Rig Veda 3.24.1 — Mandala 3, Sukta 24, Mantra 1

Sukta 3.24

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.24)

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable for RV 3.24; confirm by metrical scan—shorter cadence suggests gāyatrī-like)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने सहस्व पृतना अभिमातीरपास्य । दुष्टरस्तरन्नरातीर्वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥

Transliteration

agne sáhasva pṛ́tanā abhí-mātīr apā́sya | duṣṭáraḥ tárann arā́tīr várco dhā yajñá-vāhase ||

Translation

ಓ ಅಗ್ನೇ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗು; ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳು. ದಾಟಲು ದುಸ್ತರವಾದರೂ, ನಿರಾಕರಣೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಯಜ್ಞವಾಹಕನಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಶ್ರೀಯನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि-

• सहस्व: be strong; prevail
• सहस्व: (आज्ञार्थे) क्रिया
• Type: Verb (imperative)
• Root: सह् (धातु) / सहस्- (बल)

• पृतनाः: battles; hostile forces
• पृतनाः: कर्तृ (सहस्व इत्यस्य) / विषयः
• Type: Noun
• Root: पृतना-

• अभिमातीः: assaults; hostile attacks
• अभिमातीः: कर्म (अपास्य इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अभिमाति-

• अपास्य: having repelled; having driven away
• अपास्य: पूर्वकाल-क्रिया (सहस्व इत्यस्य सहायकः)
• Type: Verb (absolutive/gerund)
• Root: अप + अस् (धातु) / अपास्-

• दुष्टरः: hard to overcome; difficult to cross
• दुष्टरः: कर्तृ (अग्निः) विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: दुष्- + तॄ (धातु) → दुष्-तॄ/तॄ- (तरति) ; प्रातिपदिकम्: दुष्टर-

• तरन्: crossing; overcoming
• तरन्: कर्तृ (अग्निः) विशेषणम्
• Type: Verb (present participle)
• Root: तॄ (धातु) ‘to cross’

• अरातीः: hostilities; foes’ harms
• अरातीः: कर्म (तरन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अराति-

• वर्चः: splendour; radiance
• वर्चः: कर्म (धा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वर्चस्-

• धा: place; bestow
• धा: (आज्ञार्थे) क्रिया
• Type: Verb (imperative)
• Root: धा (धातु) ‘to place, bestow’

• यज्ञवाहसे: for the sacrifice-bearer (Agni)
• यज्ञवाहसे: सम्प्रदान (धा इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: यज्ञ- + वह (धातु) → यज्ञवाह-; (समास) यज्ञं वहति इति