Rig Veda 1.40.7: Mandala 1, Sukta 40, Mantra 7

Sukta 1.40

Devata: Implicitly Brahmaṇaspati / Gods (verse is interrogative, praising the giver and the divine response)

Samhita Patha (Devanagari)

को देवयन्तमश्नवज्जनं को वृक्तबर्हिषम् । प्रप्र दाश्वान्पस्त्याभिरस्थितान्तर्वावत्क्षयं दधे ॥

Transliteration

kó deva-yántam aśnavaj jánaṃ kó vṛktá-barhiṣam | prá-pra dāśvā́n pastyā́bhir asthita antar-vā́vat kṣáyaṃ dadhé ||

Translation

ದೇವವನ್ನು ಬಯಸುವ ಜನನನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಬರ್ಹಿಷ್ (ಯಜ್ಞಾಸನ) ಹೊಂದಿದ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ದಾನಶೀಲನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರುಮರು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಒಳಗಿನಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ಕ್ಷಯ—ಸ್ಥಿರ ನಿವಾಸ—ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कः: who?
• कः: कर्तृ (प्रश्नवाचकः) / कर्ता-निर्देशः
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• देवयन्तम्: desiring the gods / god-seeking
• देवयन्तम्: कर्म
• Type: Adjective/Participle
• Root: देवय (देव + य) कृत्-प्रातिपदिक (वर्तमान कृदन्त)

• अश्नवत्: attained / reached
• अश्नवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (अश्नुते) धातु

• जनम्: the man / people
• जनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• कः: who?
• कः: कर्तृ (प्रश्नवाचकः)
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• वृक्तबर्हिषम्: (him) whose sacrificial grass is cut/spread (i.e., with prepared barhis)
• वृक्तबर्हिषम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वृक्त-बर्हिस् (वृक्त < √व्रज्/√वृज् ‘to cut/trim’ + बर्हिस् ‘sacrificial grass’) समास-प्रातिपदिक

• प्र: forth / forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• प्र: forth / forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• दाश्वान्: the giver / the worshipper (who has given)
• दाश्वान्: कर्ता
• Type: Noun/Participle
• Root: दाश्वांस् (√दा ‘to give’—परिपूर्ण/परिपक्व कृदन्त ‘giver, worshipper’)

• पस्त्याभिः: with (his) dwellings / through the homesteads
• पस्त्याभिः: करण (सहायक-उपायः) / अधिकरण-भावः (परिसर-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: पस्त्या (प्रातिपदिक; ‘dwelling, homestead, household’)

• अस्थित: stood / took his stand
• अस्थित: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था (स्था) धातु + अङ् (लुङ्/लिट्-प्राय भूतार्थे) — ‘अ-स्थि-त’

• अन्तः: within / inside
• अन्तः: अधिकरण (स्थान-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपपद)

• वावत्: swiftly / wind-like
• वावत्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वावत् (अव्यय; ‘like the wind/with blowing’, from √वा ‘to blow’)

• क्षयम्: a dwelling / home
• क्षयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक; ‘dwelling, abode’)

• दधे: has placed / established
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धा ‘to place, set’) धातु