
Sukta 1.173
Likely Indra (context of RV 1.173), with strong svar/light imagery; verse functions as hymnic prelude invoking chant and rays
Trishtubh (likely; longer line structure)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಇಂದ್ರ-ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವರ್ಗಜನಿತವಾದ ಗೀತಿಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ‘ಸ್ವರ್’ (ಸೌರ ವಿಶಾಲತೆ) ಪ್ರಕಟವಾಗಲೆಂದು ಕೋರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ವೀರನಾದ ಇಂದ್ರನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ, ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಗತಿ/ಮಾರ್ಗ (ಗಾತು), ಜಯ, ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದಾನಿಸುವ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
गायत्साम नभन्यं यथा वेरर्चाम तद्वावृधानं स्वर्वत् । गावो धेनवो बर्हिष्यदब्धा आ यत्सद्मानं दिव्यं विवासान् ॥
ಗೀತ (ಗಾಯತ್) ಸ್ವರ್ಗಜನ್ಯ ಸಾಮನನ್ನು ಹಾಡಲಿ; ನಾವು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸುವೆವೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಸ್ವರ್ವತ್ (ಸೌರ-ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ) ಸದಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಚಿಸೋಣ. ಗೋವುಗಳಂತೆ ಪೋಷಿಸುವ ಧೇನುವಿನಂತೆ ಕಿರಣಗಳು, ಬರ್ಹಿಷ್ (ಯಜ್ಞಾಸನ) ಮೇಲೆ ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ, ನಾವು ಸೇವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುವಾಗ, ದಿವ್ಯ ಸದ್ಮಾನ (ನಿವಾಸ)ಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆಸೀನವಾಗುತ್ತವೆ.
Mantra 2
अर्चद्वृषा वृषभिः स्वेदुहव्यैर्मृगो नाश्नो अति यज्जुगुर्यात् । प्र मन्दयुर्मनां गूर्त होता भरते मर्यो मिथुना यजत्रः ॥
ವೃಷಾ (ಬಲಿಷ್ಠ ವೃಷಭ)ನನ್ನು ವೃಷಭಿಗಳು—ಬಲಿಷ್ಠರು—ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಹವ್ಯವು ಸ್ವಯಂ ಆನಂದರೂಪವಾದವರಿಂದ. ಅವನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಮೃಗದಂತೆ ಅವನು ಭಕ್ಷಕನನ್ನೂ ಮೀರಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೇರಿತನೂ ಉತ್ಸುಕನೂ ಆದ ಹೋತೃ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾನೆ; ಯಜ್ಯತ್ರನಾದ ಯುವ ಯಜಮಾನನು ಮಿಥುನಾ (ಜೋಡಿ) ಅರ್ಪಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
नक्षद्धोता परि सद्म मिता यन्भरद्गर्भमा शरदः पृथिव्याः । क्रन्ददश्वो नयमानो रुवद्गौरन्तर्दूतो न रोदसी चरद्वाक् ॥
ನಕ್ಷದ್ಧೋತೃ—ಹೋತೃ—ಮಿತವಾದ ಸದ್ಮ (ನಿವಾಸ)ವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಆವರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಪೃಥಿವಿಯ ಶರದ್ ಋತುಗಳಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾನೆ. ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಹಿನ್ನೆಯುವ ಅಶ್ವದಂತೆ, ಮತ್ತು ಗರ್ಜಿಸುವ ಗೋವೃಷಭದಂತೆ, ವಾಕು ಒಳಗೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ—ರೋದಸೀ (ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿ) ಎಂಬ ಎರಡು ಲೋಕಗಳ ನಡುವೆ ದೂತನಂತೆ—ವಾಕರೂಪವಾಗಿ ದ್ಯೌ-ಪೃಥಿವಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 4
ता कर्माषतरास्मै प्र च्यौत्नानि देवयन्तो भरन्ते । जुजोषदिन्द्रो दस्मवर्चा नासत्येव सुग्म्यो रथेष्ठाः ॥
ದೇವಯಂತಃ—ದಿವ್ಯತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಸುವವರು—ಅವನಿಗಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಪಕ್ವವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಚ್ಯೌತ್ನ (ಪ್ರಬಲ ಉಪಕ್ರಮ/ಪ್ರಯತ್ನ)ಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ತರುತ್ತಾರೆ. ದಸ್ಮವರ್ಚಾಃ—ಅದ್ಭುತ ತೇಜಸ್ಸಿನ—ಇಂದ್ರನು ಅವನ್ನು ಜುಜೋಷತ್ (ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಂತೋಷಿಸಲಿ); ನಾಸತ್ಯರಂತೆ ಸುಗ್ಮ್ಯಃ—ಸರಿಯಾದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ—ಮತ್ತು ರಥೇಷ್ಠಾಃ—ರಥದಲ್ಲಿ ದೃಢ—ಆಗಲಿ.
Mantra 5
तमु ष्टुहीन्द्रं यो ह सत्वा यः शूरो मघवा यो रथेष्ठाः । प्रतीचश्चिद्योधीयान्वृषण्वान्ववव्रुषश्चित्तमसो विहन्ता ॥
ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸು—ಯಾವನು ಸತ್ವಾ (ಸತ್ಯ-ಬಲ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಯಾವನು ಶೂರ; ಯಾವನು ಮಘವಾ (ದಾನಶೀಲ ಸ್ವಾಮಿ); ಯಾವನು ರಥೇಷ್ಠಾಃ (ರಥದಲ್ಲಿ ದೃಢ). ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ಮೇಲೂ ಅವನು ಯೋಧೀಯಾನ್ (ಇನ್ನಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯೋಧ); ವೃಷಣ್ವಾನ್—ವೃಷಭದಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿ—ಮತ್ತು ವವವ್ರುಷಃ ಚಿತ್ತಮಸಃ ವಿಹಂತಾ—ಆವರಿಸುವ ಅಂಧಕಾರವನ್ನೂ ಹೊಡೆದು ದೂರಮಾಡುವವನು.
Mantra 6
प्र यदित्था महिना नृभ्यो अस्त्यरं रोदसी कक्ष्ये नास्मै । सं विव्य इन्द्रो वृजनं न भूमा भर्ति स्वधावाँ ओपशमिव द्याम् ॥
ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಾಗ, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಎಂಬ ಎರಡು ಲೋಕಗಳು ಅವನಿಗೆ ಕಿರಿದಾದ ಆವರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ವಿಶಾಲ ಭೂಮಿಯಂತೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಧಾ-ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಆಧಾರಬಂಧದಂತೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
समत्सु त्वा शूर सतामुराणं प्रपथिन्तमं परितंसयध्यै । सजोषस इन्द्रं मदे क्षोणीः सूरिं चिद्ये अनुमदन्ति वाजैः ॥
ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ, ಹೇ ಶೂರ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ—ಸತ್ಯವಂತರ ಬಲಿಷ್ಠ ಆನಂದರೂಪನನ್ನು; ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುನ್ನಡೆಯುವವನನ್ನು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು. ಮದದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಶಕ್ತಿಗಳು ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ; ವಾಜ (ಬಲ-ಸಮೃದ್ಧಿ)ಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಾಯಕರು (ಸೂರಿ) ಸಹ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 8
एवा हि ते शं सवना समुद्र आपो यत्त आसु मदन्ति देवीः । विश्वा ते अनु जोष्या भूद्गौः सूरीँश्चिद्यदि धिषा वेषि जनान् ॥
ಹೌದು, ನಿಜವಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಸವನಗಳು (ಸೋಮಪೀಡನೆ) ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಶುಭಕರವಾಗಿವೆ—ದೇವಿಯರಾದ ಆಪಃ (ದಿವ್ಯ ಜಲಗಳು) ತಮ್ಮೊಳಗೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮದಿಸುವಾಗ. ಆಗ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಅನುಜೋಷ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಗೌಃ (ಪ್ರಕಾಶಕಿರಣ) ಸಹ—ನೀನು ಧಿಷಾ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಿದರೆ—ಸೂರಿಗಳು (ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಾಯಕರು) ಕೂಡ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 9
असाम यथा सुषखाय एन स्वभिष्टयो नरां न शंसैः । असद्यथा न इन्द्रो वन्दनेष्ठास्तुरो न कर्म नयमान उक्था ॥
ನಾವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸುಸಖರಾಗಿರೋಣ—ಸುಸ್ಥಿರ ಆಧಾರ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿ—ಯೋಗ್ಯ ಶಂಸ (ಸ್ತುತಿ)ಗಳಿಂದ ನರರು (ಆಧಾರ ಪಡೆಯುವಂತೆ) ಹಾಗೆ. ನಮ್ಮ ವಂದನಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರಲಿ; ತುರ (ವೇಗವಂತ)ನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಉಕ್ಥಗಳನ್ನು ಫಲಸಿದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲಿ.
Mantra 10
विष्पर्धसो नरां न शंसैरस्माकासदिन्द्रो वज्रहस्तः । मित्रायुवो न पूर्पतिं सुशिष्टौ मध्यायुव उप शिक्षन्ति यज्ञैः ॥
ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ನರರಂತೆ, ನಮ್ಮ ಶಂಸ-ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ವಜ್ರಹಸ್ತ ಇಂದ್ರನು ನಮ್ಮವನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಸನಗೊಳ್ಳಲಿ. ಮಿತ್ರನ ಸಹಚರರು ಸುಶಿಷ್ಟ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪೂರಪತಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಾಯುವ (ವಿಕಸಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 11
यज्ञो हि ष्मेन्द्रं कश्चिदृन्धञ्जुहुराणश्चिन्मनसा परियन् । तीर्थे नाच्छा तातृषाणमोको दीर्घो न सिध्रमा कृणोत्यध्वा ॥
ಯಜ್ಞವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲದು—ಯಾರೋ (ಯಜಮಾನ), ಜುಹುರಾಣ (ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ) ಇದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಿಯಾನ (ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ) ಇರುವವನು. ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸೇರುವಂತೆ ಅದು ಇಷ್ಟವಾದ ಓಕ (ನಿವಾಸ)ವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ; ದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಅದು ಗುರಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೇರ ಪಥವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 12
मो षू ण इन्द्रात्र पृत्सु देवैरस्ति हि ष्मा ते शुष्मिन्नवयाः । महश्चिद्यस्य मीळ्हुषो यव्या हविष्मतो मरुतो वन्दते गीः ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ, ದೇವರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡಬೇಡ; ಏಕೆಂದರೆ, ಹೇ ಶೂಷ್ಮವಂತನೇ, ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಆ ಕೃಪಾಳು ದಾತನು; ಅವನ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿತ ಹವಿಷನ್ನು ಮರುತರು ತಮ್ಮ ಗೀತದಿಂದ ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 13
एष स्तोम इन्द्र तुभ्यमस्मे एतेन गातुं हरिवो विदो नः । आ नो ववृत्याः सुविताय देव विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ನಿನಗಾಗಿ ಇದೆ; ಹೇ ಹರಿವಃ, ಇದರ ಮೂಲಕ ನಮಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿ. ಹೇ ದೇವ, ಸುಗತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ತಿರುಗು; ನಾವು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ದಾನಿಸುವ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.
Indra is the main deity. The hymn praises him as the heroic, forward-leading power who grants victory, right direction, and abundance.
Here ‘svar’ points to radiant wideness—solar clarity and luminous expansion. The opening imagery treats rays like nourishing cows arriving at the offering-seat.
The final verse asks Indra to “know the path” for the singers (gātu) and to turn toward them for “good going” (suvitā), so they may gain effective action and swift-giving plenty.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.