Rig Veda 2.15.4: Mandala 2, Sukta 15, Mantra 4

Sukta 2.15

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Indra (with Agni as instrumental power in the verse)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

स प्रवोळ्हॄन्परिगत्या दभीतेर्विश्वमधागायुधमिद्धे अग्नौ । सं गोभिरश्वैरसृजद्रथेभिः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥

Transliteration

sa pravoḷhṝn parigatyā dabhīter viśvam adhāg āyudham iddhe agnau | saṁ gobhir aśvair asṛjad rathebhiḥ somasya tā made indraś cakāra ||

Translation

ಭೀತರಾದ ‘ವಹನಕರ್ತೃ’ಗಳನ್ನು (ಹವಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು) ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ದಹಿಸಿದನು. ನಂತರ ಗೋವುಗಳು, ಅಶ್ವಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದನು—ಸೋಮಮದದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• प्रवोळ्हॄन्: those who had been driven/led forth
• प्रवोळ्हॄन्: Karma
• Type: Participle (Adjectival noun)
• Root: प्र-√वह् (वहँ प्रापणे/वहने) → प्रवोळ्हृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकर्मणि/कृत)

• परिगत्या: having gone around; by encircling
• परिगत्या: Karaṇa
• Type: Gerund/Absolutive (instrumentalized form in Vedic usage)
• Root: परि-√गम् (गमॢँ गतौ) → परिगत (कृदन्त) ; परिगत् + -या (तृतीया एकवचन)

• दभीतेः: from fear/terror
• दभीतेः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: √दभ् (दभँ हिंसायाम्/छेदने) → दभीति (स्त्री. भाववाचक)

• विश्वम्: all; the whole (of it)
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (विश्-सम्बद्ध प्रातिपदिक)

• अधाक्: then; thereupon
• अधाक्: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: अधा (अव्यय) + √अह्/√अघ्? (वेद. ‘अधाक्’ = ‘तदा/अथ’ इत्यर्थे निपात-समूहः)

• आयुधम्: weapon
• आयुधम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• इद्धे: in the kindled (one)
• इद्धे: Adhikaraṇa
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √इध् (इधँ दीप्तौ) → इद्ध (कृदन्त) ; इद्धे = सप्तमी एकवचन (वेद. लोकेटिव)

• अग्नौ: in the fire
• अग्नौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• गोभिः: with cows
• गोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• असृजत्: he released; he let loose
• असृजत्: —
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सृजँ विसर्गे/सर्जने)

• रथेभिः: with chariots
• रथेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• ताः: those (things)
• ताः: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता

• मदे: in intoxication; in exhilaration
• मदे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक; ‘मद’ = उन्माद/हर्ष)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• चकार: he has done; he accomplished
• चकार: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (डुकृञ् करणे)