Rig Veda 1.10.3: Mandala 1, Sukta 10, Mantra 3

Sukta 1.10

Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditionally for RV 1.1–1.11, including 1.10)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Indra hymns)

Samhita Patha (Devanagari)

युक्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा । अथा न इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिं चर ॥

Transliteration

yukṣvā hí keśínā hárī vṛ́ṣaṇā kakṣyaprā́ | áthā na indra somapā girā́m úpaśrutiṃ cara ||

Translation

ಕೇಶವಂತ ಎರಡು ಹರಿ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಅಶ್ವಗಳು/ಶಕ್ತಿಗಳು)ಗಳನ್ನು ಯೋಕುಮಾಡು—ಅವು ಬಲಿಷ್ಠ, ಕಕ್ಷ್ಯಾ (ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪಟ್ಟೆ)ಯನ್ನು ತುಂಬುವವು. ನಂತರ, ಹೇ ಇಂದ್ರ ಸೋಮಪಾ, ನಮ್ಮ ಗಿರಾ (ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ)ಯ ಉಪಶ್ರುತಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅದರ ಅಂತರಂಗ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युक्ष्व: yoke (you)!
• युक्ष्व: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (योजने)

• हि: for, indeed
• हि: (सम्बन्ध/हेतु-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• केशिना: with the long-maned (one)
• केशिना: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: केशिन् (प्रातिपदिक: केश + -इन्)

• हरी: the two bay steeds
• हरी: Karma
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• वृषणा: the two vigorous/strong (ones)
• वृषणा: (विशेषण of हरी) Karma
• Type: Adjective
• Root: वृषण (प्रातिपदिक)

• कक्ष्यप्रा: filling the girths / well-girthed
• कक्ष्यप्रा: (विशेषण of हरी) Karma
• Type: Adjective
• Root: कक्ष्यप्र (प्रातिपदिक: कक्ष्य + प्र)

• अथ: then
• अथ: (अनन्तर-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)

• नः: to us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोमपा: O Soma-drinker
• सोमपा: (सम्बोधन)
• Type: Noun (epithet)
• Root: सोमपा (प्रातिपदिक: सोम + पा ‘drinker’)

• गिराम्: of (our) songs/hymns
• गिराम्: (सम्बन्ध: of ‘उपश्रुतिम्’)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• उपश्रुतिम्: hearing, attentive listening
• उपश्रुतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उपश्रुति (प्रातिपदिक: उप-श्रुति)

• चर: come/go; attend
• चर: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (गत्यर्थे/आचरणे)