम्: Karma (apposition to आहुतिम्)
• Type: Noun
• Root: पुरोळाश- (प्रातिपदिक; ritual cake)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: जात- (√जन्) + वेदस्- (√विद्) → जातवेदस्- (प्रातिपदिक)

• जुषस्व: enjoy/accept (graciously)
• जुषस्व: (मुख्य क्रिया) — Agni as Kartā; object = आहुतिम्/पुरोळाशम्
• Type: Verb
• Root: जुष् (धातु)

• तिरोअह्न्यम्: through the day; day-long
• तिरोअह्न्यम्: Karma (as qualifier of the object/act: ‘throughout the day’)
• Type: Adjective (used substantively) / Indeclinable-compound
• Root: तिरस्-/तिरो- (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘across, through’) + अह्न्य- (अहन् ‘day’ से व्युत्पन्न विशेषण) → तिरोऽह्न्य-