Rig Veda 10.124.7: Mandala 10, Sukta 124, Mantra 7

Sukta 10.124

Rishi: As above for RV 10.124 (edition-dependent).

Devata: Varuṇa (releasing waters) with the seer-principle (kavi) foregrounded.

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by scan).

Samhita Patha (Devanagari)

कविः कवित्वा दिवि रूपमासजदप्रभूती वरुणो निरपः सृजत् । क्षेमं कृण्वाना जनयो न सिन्धवस्ता अस्य वर्णं शुचयो भरिभ्रति ॥

Transliteration

kavíḥ kavitvā́ diví rūpám āsajad áprabhūtī váruṇo nír apáḥ sṛjat | kṣémaṃ kṛṇvānā́ janáyo ná síndhavas tā́ asya várṇaṃ śúcayo bharibhrati ||

Translation

ಕವಿ, ಕವಿತ್ವದಿಂದ, ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಅಪ್ರತಿಹತ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ವರುಣನು ಜಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು. ಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ನಿರ್ಭಯ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ—ತಾಯಿಗಳಂತೆ, ನದಿಗಳಂತೆ—ಆ ಶುಚಿಗಳು ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವರ್ಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कविः: the sage/poet (seer)
• कविः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• कवित्वा: by/with poetic wisdom (seerhood)
• कवित्वा: करण
• Type: Abstract Noun
• Root: कवि + त्वा (तद्धित)

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)

• रूपम्: a form, appearance
• रूपम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• आसजत्: he attached/fastened
• आसजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सञ्ज्/सस्ज् (धातु; ‘to attach, fasten’) + आ-

• अप्रभूती: of unopposed power; irresistible
• अप्रभूती: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ- + प्रभूति (प्रातिपदिक; ‘power, might, supremacy’)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun (Proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• निरपः: the waters (out/away)
• निरपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप्/आपः (प्रातिपदिक; ‘waters’) + निस्-

• सृजत्: he released/let flow
• सृजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु; ‘to release, let flow’)

• क्षेमम्: security, peace, welfare
• क्षेमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षेम (प्रातिपदिक)

• कृण्वाना: making, producing
• कृण्वाना: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु; ‘to make, do’)

• जनयः: women (mothers/wives)
• जनयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जनी/जन (प्रातिपदिक; ‘women, wives, mothers’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• सिन्धवः: rivers, streams
• सिन्धवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• ताः: those (they)
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/this (of Varuṇa)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘this/he’)

• वर्णम्: color, lustre (also: appearance)
• वर्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• शुचयः: the bright/pure ones
• शुचयः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective (substantive)
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• भरिभ्रति: they bear/carry repeatedly; they keep bearing
• भरिभ्रति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु; ‘to bear, carry’) with intensive/reduplicated stem (भरि-भ्र-)