Rig Veda 10.52.4 — Mandala 10, Sukta 52, Mantra 4
Sukta 10.52
Rishi: Agni speaking/self-referential Hotṛ narrative
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
मां देवा दधिरे हव्यवाहमपम्लुक्तं बहु कृच्छ्रा चरन्तम् । अग्निर्विद्वान्यज्ञं नः कल्पयाति पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् ॥
Transliteration
mā́ṃ devā́ dadhire havya-vā́ham ápamluktaṃ bahú kṛcchrā́ cárantam | agnír vidvā́n yajñáṃ naḥ kalpayāti páñca-yāmam tri-vṛ́taṃ saptá-tantum ||
Translation
ದೇವರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಹವ್ಯವಾಹ (ಆಹುತಿ-ವಾಹಕ)ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು—ಅಚಲ, ಅನೇಕ ಕಠಿಣತೆಗಳೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವವನಾಗಿ. ಅಗ್ನಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತನು, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ: ಪಂಚಯಾಮ (ಐದು ಚಲನೆಗಳಿರುವುದು), ತ್ರಿವೃತ (ಮೂರುಮಟ್ಟದ ವಣಾಟ), ಸಪ್ತತಂತು (ಏಳು ತಂತುಗಳಿರುವುದು)—ಚೇತನೆಯ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕರ್ಮ.
Word by Word
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दधिरेthey placed/established
दधिरे:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
हव्यवाहम्as the oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहम्:
कर्म (माम् का विशेषण)
TypeNoun (epithet)
Rootहव्य-वाह (समास; प्रातिपदिक)
अपम्लुक्तम्not slipped away; not lost
अपम्लुक्तम्:
कर्म (माम् का विशेषण)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअप-म्लुच् (कृदन्त; √म्लुच्/म्लोच् ‘to slip off, be lost’ with उपसर्ग अप)
बहुmuch; greatly
बहु:
—
TypeAdjective/Quantifier
Rootबहु (प्रातिपदिक)
कृच्छ्राःhardships; difficulties
कृच्छ्राः:
कर्म
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
चरन्तम्wandering; moving about
चरन्तम्:
कर्म (माम् का विशेषण)
TypeParticiple (present active)
Rootचर् (धातु; वर्तमान कृदन्त)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
कर्तृ (अग्निः का विशेषण)
TypeAdjective (perfect participial stem)
Rootविद् (धातु; क्त्वसु/वत्-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘विद्वस्’)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कल्पयातिhe arranges; he makes ready
कल्पयाति:
—
TypeVerb
Rootकॢप्/कल्प् (धातु; णिच् causative)
पञ्चयामम्having five ‘yāmas’ (fivefold in periods/turns)
पञ्चयामम्:
कर्म (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च-याम (समास; प्रातिपदिक)
त्रिवृतम्threefold; triply-enclosed/arranged
त्रिवृतम्:
कर्म (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-वृत् (समास; प्रातिपदिक)
सप्ततन्तुम्having seven threads (sevenfold in strands)
सप्ततन्तुम्:
कर्म (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त-तन्तु (समास; प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.