HomeRig VedaMandala 2Sukta 34Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 2.34.13: Mandala 2, Sukta 34, Mantra 13

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada
Devata: Maruts/Rudras
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ते क्षोणीभिररुणेभिर्नाञ्जिभी रुद्रा ऋतस्य सदनेषु वावृधुः । निमेघमाना अत्येन पाजसा सुश्चन्द्रं वर्णं दधिरे सुपेशसम् ॥

té kṣoṇī́bhir aruṇébhir nā́ñjibhī rudrā́ ṛtásya sádanēṣu vāvṛdhuḥ | niméghamānā́ átyena pā́jasā suścandrám várṇaṃ dadhire supéśasam ||

ಕೆಂಪುಗಾರಿಕೆಯ ಭೂ-ವಿಸ್ತಾರಗಳೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಆಭರಣಗಳೂ ಸಹಿತ ಆ ರುದ್ರರು (ಮರುತರು) ಋತದ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗುಡುಗುತ್ತಾ ಇಳಿಯುತ್ತ, ಅಶ್ವಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯ ಪಾಜಸದಿಂದ, ಅವರು ಸುಚಂದ್ರ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ—ಸುಘಟಿತ, ಸುಪೇಶಸ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಶಕ್ತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ.

तेthey (those)
ते:
कर्तृ (रुद्राः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षोणीभिःwith/using (their) chariots/vehicles
क्षोणीभिः:
करण
TypeNoun
Rootक्षोणी- (स्त्री)
अरुणेभिःruddy, tawny
अरुणेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअरुण-
नाञ्जिभिःwith harnesses/bridles
नाञ्जिभिः:
करण
TypeNoun
Rootनाञ्जि- (स्त्री; ‘नाञ्जि’ = लगाम/अङ्कुश/रेणुका?; RV-प्रयोगः ‘harness/bridle’)
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र-
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (सदनेषु इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootऋत-
सदनेषुin the seats/dwellings
सदनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदन-
वावृधुःhave grown/strengthened
वावृधुः:
क्रिया (कर्तृ = रुद्राः)
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
निमेघमानाःraining down, pouring
निमेघमानाः:
कर्तृ (रुद्राः; विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootनि- + √मिह्/√मेह् (सिञ्चने/वर्षणे; ‘to rain, to sprinkle’) → मेघमान (शतृ-प्रत्यय)
अत्येनwith a steed/horse
अत्येन:
करण
TypeNoun
Rootअत्य- (पुं; ‘steed, horse’)
पाजसाwith might/force
पाजसा:
करण
TypeNoun
Rootपाजस्- (नपुं; ‘strength, might, brilliance’)
सुश्चन्द्रम्very bright, fair-shining
सुश्चन्द्रम्:
कर्म (दधिरे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसु- + चन्द्र-
वर्णम्color, appearance
वर्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्ण-
दधिरेhave assumed/put on
दधिरे:
क्रिया (कर्तृ = रुद्राः)
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) — (दधिरे = आत्मनेपद-रूपम्)
सुपेशसम्well-adorned, of beautiful form
सुपेशसम्:
कर्म (वर्णम् सह)
TypeAdjective
Rootसु- + पेशस्- (नपुं; ‘form, adornment, beauty’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App