
Sukta 10.98
Devāpi Ārṣṭiṣeṇa (with Ārṣṭiṣeṇa/Devāpi figures prominent in the hymn’s narrative)
Bṛhaspati as the invoked power; allied forms named: Mitra, Varuṇa, Pūṣan, Ādityas, Vasus, Maruts; rain-force Parjanya is the boon/action requested
Triṣṭubh (probable for RV 10.98; verse length and cadence typical)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮಳೆಯ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿದ್ದು, ಪವಿತ್ರ ಕಥನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ: ರಾಜ ಶಂತನುವಿನ ಯಜಮಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೇವಾಪಿ, ಪರ್ಜನ್ಯನ ಮಳೆಯ ಆಗಮನವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಮಯ ವಾಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಂತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಹಾಗೂ ದೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕರ್ತನಾಗಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಪೂಷನ್, ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಮರುತ್ತುಗಳು ಎಂಬ ಸಹಾಯಕ ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜಲ, ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಆಕಾಶದಿಂದ “ಜಲಸಮೃದ್ಧಿ” ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 1
बृहस्पते प्रति मे देवतामिहि मित्रो वा यद्वरुणो वासि पूषा । आदित्यैर्वा यद्वसुभिर्मरुत्वान्त्स पर्जन्यं शंतनवे वृषाय ॥
ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ನನ್ನ ಆಮಂತ್ರಣದ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸು; ನೀನು ಮಿತ್ರನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವರುಣನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಪೂಷನಾಗಲಿ—ಅಥವಾ ಆದಿತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಥವಾ ಮರುತಧಾರಿಯಾಗಿ—ಅಂತೆಯೇ ಶಂತನುವಿನ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪರ್ಜನ್ಯನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸು, ಫಲಪ್ರದ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಲು.
Mantra 2
आ देवो दूतो अजिरश्चिकित्वान्त्वद्देवापे अभि मामगच्छत् । प्रतीचीनः प्रति मामा ववृत्स्व दधामि ते द्युमतीं वाचमासन् ॥
ಓ ದೇವಾಪೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ದೈವದೂತನು—ವೇಗವಂತನೂ ವಿವೇಕಿಯೂ—ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರಲಿ. ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಬಾ; ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ದ್ಯುಮತೀ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ) ವಾಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಒಳಗೆ ಆಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಅಂತರ್ಯಾಗವು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಗಪಡೆಯಲೆಂದು.
Mantra 3
अस्मे धेहि द्युमतीं वाचमासन्बृहस्पते अनमीवामिषिराम् । यया वृष्टिं शंतनवे वनाव दिवो द्रप्सो मधुमाँ आ विवेश ॥
ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದ್ಯುಮತೀ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ) ವಾಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು—ಅದು ಒಳಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಆಸನಗೊಳ್ಳಲಿ, ಅನಾಮೀವ (ಅಪಾಯರಹಿತ)ವಾಗಲಿ, ಇಷಿರ (ವೇಗಪ್ರೇರಿತ)ವಾಗಲಿ—ಅದರಿಂದ ನಾವು ಶಂತನುವಿಗಾಗಿ ವೃದ್ಧಿದಾಯಕ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ; ಮತ್ತು ದಿವ್ಯದ ಮಧುಮಯ ಬಿಂದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ.
Mantra 4
आ नो द्रप्सा मधुमन्तो विशन्त्विन्द्र देह्यधिरथं सहस्रम् । नि षीद होत्रमृतुथा यजस्व देवान्देवापे हविषा सपर्य ॥
ಮಧುಮಯ ಹನಿಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ. ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಸಹಸ್ರಗುಣ ಬಲವಂತ ರಥವನ್ನು ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು. ಹೋತೃ-ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಋತುಕ್ರಮವಾಗಿ ಋತದ ಲಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಮಾಡು; ಹೇ ದೇವಾಪಿ, ಹವಿಷಿನಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸು—ದೈವಶಕ್ತಿಗಳು ಸಮ್ಯಕ್ ಸೇವಿತವಾಗಲಿ, ಅವತರಣವು ಸ್ಥಿರವಾಗಲಿ.
Mantra 5
आर्ष्टिषेणो होत्रमृषिर्निषीदन्देवापिर्देवसुमतिं चिकित्वान् । स उत्तरस्मादधरं समुद्रमपो दिव्या असृजद्वर्ष्या अभि ॥
ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ ಋಷಿ ಹೋತೃ-ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು—ದೇವಾಪಿ, ದೇವಸుమತಿಯನ್ನು ಅರಿತವನು, ದೇವಮುಖಿ ಸನ್ಮತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು. ಮೇಲಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಅವನು ದಿವ್ಯ ಜಲಗಳನ್ನು—ವರ್ಷಾಜಲಗಳನ್ನು—ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು; ಹರಿವುಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಉನ್ನತ-ಅಧಮಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತಡೆದ ಮಾರ್ಗಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.
Mantra 6
अस्मिन्त्समुद्रे अध्युत्तरस्मिन्नापो देवेभिर्निवृता अतिष्ठन् । ता अद्रवन्नार्ष्टिषेणेन सृष्टा देवापिना प्रेषिता मृक्षिणीषु ॥
ಆ ಮೇಲಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಲಗಳು ದೇವರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದವು; ನಂತರ ಅವು ಓಡಿಬಂದವು—ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದವು, ದೇವಾಪಿ ಪ್ರೇರಿಸಿದವು—ಮೃಕ್ಷಿಣೀ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಜೀವ-ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಾ ನವೀಕರಿಸುವಂತೆ.
Mantra 7
यद्देवापिः शंतनवे पुरोहितो होत्राय वृतः कृपयन्नदीधेत् । देवश्रुतं वृष्टिवनिं रराणो बृहस्पतिर्वाचमस्मा अयच्छत् ॥
ಶಂತನುವಿಗೆ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಪಿಯು ಕೃಪಾಭಾವದಿಂದ ಹೋತ್ರಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಾಗ, ದೇವಶ್ರುತ—ವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತರುವ—ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಅವನಿಗೆ ವಾಕ್ ಅನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.
Mantra 8
यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಮಾನವ ಆರ্ষ್ಟಿಷೇಣ ದೇವಾಪಿಯು ನಿನ್ನನ್ನು ದಹನತೇಜದಿಂದ ಸಮಿಧಿಸುವನು—ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಂದ ಅನುಮೋದಿತನಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸುವನು—ನೀನು ವೃಷ್ಟಿವಂತ ಪರಜನ್ಯನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸು; ವೃಷ್ಟಿಭರಿತ ಅವತರಣೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸು.
Mantra 9
त्वां पूर्व ऋषयो गीर्भिरायन्त्वामध्वरेषु पुरुहूत विश्वे । सहस्राण्यधिरथान्यस्मे आ नो यज्ञं रोहिदश्वोप याहि ॥
ಪೂರ್ವದ ಋಷಿಗಳು ಗೀರುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು; ಅಧ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ, ಓ ಪುರುಹೂತ, ನಿನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ನಮಗೆ ಸಹಸ್ರಗಣ ರಥಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡು; ಓ ರೋಹಿದಶ್ವ, ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಾ.
Mantra 10
एतान्यग्ने नवतिर्नव त्वे आहुतान्यधिरथा सहस्रा । तेभिर्वर्धस्व तन्वः शूर पूर्वीर्दिवो नो वृष्टिमिषितो रिरीहि ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಇವು—ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥ-ಹವಿಸ್ಸುಗಳು—ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ, ಓ ಶೂರ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಮಯ ತನುವುಗಳು—ಬಹು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ—ವರ್ಧಿಸಲಿ. ನಂತರ ನಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ದಿವದಿಂದ ನಮಗೆ ವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡು; ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡು.
Mantra 11
एतान्यग्ने नवतिं सहस्रा सं प्र यच्छ वृष्ण इन्द्राय भागम् । विद्वान्पथ ऋतुशो देवयानानप्यौलानं दिवि देवेषु धेहि ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಇವು—ತೊಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ವೃಷ್ಣನಾದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸು. ಋತುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು, ದೇವಯಾನ ಪಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ, ನಮ್ಮ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನೂ ದಿವದಲ್ಲಿ ದೇವರೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸು—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸು.
Mantra 12
अग्ने बाधस्व वि मृधो वि दुर्गहापामीवामप रक्षांसि सेध । अस्मात्समुद्राद्बृहतो दिवो नोऽपां भूमानमुप नः सृजेह ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ವೈರಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ದೂರ ಓಡಿಸು; ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಪೀಡೆಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸು; ಭಕ್ಷಕ ರಕ್ಷಾಂಸಿಗಳನ್ನು—ಅಂಧಕಾರದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳು. ಈ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಿಂದ, ಈ ವಿಶಾಲ ದಿವದಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ನಮಗಾಗಿ ಅಪಾಂ ಭೂಮಾನ—ಜಲಗಳ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು—ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡು; ಅದು ನಮ್ಮ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿ.
It is a hymn for restoring rain and prosperity. Bṛhaspati is invoked to empower the priest Devāpi’s speech so that Parjanya’s rainfall is awakened and drought ends.
Bṛhaspati represents the power of correct mantra and priestly speech (vāc). The hymn treats rain as something released when sacred speech aligns the gods and the cosmic order.
Devāpi appears as the chosen priest (purohita) for King Śaṃtanū. The hymn recalls how Devāpi kindled the rite and received rain-winning speech from Bṛhaspati for the kingdom’s welfare.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.