Rig Veda 1.95.4 — Mandala 1, Sukta 95, Mantra 4
Sukta 1.95
Devata: Enigmatic hidden ‘child/seer’ principle (often read as Agni in the waters / the concealed fire / or the solar child)
Samhita Patha (Devanagari)
क इमं वो निण्यमा चिकेत वत्सो मातॄर्जनयत स्वधाभिः । बह्वीनां गर्भो अपसामुपस्थान्महान्कविर्निश्चरति स्वधावान् ॥
Transliteration
ká imáṃ vo niṇyám ā́ ciketa vatsó mātṝ́r janayat svadhā́bhiḥ | bahvīnā́ṃ gárbho apásām upásthān mahā́n kavír níś carati svadhā́vān ||
Translation
ನಿಮಗಾಗಿ ಈ ಗುಪ್ತ ನಿಹಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತರು—ವತ್ಸನು ಸ್ವ-ಧಾಭಿಃ, ತನ್ನ ಸ್ವಧಾ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಜನಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು? ಅನೇಕ ಕರ್ಮಗಳ ಗರ್ಭರೂಪನಾಗಿ, ಅಪ್ಸಾಮ್ ಉಪಸ್ಥಾನ—ಜಲಗಳ ಮಡಿಲಿನಿಂದ, ಮಹಾನ್ ಕವಿ (ಋಷಿ) ಸ್ವಧಾವಾನ್ ಆಗಿ ಹೊರಟು ಬರುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-प्रातिपदिक) / किम्
इमम्this (one)
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निन्यम्hidden, secret
निन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिन्य (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतुम्’ से ‘निन्य’ = ‘गुप्त/अन्तर्हित’)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
चिकेतhas perceived/understood
चिकेत:
—
TypeVerb
Root√चित् (चेतयति/चिकेत) ‘जानने/ध्यान देने’
वत्सःthe calf
वत्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
मातॄःmothers
मातॄः:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
जनयतgenerated, produced
जनयत:
—
TypeVerb
Root√जन् (जनयति) ‘उत्पादयति’
स्वधाभिःwith (his/their) own powers / by inherent might
स्वधाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
बह्वीनाम्of many
बह्वीनाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootबह्वी (प्रातिपदिक; बहु का स्त्री-रूप)
गर्भःembryo, womb-child
गर्भः:
Kartā
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
अपसाम्of the waters
अपसाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक; ‘जल/आपः’)
उपस्थान्from the laps/abodes (near-places)
उपस्थान्:
Apādāna
TypeNoun
Rootउपस्थान (प्रातिपदिक; उप-√स्था ‘समीप-स्थितिः/आश्रय’)
महान्great
महान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
कविःseer, sage
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
निःout, forth
निः:
—
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/निपात)
चरतिmoves, goes forth
चरति:
—
TypeVerb
Root√चर् ‘गमन/आचर’
स्वधावान्possessing inherent power / self-sustaining
स्वधावान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्वधावन्त् (प्रातिपदिक; स्वधा + वन्त्)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.