Rig Veda 10.96.9: Mandala 10, Sukta 96, Mantra 9

Sukta 10.96

Rishi: Not specified in provided text; hymn RV 10.96 is an Indra-stuti (late maṇḍala).

Devata: Indra (through his Haris; Soma-imagery central)

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

स्रुवेव यस्य हरिणी विपेततुः शिप्रे वाजाय हरिणी दविध्वतः । प्र यत्कृते चमसे मर्मृजद्धरी पीत्वा मदस्य हर्यतस्यान्धसः ॥

Transliteration

sruvéva yásya hárīṇī vipetátuḥ śipré vājā́ya hárīṇī dávīdhvataḥ | prá yát kṛté camáse marmṛ́jad dhárī pītvā́ mádasya haryatásyā́ndhasaḥ ||

Translation

ಎರಡು ಸ್ರುವಗಳಂತೆ ಅವನ ಎರಡು ಹರಿಣಿಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಶಿಪ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ಗಲ್ಲ/ಜೂತದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ) ವಾಜ (ಬಲ-ಪೌರುಷ)ಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಎರಡು ಹರಿಣಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಚಮಸ (ಪಾತ್ರೆ)ಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮರ್ಮೃಜ—ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಹರ್ಷಕರ ಸೋಮರಸದ ಮದವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮದದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्रुवेव: like a ladle
• स्रुवेव: —
• Type: Indeclinable (particle with nominal base)
• Root: स्रु (प्रातिपदिक: स्रु/स्रुव) + इव

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरिणी: the two tawny (mares)
• हरिणी: कर्तृ
• Type: Noun (dual)
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• विपेततुः: have flown apart / have sped forth
• विपेततुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) + वि- (उपसर्ग)

• शिप्रे: on the two cheeks/jaws
• शिप्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शिप्र (प्रातिपदिक)

• वाजाय: for (the sake of) prize/strength
• वाजाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• हरिणी: the two tawny ones
• हरिणी: कर्तृ
• Type: Noun (dual)
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• दविध्वतः: shaking/quivering
• दविध्वतः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: दविध्व (धातु-आधारित कृत्; intensive/iterative of √धू/√ध्वा ‘to shake’ in Vedic usage)

• प्र: forth
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (अन्तर्निहित)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• कृते: in the prepared (cup)
• कृते: अधिकरण (विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: कृ (धातु) → कृत (PPP) / अथवा ‘कृत’ (प्रातिपदिक) ‘made, prepared’

• चमसे: in the cup (beaker)
• चमसे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चमस (प्रातिपदिक)

• मर्मृजत्: cleans/polishes
• मर्मृजत्: क्रिया
• Type: Verb (participle-like finite form in Vedic)
• Root: मृज् (धातु) (Vedic intensive/reduplicated: मर्मृज्)

• हरी: the two tawny ones (steeds)
• हरी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
• Type: Gerund
• Root: पा (धातु ‘to drink’)

• मदस्य: of exhilaration/intoxication
• मदस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• हर्यतस्य: of the delightful
• हर्यतस्य: सम्बन्ध (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हर्यत (प्रातिपदिक; ‘delightful, desired, tawny/pleasing’)

• अन्धसः: of the soma-juice (pressed drink)
• अन्धसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अन्धस् (प्रातिपदिक)