Rig Veda 1.124.6: Mandala 1, Sukta 124, Mantra 6

Sukta 1.124

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

एवेदेषा पुरुतमा दृशे कं नाजामिं न परि वृणक्ति जामिम् । अरेपसा तन्वा शाशदाना नार्भादीषते न महो विभाती ॥

Transliteration

evéd eṣā́ puru-támā dṛśé káṁ nájāmiṁ ná pári vṛṇakti jāmím | arépāsā tanvā́ śā́śadānā nā́rbhād ī́ṣate ná mahó vibhātī́ ||

Translation

ಹೀಗೆ ಆ (ಉಷಾ) ನಮ್ಮ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಬಂಧುವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬಂಧುವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲಂಕರಹಿತ (ಅರೇಪಸ) ತನುವಿನಿಂದ ಅವಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಚಿಕ್ಕದರಿಂದಲೂ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮಹತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾಳೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• इद्: verily, surely
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद्

• एषा: this (she)
• एषा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक: एष-)

• पुरुतमा: most manifold, very abundant
• पुरुतमा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पुरु + तम (प्रातिपदिक: पुरुतम-)

• दृशे: for seeing; to be seen
• दृशे: Sampradāna
• Type: Noun (verbal noun/infinitival dative)
• Root: दृश् (धातु) → दृश्/दर्शन (कृदन्त-प्रातिपदिक: दृश्/दृशि-)

• कम्: someone, anyone
• कम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रश्न/अनिर्दिष्ट सर्वनाम)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• अजामिम्: not akin; not of the same kin (a stranger)
• अजामिम्: Karma
• Type: Adjective/Noun
• Root: अ- + जामि (प्रातिपदिक: अजामि-)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable (preverb) / Adverb
• Root: परि

• वृणक्ति: she keeps away/wards off; she does not choose
• वृणक्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृज्/वृण् (वृणक्ति-प्रयोग; धातु: √वृज्/√वृ ‘to choose, ward off, keep away’)

• जामिम्: kinsman; one of the same clan
• जामिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जामि (प्रातिपदिक: जामि-)

• अरेपसा: with spotless (faultless)
• अरेपसा: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: अ- + रेपस् (प्रातिपदिक: अरेपस्-)

• तन्वा: with (her) body, with her form
• तन्वा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक: तनू-)

• शाशदाना: hastening on; pressing forward
• शाशदाना: Kartā
• Type: Participle
• Root: √शद्/√शंस्? (वेद. शाशदाना = intens./desid.-like present participle from √शद् ‘to go/press on, hasten’ in RV usage)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• अर्भात्: from a child; from the small/weak
• अर्भात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अर्भ (प्रातिपदिक: अर्भ- ‘small, child’)

• ईषते: she seeks/strives; she desires
• ईषते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: ईष् (धातु: √ईष् ‘to seek/strive; to be eager; to desire’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• महो: from the great; of the great
• महो: Apādāna
• Type: Adjective/Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक: महत्/मह-)

• विभाती: she shines forth, shines widely
• विभाती: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भा (धातु: भा ‘to shine’) + वि (उपसर्ग)