Rig Veda 1.31.7: Mandala 1, Sukta 31, Mantra 7

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं तमग्ने अमृतत्व उत्तमे मर्तं दधासि श्रवसे दिवेदिवे । यस्तातृषाण उभयाय जन्मने मयः कृणोषि प्रय आ च सूरये ॥

Transliteration

tváṃ tám agne amṛta-tvá uttamé mártaṃ dadhāsi śrávase divé-dive | yás tātṛṣāṇá ubháyāya jánmane máyaḥ kṛṇóṣi práya ā́ ca sū́raye ||

Translation

ಓ ಅಗ್ನೇ, ಆ ಮರಣಶೀಲನನ್ನು ನೀನು ಅಮೃತತ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀ—ದಿನೇದಿನೇ ಶ್ರವಸ್ (ಕೀರ್ತಿ)ಗಾಗಿ. ಉಭಯ ಜನ್ಮ (ಎರಡು ಜನ್ಮ/ಎರಡು ಲೋಕ)ಗಳಿಗಾಗಿ ತಾತೃಷಾಣ (ಉತ್ಸುಕ ಯತ್ನಶೀಲ)ನಾಗಿರುವವನಿಗೆ ನೀನು ಮಯಃ (ಆನಂದ)ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೀ; ಮತ್ತು ಸೂರಯೇ (ಪ್ರಕಾಶಿತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ)ಗಾಗಿ ಪ್ರಯಃ (ಪೋಷಕ ಆಹಾರ/ಪೋಷಣೆ) ಹಾಗೂ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತೀ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अमृतत्वे: in immortality
• अमृतत्वे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अमृतत्व (प्रातिपदिक) < अमृत + त्व

• उत्तमे: highest
• उत्तमे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक; superlative of उद्/उपरि)

• मर्तम्: a mortal
• मर्तम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक) < √मृ (to die)

• दधासि: you place / establish
• दधासि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति)

• श्रवसे: for fame
• श्रवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक) < √श्रु

• दिवे: for the day
• दिवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• दिवे: for the day (each day)
• दिवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तातृषाणः: thirsting / eagerly desiring
• तातृषाणः: कर्तृ
• Type: Participle (adjectival)
• Root: √तृष् (to thirst) → तातृषाण (परिपूर्ण/तीव्र-अर्थक; Vedic intensive/perfect-participial formation)

• उभयाय: for both
• उभयाय: सम्प्रदान
• Type: Adjective used substantively
• Root: उभय (प्रातिपदिक)

• जन्मने: for birth / for the state of being born
• जन्मने: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) < √जन्

• मयः: joy / delight / welfare
• मयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: मयस् (प्रातिपदिक)

• कृणोषि: you make
• कृणोषि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (कृणोति; Vedic present)

• प्रये: for forward drive / for advance
• प्रये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: प्रय (प्रातिपदिक; ‘advance, onset, expedition, impulse’)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb/particle)
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• सूरये: for the patron (sūri)
• सूरये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सूरि (प्रातिपदिक; ‘patron, lord, benefactor’)