Sukta 161
Sukta 10.161
Traditionally associated with healing/expulsion hymns (bhaiṣajya); specific rishi attribution varies by Anukramaṇī
Indrāgnī (dual deity)
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (ಭೈಷಜ್ಯ/ಆಯುಷ್ಯ) ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರ–ಅಗ್ನಿಯ ಜೋಡಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ, ಪೀಡಿತನನ್ನು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುವ ರೋಗಗಳಿಂದಲೂ ಕಾಣದ “ಗ್ರಾಹಿ” (ಹಿಡಿಯುವವ) ಯಿಂದಲೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಹವಿಸ್ (ಅರ್ಪಣೆ/ಆಹುತಿ) ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ರೋಗಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕವಾಗಿ “ಮರಳಿ ಕರೆದು”, ದೃಷ್ಟಿ, ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ದುರಿತ (ಕಷ್ಟ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯ, ತಪ್ಪು ಚಲನೆ) ಯನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
मुञ्चामि त्वा हविषा जीवनाय कमज्ञातयक्ष्मादुत राजयक्ष्मात् । ग्राहिर्जग्राह यदि वैतदेनं तस्या इन्द्राग्नी प्र मुमुक्तमेनम् ॥
ಹವಿಷಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಜೀವಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಅಜ್ಞಾತ ಯಕ್ಷ್ಮದಿಂದಲೂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮದಿಂದಲೂ. ‘ಗ್ರಾಹಿ’ (ಪಿಡಿಗೈಯುವವನು) ಅವನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಆ ಹಿಡಿತದಿಂದ, ಹೇ ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿರಿ.
Mantra 2
यदि क्षितायुर्यदि वा परेतो यदि मृत्योरन्तिकं नीत एव । तमा हरामि निॠतेरुपस्थादस्पार्षमेनं शतशारदाय ॥
ಅವನ ನಿಗದಿತ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಅವನು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಅವನನ್ನು ಮರಣದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ—ಆದರೂ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಋತಿಯ ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರುತ್ತೇನೆ. ಅವನನ್ನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯವಾಗಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ—ನೂರು ಶರತ್ತುಗಳವರೆಗೆ (ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ).
Mantra 3
सहस्राक्षेण शतशारदेन शतायुषा हविषाहार्षमेनम् । शतं यथेमं शरदो नयातीन्द्रो विश्वस्य दुरितस्य पारम् ॥
ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಿ (ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳ) ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶತಶಾರದ (ನೂರು ಶರದೃತುಗಳ)ೊಂದಿಗೆ, ಶತಾಯುಷ (ನೂರುಪಟ್ಟು ಆಯುಷ್ಯಶಕ್ತಿ) ಸಹಿತವಾಗಿ, ಹವಿಷಾ—ಅರ್ಪಣದಿಂದ—ನಾನು ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದೆನು; ಇಂದ್ರನು ಈ ಜೀವಿಯನ್ನು ನೂರು ಋತುಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸಿ, ಸಮಸ್ತ ದುರಿತದ (ದುಃಖ-ದೋಷದ) ಪಾರ ತೀರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ.
Mantra 4
शतं जीव शरदो वर्धमानः शतं हेमन्ताञ्छतमु वसन्तान् । शतमिन्द्राग्नी सविता बृहस्पतिः शतायुषा हविषेमं पुनर्दुः ॥
ನೂರು ಶರದೃತುಗಳನ್ನು ಜೀವಿಸು, ಸದಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತ; ನೂರು ಹೇಮಂತಗಳು ಮತ್ತು ನೂರು ವಸಂತಗಳು. ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿ, ಸವಿತೃ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಶತಾಯುಷ ಹವಿಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮರುಮರು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ—ಅವನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಿ.
Mantra 5
आहार्षं त्वाविदं त्वा पुनरागाः पुनर्नव । सर्वाङ्ग सर्वं ते चक्षुः सर्वमायुश्च तेऽविदम् ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಂದೆನು; ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಂಡೆನು. ಪುನಃ ಬಾ—ನವವಾಗಿ, ಸದಾ ನವವಾಗಿ. ಸರ್ವಾಂಗಪೂರ್ಣನಾಗಿ—ನಿನ್ನ ಸರ್ವ ಚಕ್ಷು (ದೃಷ್ಟಿ) ಪುನಃ ದೊರಕಲಿ, ನಿನ್ನ ಸರ್ವ ಆಯುಷ್ಯವೂ; ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಮರುಪಡೆದೆನು.
Frequently Asked Questions
It is a short Vedic healing hymn that asks Indra and Agni to free a person from wasting sickness and from a ‘seizing’ force, and to restore full life, strength, and sight.
Indra represents the power that breaks obstruction and leads beyond danger, while Agni represents the purifying fire that carries the offering and the prayer. Together they act as a united force for release and restoration.
It can be recited in a simple healing rite with an offering (like ghee into fire) or as a spoken prayer near the patient, focusing on the key ideas: release from the grasp, return of vitality, and blessing for long life.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.