HomeRig VedaMandala 1Sukta 143Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.143

Devata: Agni (including the form Apām Napāt)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.143; verse length supports triṣṭubh cadence)

प्र तव्यसीं नव्यसीं धीतिमग्नये वाचो मतिं सहसः सूनवे भरे । अपां नपाद्यो वसुभिः सह प्रियो होता पृथिव्यां न्यसीददृत्वियः ॥

प्र तव्य॑सीं॒ नव्य॑सीं धी॒तिम॒ग्नये॑ वा॒चो म॒तिं सह॑सः सू॒नवे॑ भरे । अ॒पां नपा॒द्यो वसु॑भिः स॒ह प्रि॒यो होता॑ पृथि॒व्यां न्यसी॑ददृ॒त्विय॑: ॥

pra tavyasīṃ navyasīṃ dhītim agnaye vāco matiṃ sahasaḥ sūnave bhare | apāṃ napād yo vasubhiḥ saha priyo hotā pṛthivyāṃ ny asīdad ṛtviyaḥ ||

ನಾನು ಅಗ್ನಿಗೆ—ಸಹಸನ ಪುತ್ರನಿಗೆ—ವಾಕ್ಯದ ಮತಿ ರೂಪವಾದ, ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಸದಾ ನವೀನವೂ ಆದ ಧೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತೇನೆ. ಅಪಾಂ ನಪಾತ್, ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ಹೋತೃ, ಪೃಥಿವಿಯಲ್ಲಿ ಋತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಸತ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದನು—ಋತದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾ.

प्र । तव्य॑सीम् । नव्य॑सीम् । धी॒तिम् । अ॒ग्नये॑ । वा॒चः । म॒तिम् । सह॑सः । सू॒नवे॑ । भ॒रे॒ । अ॒पाम् । नपा॑त् । यः । वसु॑ऽभिः । स॒ह । प्रि॒यः । होता॑ । पृ॒थि॒व्याम् । नि । असी॑दत् । ऋ॒त्वियः॑ ॥प्र । तव्यसीम् । नव्यसीम् । धीतिम् । अग्नये । वाचः । मतिम् । सहसः । सूनवे । भरे । अपाम् । नपात् । यः । वसुभिः । सह । प्रियः । होता । पृथिव्याम् । नि । असीदत् । ऋत्वियः ॥pra | tavyasīm | navyasīm | dhītim | agnaye | vācaḥ | matim | sahasaḥ | sūnave | bhare | apām | napāt | yaḥ | vasu-bhiḥ | saha | priyaḥ | hotā | pṛthivyām | ni | asīdat | ṛtviyaḥ

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
तव्यसीम्the stronger (one)
तव्यसीम्:
कर्म (of भरे) / qualifies धीति-
TypeAdjective
Rootतवस् (प्रातिपदिक) → तवस्य (तुलनात्मक/अतिशय)
नव्यसीम्the newer, freshest
नव्यसीम्:
कर्म (of भरे) / qualifies धीति-
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) → नव्य (तुलनात्मक/अतिशय)
धीतीम्hymn-thought, inspired prayer
धीतीम्:
कर्म (of भरे)
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; from √धी ‘to think/meditate’)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वाचःof speech
वाचः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
मतिम्thought, intention
मतिम्:
कर्म (apposition to धीतीम्)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक; from √मन् ‘to think’)
सहसःof might, of strength
सहसः:
सम्बन्ध (with सूनवे)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
सूनवेto the son
सूनवे:
सम्प्रदान (in apposition to अग्नये)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
भरेI bear/bring
भरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरति)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (with नपात्)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
नपात्the offspring/son (Apām Napāt)
नपात्:
कर्ता (of न्यसीदत्)
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्ता (relative; refers to नपात्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसुभिःwith the Vasus (good ones)
वसुभिः:
करण (association/instrumental)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
प्रियःdear, beloved
प्रियः:
कर्ता-विशेषण (of नपात्/यः)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest, invoker
होता:
कर्ता (apposition to नपात्/यः)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; agent-noun from √हु ‘to sacrifice/invoke’)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
निdown, in
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (upasarga)
असीदत्sat down, took seat
असीदत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) with नि → न्यसीदत्
ऋत्वियःthe ritual priest, officiant
ऋत्वियः:
कर्ता-विशेषण (apposition to होता)
TypeNoun/Adjective
Rootऋत्विय (प्रातिपदिक; from ऋतु ‘season/rite’)