Sukta 45
Sukta 1.45
Kaṇva (Kāṇva lineage) (traditional for RV 1.45)
Agni (as summoner and sacrificer); also invokes Vasus, Rudras, Ādityas
Gāyatrī (probable; requires pada-count verification)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಪೌರೋಹಿತ್ಯದ ಆಹ್ವಾನಕನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನು ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು ಎಂಬ ದೈವಿಕ ಕುಲಗಳನ್ನು ಮಾನವರ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು, ಯಾಗವನ್ನು “ಸು-ಅಧ್ವರ” (ಸುಮಾರ್ಗಿತ/ಸುಪಥಿತ)ವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಹವಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಯಜಮಾನನ ಭಕ್ತಿಭಾವ–ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಲೆಂದು ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಮನುಜನ ಸಮುದಾಯವು ಋತ/ಕೋಸ್ಮಿಕ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಯಜನವು ಸೋಮದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬಂಧಿತವೆಂದು ಹೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳು ಪಾನಮಾಡಲೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಯಜ್ಞವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಉನ್ನತವಾಗಲೆಂದು ಕೋರುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
त्वमग्ने वसूँरिह रुद्राँ आदित्याँ उत । यजा स्वध्वरं जनं मनुजातं घृतप्रुषम् ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ವಸುಗಳನ್ನು, ರುದ್ರರನ್ನು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರನ್ನೂ ಕರೆತಂದು; ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಮನುಜನಿತವಾದ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾನವಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ—ಘೃತದ ಪವಿತ್ರ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾದ—ಸ್ವಧ್ವರ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು; ಅಂತರಂಗ ವಿಧಿ ಸರಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಲಿ.
Mantra 2
श्रुष्टीवानो हि दाशुषे देवा अग्ने विचेतसः । तान्रोहिदश्व गिर्वणस्त्रयस्त्रिंशतमा वह ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ದಾನಶೀಲನಿಗಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಕೇಳಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ವಿವೇಕಚೇತನ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಓ ಗೀರ್ವಣ, ರೋಹಿದಶ್ವ (ಕೆಂಪು ಕುದುರೆಗಳವನೇ), ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದು—ತ್ರಿ-ಏಕಾದಶ, ಮೂವತ್ತ್ಮೂರು ದೇವರನ್ನು ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಹಿಸು.
Mantra 3
प्रियमेधवदत्रिवज्जातवेदो विरूपवत् । अङ्गिरस्वन्महिव्रत प्रस्कण्वस्य श्रुधी हवम् ॥
ಓ ಜಾತವೇದಸ್, ನೀನು ಪ್ರಿಯಮೇಧನನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಅತ್ರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ವಿರೂಪನನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಅಂಗಿರಸರನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ—ಓ ಮಹಿವ್ರತ, ಹಾಗೆಯೇ ಈಗ ಪ್ರಸ್ಕಣ್ವನ ಹವನ್-ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅನುಮೋದನೆಯ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸು.
Mantra 4
महिकेरव ऊतये प्रियमेधा अहूषत । राजन्तमध्वराणामग्निं शुक्रेण शोचिषा ॥
ಮಹಾ-ಸ್ವರದ ಪ್ರಿಯಮೇಧರು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು—ಅಧ್ವರಗಳ (ಯಜ್ಞಗಳ) ರಾಜನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು, ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವವನನ್ನು. ಆ ಅಧಿಪತಿ ಅಗ್ನಿ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗ ಅಧ್ವರವನ್ನು ಆಳಲಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದೀಪ್ತ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲಿ.
Mantra 5
घृताहवन सन्त्येमा उ षु श्रुधी गिरः । याभिः कण्वस्य सूनवो हवन्तेऽवसे त्वा ॥
ಹೇ ಘೃತಾಹವನ (ಘೃತದಿಂದ ಆಹುತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನೇ), ಈ ವಾಣಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ—ಇಗೋ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳು. ಈ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಕಣ್ವನ ಪುತ್ರರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ಪೋಷಕ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ಬಾ—ಆಹುತಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗು, ಚೇತನೆಯನ್ನು ಒಳಗೆಡೆಗೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸು.
Mantra 6
त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्केशं पुरुप्रियाग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥
ಹೇ ಚಿತ್ರಶ್ರವಸ್ತಮ (ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೀಪ್ತನಾದವನೇ), ವಸತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಶೋಚಿಷ್ಕೇಶ (ಜ್ವಾಲಾಕೇಶವಂತ) ಬಹುಪ್ರಿಯ ಅಗ್ನೇ, ಹವ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಾ—ನಮ್ಮ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು, ನಮ್ಮ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಕರೆದೊಯ್ಯು.
Mantra 7
नि त्वा होतारमृत्विजं दधिरे वसुवित्तमम् । श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं विप्रा अग्ने दिविष्टिषु ॥
ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ವಿಪ್ರರು ನಿನ್ನನ್ನು ಋತುಸಮ್ಮತ ಯಜ್ಞಕರ್ಮನಿರತ ಋತ್ವಿಜನಾಗಿ—ಹೋತೃವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನೀನು ವಸು-ವಿತ್ತಮ, ಸತ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ವೇಷಕ. ಶ್ರುತ್ಕರ್ಣ—ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಕಿವಿಯುಳ್ಳವನೇ, ಸಪ್ರಥಸ್ತಮ—ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲನಾದ ನೀನು, ದಿವಿಷ್ಟಿಷು—ದೈವಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವೆ.
Mantra 8
आ त्वा विप्रा अचुच्यवुः सुतसोमा अभि प्रयः । बृहद्भा बिभ्रतो हविरग्ने मर्ताय दाशुषे ॥
ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಸುತಸೋಮ—ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಿಪ್ರರು ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ತಾವೇ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅಭಿ ಪ್ರಯಃ—ಯಜ್ಞಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ. ಅವರು ಬೃಹದ್ಭಾ—ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹವಿಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುತ್ತಾರೆ. ದಾನಮಾಡುವ ಮರ್ತ್ಯನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾಗು; ಅರ್ಪಣಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತೇಜ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ.
Mantra 9
प्रातर्याव्णः सहस्कृत सोमपेयाय सन्त्य । इहाद्य दैव्यं जनं बर्हिरा सादया वसो ॥
ಹೇ ಸಹಸ್ಕೃತ—ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರೂಪಿತ ಬಲವಂತನೇ, ಪ್ರಾತರ್ಯಾವಣ—ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವವನೇ, ನೀನು ಸೋಮಪೇಯಾಯ—ಸೋಮಪಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವೆ. ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ದೈವ್ಯ ಜನವನ್ನು ಬರ್ಹಿಸಿನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಗೊಳಿಸು, ಹೇ ವಸೋ. ಹೇ ಪ್ರಕಾಶವಂತನೇ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದೈವ್ಯ ಋತ-ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು, ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಭಾತವು ಪೂರ್ಣವಾಗಲೆಂದು.
Mantra 10
अर्वाञ्चं दैव्यं जनमग्ने यक्ष्व सहूतिभिः । अयं सोमः सुदानवस्तं पात तिरोअह्न्यम् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ದೈವ್ಯ ಜನರನ್ನು ಅರ್ವಾಂಚ್—ಇತ್ತ ಕಡೆಗೆ—ತಿರುಗಿಸಿ, ಸಹೂತಿಭಿಃ (ಆಹ್ವಾನ-ಸಹಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅವರಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞಮಾಡು. ಈ ಸೊಮ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಹೇ ಸುಧಾನವಃ (ಸು-ದಾತರು); ತಿರೋಅಹ್ನ್ಯ ಸೊಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿರಿ—ಅದು ದಿನದ ಪಾರಕ್ಕೆ ಸಾಗುವದು.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
Agni is asked to bring the principal divine clans to the sacrifice and to conduct the rite for the Manu-born human community in a well-ordered way.
- Development
The hymn expands Agni’s role: widely invoked among settlements, he is flame-haired and beloved, the one who bears offerings and makes the sacrifice effective across human space and social life.
- Climax
Agni is urged to turn hither and sacrifice for the ‘divine folk’ with supportive invocations, linking the human rite directly to the divine assembly and its acceptance.
- Where it settles
Soma is declared present; the gods are invited to drink, and the rite concludes with a sense of continuity beyond ordinary day-bound time.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the bright, flame-haired priest (śociṣkeśa) and the bearer of offerings (havyavāhana), invoked by clans and settlements as the one who brings the gods near and conducts the sacrifice correctly.
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he conveys oblations to the deities, summons divine hosts, and establishes the sacrificial order that mirrors ṛta (cosmic truth/order).
- Inner significanceThe awakened fire of will and discernment that gathers scattered powers of the psyche, offers them to the highest aim, and turns inner practice into a ‘straight path’ (su-adhvara).
The seer
- KaṇvaKāṇva (Kanva lineage) · A prominent early Rigvedic seer whose family hymns are noted for clear ritual diction and strong Agni-invocation, often emphasizing Agni as both messenger and officiant (hotṛ) who perfects the sacrifice.
Famous verses
yajā svadhvaraṃ
śociṣkeśam
ayaṃ somaḥ
Attributes of the deity
- Hotṛ/priestly power (yajña-leader)
- Summoner of the gods (deva-āhvāna)
- Carrier of offerings (havyavāhana)
- Flame-haired, radiant presence (śociṣkeśa)
- Order-maker: makes the rite well-directed (su-adhvara)
- Protector and benefactor of the human community (manujāta jana)
Also by this seer
- Rigvedic Kāṇva corpus (notably many hymns in Mandala 1 and substantial portions of Mandala 8 attributed to Kāṇvas)
- Agni and Indra praise hymns within the Kāṇva tradition used as model invocations in later śrauta-style recitation
The rite, step by step
- Kindle or attend the sacred fire; establish Agni as the present priest and messenger.
- Invite Agni to bring the Vasus, Rudras, and Ādityas to the rite (divine assembly).
- Perform the offering with ghee as the clarifying medium; affirm the rite as su-adhvara (well-ordered).
- Invoke Agni as havyavāhana to carry the oblation and the hymn’s intention upward.
- Turn the rite toward the ‘divine folk’ (daivya jana) and confirm communal participation (vikṣu jantavaḥ).
- Present Soma as present power; invite the gods to drink, sealing reciprocity between human offering and divine blessing.
Offerings
- Ghee/clarified butter (ghṛta) as oblation and ‘clarity’ symbol
- Soma (as the drink/power offered to the gods)
- Recited praise (stoma) as a verbal offering
Frequently Asked Questions
It asks Agni to come as the priest of the sacrifice, summon the divine groups (Vasus, Rudras, Ādityas), and carry the offerings so the rite becomes well-ordered and effective.
They represent major ‘families’ of gods. Calling them together means inviting a complete divine assembly to witness and accept the sacrifice.
Agni conducts the offering, while Soma is the sacred drink offered to the gods. The hymn links them: Agni brings the gods and completes the rite, and Soma seals it through divine drinking and blessing.
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
