Rig Veda 1.43.9: Mandala 1, Sukta 43, Mantra 9

Sukta 1.43

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.43)

Devata: Soma

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for concise invocations)

Samhita Patha (Devanagari)

यास्ते प्रजा अमृतस्य परस्मिन्धामन्नृतस्य । मूर्धा नाभा सोम वेन आभूषन्तीः सोम वेदः ॥

Transliteration

yā́s te prajā́ amṛ́tasya párasmīn dhā́mann ṛtásya | mūrdhā́ nā́bhā soma véna ābhū́ṣantīḥ soma védaḥ ||

Translation

ಹೇ ಸೋಮ, ನಿನ್ನ ಆ ಪ್ರಜಾಶಕ್ತಿಗಳು ಅಮೃತದ ಪರಮ ಧಾಮದಲ್ಲಿ, ಋತದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವು—ಮಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಶಿಖರಿತವಾಗಿ, ನಾಭಿಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಂತೆ—ಹೇ ಸೋಮ, ಹೇ ವೇನ (ದೃಷ್ಟಿ-ಇಚ್ಛೆ), ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವೆ; ಅವು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• याः: who/which (fem. pl.)
• याः: कर्तृ (सम्बन्ध-प्रदर्शक; ‘those who/which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रजाः: offspring, creatures, progeny
• प्रजाः: कर्तृ (याः … प्रजाः)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्र + √जन्)

• अमृतस्य: of immortality / of the immortal (realm)
• अमृतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: अमृत (a- + मृत)

• परस्मिन्: in the farthest / in the highest
• परस्मिन्: अधिकरण
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: पर (सर्वनामिक-विशेषण)

• धामन्: in the abode, in the station
• धामन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: धामन् (√धा ‘to set/establish’ से)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत

• मूर्धा: head, summit
• मूर्धा: कर्तृ/विशेष्य (उपमा-प्रयोगे)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन्

• नाभा: navel, hub
• नाभा: कर्तृ/विशेष्य (उपमा-प्रयोगे)
• Type: Noun
• Root: नाभि

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: सोम

• वेन: O beloved/desired one (Vena)
• वेन: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (vocative epithet)
• Root: वेन

• आभूषन्तीः: adorning, making splendid
• आभूषन्तीः: कर्तृ (याः … आभूषन्तीः)
• Type: Verb (present participle)
• Root: आ-√भूष् (to adorn, to make splendid)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: सोम

• वेदः: O knower (wise one)
• वेदः: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (vocative epithet)
• Root: √विद् (to know) / वेद (नामरूप ‘knowledge/knower’)