
Sukta 1.62
Gautama (Gotamāsaḥ)
Indra (with Angiras lineage imagery)
Triṣṭubh
ಈ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತುತಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನವೀನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ‘ಬ್ರಹ್ಮನ್’ (ಪವಿತ್ರ ವಚನ-ಸಂಯೋಜನೆ) ಅನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಗಿರಸ ಪರಂಪರೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಜಯಶಾಲಿ ಬಲದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುವ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು—ಋಷಿಗಳ ಸ್ತುತಿ, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯ ಧಾರಣೆ, ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರಥ-ಯುಗವನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸಿ, ಯಜಮಾನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಾಚಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
प्र मन्महे शवसानाय शूषमाङ्गूषं गिर्वणसे अङ्गिरस्वत् । सुवृक्तिभिः स्तुवत ऋग्मियायार्चामार्कं नरे विश्रुताय ॥
ನಾವು ಶವಸ್ವಾನನಾದ ಬಲವಂತನ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಅಙ್ಗಿರಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರ್ವಣಸ (ಸ್ತುತಿ-ಪ್ರಿಯ ಪ್ರಭು)ಗೆ ಪ್ರಬಲ ಅಙ್ಗೂಷ—ದೃಢ ಗಾನವನ್ನು—ತರುತ್ತೇವೆ. ಸುವೃಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಋಕ್-ಗಾಯಕನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ವಿಶ್ವ್ರುತ ನರನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಅರ್ಕವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತೇವೆ—ಆತ್ಮವು ತೇಜೋಮಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಏರಲೆಂದು.
Mantra 2
प्र वो महे महि नमो भरध्वमाङ्गूष्यं शवसानाय साम । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञा अर्चन्तो अङ्गिरसो गा अविन्दन् ॥
ಮಹಾನ್ ಮಹಿಮಾವಂತನಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮಹಾ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರಿ; ಶಕ್ತಿವಂತನಿಗಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತ ಸಾಮಗಾನವನ್ನು ಮುಂದಿಡಿರಿ. ಅದರಿಂದ ಪಥವನ್ನು ತಿಳಿದ ಪುರಾತನ ಪಿತೃಗಳು—ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವ ಅಂಗಿರಸರು—ಗೋಗಳನ್ನು (ಗೌಃ, ಪ್ರಕಾಶಕಿರಣಗಳನ್ನು) ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಋತದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಗುಪ್ತದಿಂದ ಜ್ಞಾನಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು.
Mantra 3
इन्द्रस्याङ्गिरसां चेष्टौ विदत्सरमा तनयाय धासिम् । बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः समुस्रियाभिर्वावशन्त नरः ॥
ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರ ನಿಶ್ಚಿತ ಅನ್ವೇಷಣದಲ್ಲಿ ಸರಮಾ ಆತ್ಮದ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಡಗಿದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಳು. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅಡ್ಡಿಯ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಗೋಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ದೀಪ್ತಿಮಾನ ಬೆಳಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾದ ಮಾನವ ಅನ್ವೇಷಕರು ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.
Mantra 4
स सुष्टुभा स स्तुभा सप्त विप्रैः स्वरेणाद्रिं स्वर्यो नवग्वैः । सरण्युभिः फलिगमिन्द्र शक्र वलं रवेण दरयो दशग्वैः ॥
ಅವನು—ಸುಷ್ಟುಭ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ, ಸ್ತುಭ ಗಾನದಿಂದ—ಏಳು ವಿಪ್ರರೊಂದಿಗೆ, ಬೆಳಕನ್ನು ತರುವ ಸ್ವರದಿಂದ, ಮತ್ತು ದೀಪ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ನವಗ್ವರೊಂದಿಗೆ—ಶಿಲೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು. ವೇಗವಂತ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೇ ಶಕ್ರ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಘೋಷದಿಂದ ವಲವನ್ನು ಚೂರುಮಾಡಿದೆ—ದಶಗ್ವರೊಂದಿಗೆ.
Mantra 5
गृणानो अङ्गिरोभिर्दस्म वि वरुषसा सूर्येण गोभिरन्धः । वि भूम्या अप्रथय इन्द्र सानु दिवो रज उपरमस्तभायः ॥
ಅಂಗಿರಸರೊಂದಿಗೆ ಸ್ತುತಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಹೇ ದಸ್ಮ (ಅದ್ಭುತ-ಕರ್ತ), ಉಷಸ್ಸು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ-ಗೋವುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಚಿದ್ರಿಸಿ ತೆರೆದೆಯೆ. ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ನೀನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ದಿವ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಲೋಕವನ್ನು ನೀನು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
Mantra 6
तदु प्रयक्षतममस्य कर्म दस्मस्य चारुतममस्ति दंसः । उपह्वरे यदुपरा अपिन्वन्मध्वर्णसो नद्यश्चतस्रः ॥
ಇದೇ ನಿಜವಾಗಿ ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಮ; ದಸ್ಮನ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ದಂಸ (ಕೌಶಲ್ಯ/ಪ್ರಭುತ್ವ) ಆಗಿದೆ. ಉಪಹ್ವರ (ಸಮೀಪದ ಕುಹರ/ಕಣಿವೆ)ದಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿನ ಶಕ್ತಿಗಳು (ಉಪರಾ) ಉಬ್ಬಿ ತುಂಬಿದಾಗ, ಮಧುವರ್ಣ ರಸವಿರುವ ನಾಲ್ಕು ನದಿಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು.
Mantra 7
द्विता वि वव्रे सनजा सनीळे अयास्यः स्तवमानेभिरर्कैः । भगो न मेने परमे व्योमन्नधारयद्रोदसी सुदंसाः ॥
ಎರಡಾಗಿ ಅವನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು—ಸನಜ (ಪ್ರಾಚೀನಜನ್ಮ), ಸನೀಳೆ (ಒಂದೇ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ)—ಅಯಾಸ್ಯನು ಸ್ತುತಿಗೀತಗಳಾದ ಅರ್ಕಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ. ಭಗನಂತೆ ಅವನು ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಆಸನ ಪಡೆದನು; ತನ್ನ ಸುದಂಸಾ (ಶೋಭನ ಪ್ರಭುತ್ವ)ದಿಂದ ರೋದಸೀ—ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು—ಧರಿಸಿದನು.
Mantra 8
सनाद्दिवं परि भूमा विरूपे पुनर्भुवा युवती स्वेभिरेवैः । कृष्णेभिरक्तोषा रुशद्भिर्वपुर्भिरा चरतो अन्यान्या ॥
ಸನಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿ—ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಾದ ಎರಡು—ನಿತ್ಯವೂ ಪುನಃ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಎರಡು ಯುವತಿಯರು. ಕೃಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತವಾದ ರಾತ್ರಿಯೂ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಪುಳ್ಳ ಉಷಸ್ಸೂ—ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
Mantra 9
सनेमि सख्यं स्वपस्यमानः सूनुर्दाधार शवसा सुदंसाः । आमासु चिद्दधिषे पक्वमन्तः पयः कृष्णासु रुशद्रोहिणीषु ॥
ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಸುಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಸುಂದರ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಕಚ್ಚದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಪಕ್ವವನ್ನು ಒಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀ; ಕೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ರುಶದ್-ರೋಹಿಣೀ ರೂಪಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಕಾಶದ ಹಾಲು ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
Mantra 10
सनात्सनीळा अवनीरवाता व्रता रक्षन्ते अमृताः सहोभिः । पुरू सहस्रा जनयो न पत्नीर्दुवस्यन्ति स्वसारो अह्रयाणम् ॥
ಸನಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಒಂದೇ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ, ಅಚಲ-ಅಡಗ ಅಮೃತ ಶಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹೋಬಲದಿಂದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಜನನಿಯರು—ಪತ್ನಿಯರಂತೆ, ಸಹೋದರಿಯರಂತೆ—ಅಹ್ರಯಾಣ, ಅಶ್ರಾಂತ ಏಕನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 11
सनायुवो नमसा नव्यो अर्कैर्वसूयवो मतयो दस्म दद्रुः । पतिं न पत्नीरुशतीरुशन्तं स्पृशन्ति त्वा शवसावन्मनीषाः ॥
ಸನಾತನವಾಗಿಯೂ ಸದಾ ಯೌವನವಾಗಿಯೂ ಇರುವವನೇ, ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದಲೂ ಹೊಸ ಅರ್ಕಗಳಿಂದಲೂ—ವಸು (ಸಂಪತ್ತು) ಬಯಸುವ ಮತಿಗಳು, ಹೇ ದಸ್ಮ (ಅದ್ಭುತಕರ್ಮ), ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ಸುಕ ಪತ್ನಿಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ, ಬಲವಂತನೇ, ಮನೀಷೆಗಳು (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿಗಳು) ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 12
सनादेव तव रायो गभस्तौ न क्षीयन्ते नोप दस्यन्ति दस्म । द्युमाँ असि क्रतुमाँ इन्द्र धीरः शिक्षा शचीवस्तव नः शचीभिः ॥
ಸನಾತನದಿಂದಲೇ, ಹೇ ದಸ್ಮ, ನಿನ್ನ ರಾಯಃ (ಸಂಪತ್ತುಗಳು) ನಿನ್ನ ಗಭಸ್ತಿ (ಹಸ್ತಗ್ರಹ)ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ವಿಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ದೂರ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ದ್ಯುಮಾನ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ), ಕ್ರತುಮಾನ (ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ), ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಧೀರ (ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿ); ಶಚೀವಸ್, ನಿನ್ನ ಶಚಿಗಳಿಂದ (ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ನಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡು.
Mantra 13
सनायते गोतम इन्द्र नव्यमतक्षद्ब्रह्म हरियोजनाय । सुनीथाय नः शवसान नोधाः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ಸನಾಯತೇ (ಶಾಶ್ವತವಾಗುವಿಕೆ)ಗಾಗಿ, ಗೋತಮನು, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನಿನಗಾಗಿ ನವ್ಯಂ (ಹೊಸಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ) ಬ್ರಹ್ಮ (ಮಂತ್ರವಚನ)ವನ್ನು ತಕ್ಷಿಸಿದನು—ಹರಿಯೋಜನಾಯ, ನಿನ್ನ ಹರಿಗಳನ್ನು (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು) ಯೋಕು ಮಾಡಲು. ನಮ್ಮ ಸುನೀತಾಯ (ಸುಮಾರ್ಗದರ್ಶನ)ಕ್ಕಾಗಿ, ಶವಸಾನ (ಬಲಶಾಲಿ) ನೋಧಾಃ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬಂದು ಸೇರಲಿ—ಧಿಯಾವಸುಃ, ಪ್ರೇರಿತ ಧೀ ಮತ್ತು ಅದರ ವಸುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ.
It is a hymn of praise to Indra that presents the poet’s speech as a carefully crafted offering, while asking Indra for strength, protection, and right guidance—especially at dawn.
The hymn aligns its praise with the revered Angirasa seer-tradition, suggesting that inspired speech and seerly “crafting” of mantra is itself a power that draws Indra and opens higher vision.
It means the seer consciously composes a fresh, potent sacred formulation (brahman/mantra) to ‘yoke’ Indra’s power—inviting the deity to arrive and act effectively for the worshippers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.