Sarga 37
लङ्काद्वारव्यूहवर्णनम् / Disposition at the Gates of Lanka
युद्धकाण्ड
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಂಕೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ರಕ್ಷಣಾ-ವ್ಯೂಹ ಮತ್ತು ವಾನರಸೇನೆಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಗ್ರೀವ, ಹನುಮಾನ್, ಜಾಂಬವಾನ್, ಅಂಗದ, ನಲ ಮೊದಲಾದ ವಾನರನಾಯಕರು ಲಂಕೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ವಿಜಯೋಪಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಮಂತ್ರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಭೀಷಣನು ಮಂತ್ರಿಸ್ಥರದ ಗುಪ್ತಚರ ವರದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನ ದೂತರು ಪಕ್ಷಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಂಕೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ ರಾವಣನ ದುರ್ಗವ್ಯವಸ್ಥೆ, ದ್ವಾರರಕ್ಷಣೆ, ಸೇನಾವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣೆಯು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ವಿಭಜಿತ—ಪೂರ್ವದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಸ್ತ, ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಮಹೋದರ, ಪಶ್ಚಿಮದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರಜಿತ್, ಉತ್ತರದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ರಾವಣ (ಕಲಕಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಕಠಿಣ ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿ), ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ. ಆನೆ, ರಥ, ಅಶ್ವದಳ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಪಾದಾತಿ ಸೇನೆಯ ವರ್ಣನೆ ಯುದ್ಧದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಶ್ರೀರಾಮನು ಕಾರ್ಯವಿಭಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನೀಲನನ್ನು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರದ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಂಗದನನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಜಿತನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ತರುವಂತೆ ಹನುಮಾನನನ್ನು, ಉತ್ತರದ್ವಾರದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ತಾನೇ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸುಗ್ರೀವ, ಜಾಂಬವಾನ್, ವಿಭೀಷಣರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ-ನಿಯಮ ಘೋಷಣೆ—ವಾನರರು ಮಾನವರೂಪ ಧರಿಸಬಾರದು; ಕೇವಲ ಏಳು ಮಂದಿ (ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣ ಸೇರಿ ಕೆಲ ಆಯ್ದವರು) ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸುವೇಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
नरवानरराजौतौसतुवायुसुतःकपिः ।जाम्बवानृक्षराजश्चराक्षसश्चविभीषणः ।।।।अङ्गदोवालिपुत्रश्चसौमित्रिश्शरभःकपिः ।सुषेणस्सहदायादोमैन्दोद्विविदएवच ।।।।गजोगवाक्षःकुमुदोनलोऽथपनसस्तथा ।अमित्रविषयंप्राप्तास्समवेतास्समर्धयन् ।।।।
ನರ-ವಾನರರ ರಾಜನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು, ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು, ಋಕ್ಷರಾಜ ಜಾಂಬವಾನನು, ರಾಕ್ಷಸ ವಿಭೀಷಣನು; ವಾಲಿಪುತ್ರ ಅಂಗದನು, ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ), ವಾನರ ಶರಭನು; ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಸುಷೇಣನು, ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದ; ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಕುಮುದ, ನಲ ಮತ್ತು ಪನಸ—ಶತ್ರುವಿನ ಕೋಟೆಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು.
Verse 2
नरवानरराजौतौसतुवायुसुतःकपिः ।जाम्बवानृक्षराजश्चराक्षसश्चविभीषणः ।।6.37.1।।अङ्गदोवालिपुत्रश्चसौमित्रिश्शरभःकपिः ।सुषेणस्सहदायादोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.37.2।।गजोगवाक्षःकुमुदोनलोऽथपनसस्तथा ।अमित्रविषयंप्राप्तास्समवेतास्समर्धयन् ।।6.37.3।।
ವಾಲಿಪುತ್ರ ಅಂಗದ, ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಕಪಿ ಶರಭ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಷೇಣನು ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ, ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದನೂ—(ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡರು).
Verse 3
नरवानरराजौतौसतुवायुसुतःकपिः ।जाम्बवानृक्षराजश्चराक्षसश्चविभीषणः ।।6.37.1।।अङ्गदोवालिपुत्रश्चसौमित्रिश्शरभःकपिः ।सुषेणस्सहदायादोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.37.2।।गजोगवाक्षःकुमुदोनलोऽथपनसस्तथा ।अमित्रविषयंप्राप्तास्समवेतास्समर्धयन् ।।6.37.3।।
ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಕುಮುದ, ನಲ ಹಾಗೂ ಪನಸರೂ ಶತ್ರುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ; ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು.
Verse 4
इयंसालक्षयतेलङ्कापुरीरावणपालिता ।सासुरोरगगन्धर्वैरमरैरपिदुर्जया ।।।।
“ರಾವಣನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಂಕಾಪುರಿ ಈಗ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅದು ದೇವರುಗಳಿಗೂ, ನಾಗರಿಗೂ, ಗಂಧರ್ವರಿಗೂ, ಅಮರರಿಗೂ ಸಹ ಅಜೇಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.”
Verse 5
कार्यसिद्धिंपुरस्कृत्यमन्द्रयध्वंविनिर्णये ।नित्यंसन्निहितोह्यत्ररावणोराक्षसाधिपः ।।।।
“ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಚಿಂತಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.”
Verse 6
तथातेषुब्रुवाणेषुरावणावरजोऽब्रवीत् ।वाक्यमग्राम्यपदवत्पुष्कलार्धंविभीषणः ।।।।
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾವಣನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಭೀಷಣನು ಅಗ್ರಾಮ್ಯವಾದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ವಿನಯಭರಿತ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 7
अनलश्शरभश्चैवसम्पातिःप्रघसस्तथा ।गत्वालङ्कांममामात्याःपुरींपुनरिहागताः ।।।।
ನನ್ನ ಅಮಾತ್ಯರಾದ ಅನಲ, ಶರಭ, ಸಂಪಾತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಘಸರು ಲಂಕಾಪುರಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಂದರು.
Verse 8
भूत्वाशकुनयस्सर्वेप्रविष्टाश्चरिपोर्भलम् ।विधानंविहितंयच्चतद्धृष्टवासमुपस्थिताः ।।।।
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಒಳಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಶತ್ರುವಿನ ಬಲವನ್ನೂ, ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದು ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಾಜರಾದರು.
Verse 9
संविधानंयथाहुस्तेरावणस्यदुरात्मनः ।राम तद्ब्रुवतस्सर्वंयथात्त्वेनमेशृणु ।।।।
ಹೇ ರಾಮ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು.
Verse 10
पूर्वंप्रहस्तस्सबलोद्वारमासाद्यतिष्ठति ।दक्षिणंचमहावीर्यौमहापार्श्वमहोदरौ ।।।।
ಪೂರ್ವದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಹಸ್ತನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರ್ಯರಾದ ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಮಹೋದರ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
Verse 11
इन्द्रजित्पश्चिमंद्वारंराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ।पट्टसासिधनुष्मद्भिश्शूलमुद्गरपाणिभिः ।।।।नानाप्रहरणैश्शूरैरावृतोरावणात्मजः ।
ಪಶ್ಚಿಮದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ರಾವಣಪುತ್ರ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದನು—ಪಟ್ಟಸ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸು ಧರಿಸಿದವರು, ಶೂಲ ಮತ್ತು ಮುದುಗರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದವರು, ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತ ಶೂರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದನು.
Verse 12
राक्षसानांसहस्रैस्तुबहुभिश्शस्त्रपाणिभिः ।।।।युक्तःपरमसंविग्नोराक्षर्भहुभिर्वृतः ।उत्तरंनगरद्वारंरावणस्स्वयमास्थितः ।।।।
ನಗರದ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ತಾನೇ ನಿಂತಿದ್ದನು—ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ—ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಅನೇಕ ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 13
राक्षसानांसहस्रैस्तुबहुभिश्शस्त्रपाणिभिः ।।6.37.12।।युक्तःपरमसंविग्नोराक्षर्भहुभिर्वृतः ।उत्तरंनगरद्वारंरावणस्स्वयमास्थितः ।।6.37.13।।
ಇದೇ ವರದಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿದೆ: ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ರಾವಣನು ನಗರದ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು।
Verse 14
विरूपाक्षस्तुमहताशूलखडगधनुष्मता ।बलेनराक्षसैस्सार्थंमध्यमंगुल्ममास्थितः ।।।।
ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ಮಹಾ ಬಲದೊಂದಿಗೆ—ಶೂಲ, ಖಡ್ಗ, ಧನುಸ್ಸು ಧರಿಸಿದವರಾಗಿ—ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಸೇರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಗುಲ್ಮವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ನಿಂತನು।
Verse 15
एतानेवंविधान्गुल्मान् लङ्कायांसमुदीक्ष्यते ।मामकामन्त्रिणस्सर्वेपुनशशीघ्रमिहागताः ।।।।
ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಲ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಪುನಃ ತಕ್ಷಣವೇ ಇಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದರು।
Verse 16
गजानांचसाहस्रंचरथानामयुतंपुरे ।हयानामयुतेद्वेचसाग्राकोटीचरक्षसाम् ।।।।विक्रान्ताबलवन्तश्चसंयुगेष्वाततायिनः ।इष्टाराक्षसराजस्यनित्यमेतेनिशाचराः ।।।।
ನಗರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥಗಳು, ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳು ಇದ್ದವು; ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇನೆ—ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠರು, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಗ್ರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು। ಈ ನಿಶಾಚರರು ರಾಕ್ಷಸರಾಜನಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 17
गजानांचसाहस्रंचरथानामयुतंपुरे ।हयानामयुतेद्वेचसाग्राकोटीचरक्षसाम् ।।6.37.16।।विक्रान्ताबलवन्तश्चसंयुगेष्वाततायिनः ।इष्टाराक्षसराजस्यनित्यमेतेनिशाचराः ।।6.37.17।।
ಲಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸಹಸ್ರ, ರಥಗಳ ಅಯುತ, ಕುದುರೆಗಳ ಎರಡು ಅಯುತಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಕ್ಷಸರ ಸಾಗ್ರಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿದ ಮಹಾಸೇನೆಯಿದೆ. ಆ ನಿಶಾಚರರು ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳು; ರಾಕ್ಷಸರಾಜನಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಿಯರಾದವರೇ.
Verse 18
एकैकस्यात्रयुद्धार्थेराक्षसस्यविशाम्पते ।परीवारस्सहस्राणांसहस्रमुपतिष्ठते ।।।।
ಹೇ ವಿಶಾಂಪತೇ, ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನಿಗೂ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಸ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹಸ್ರಗಳ ಪರಿವಾರಸೇನೆ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
Verse 19
एतांप्रवृत्तिंलङ्कायांमन्त्रिप्रोक्तांविभीषणः ।एवमुक्त्वामहाबाहूराक्षसांस्तानदर्शयत् ।।।।
ಮಹಾಬಾಹು ವಿಭೀಷಣನು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ ಲಂಕೆಯ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ, ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
Verse 20
लङ्कायांसचिवैस्सर्वंरामायप्रत्यवेदयत् ।रामंकमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत् ।।।।रावणावरजःश्रीमान् रामप्रियचिकीर्षया ।
ರಾವಣನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು, ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಲಂಕೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಮನಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಕಿ, ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವದನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಈ ಮುಂದಿನ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 21
कुबेरंतुयदाराम रावणःप्रत्ययुध्यत ।।।।षष्टिश्शतसहस्राणितदानिर्यान्तिरक्षसाः ।राक्रमेणवीर्येणतेजसासत्त्वगौरवात् ।।।।सदृशाय्येऽत्रदर्पेणरावणस्यदुरात्मनः ।
ಹೇ ರಾಮ! ರಾವಣನು ಒಮ್ಮೆ ಕುಬೇರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅರವತ್ತು ನೂರು-ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರು ಹೊರಟರು; ಪರಾಕ್ರಮ, ವೀರ್ಯ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವಗೌರವದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ದರ್ಪದಲ್ಲೂ ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾವಣನಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 22
कुबेरंतुयदाराम रावणःप्रत्ययुध्यत ।।6.37.21।।षष्टिश्शतसहस्राणितदानिर्यान्तिरक्षसाः ।राक्रमेणवीर्येणतेजसासत्त्वगौरवात् ।।6.37.22।।सदृशाय्येऽत्रदर्पेणरावणस्यदुरात्मनः ।
ಹೇ ರಾಮ! ರಾವಣನು ಕುಬೇರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅರವತ್ತು ನೂರು-ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟರು; ದರ್ಪದಲ್ಲಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಸಮಾನರು, ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ, ವೀರ್ಯ, ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಸತ್ತ್ವದ ದೃಢತೆಯಲ್ಲೂ ಅವನ ಸಮಕಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 23
अत्रमन्युर्नकर्तव्योरोषयेत्वांनभीषये ।।।।समर्थोह्यसिवीर्येणसुराणामपिनिग्रहे ।
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ; ನಿನ್ನನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಭಯಪಡಿಸಲು ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಶಪಡಿಸಬಲ್ಲ ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
Verse 24
तद्भवांश्चतुरङ्गेणबलेनमहातावृतः ।।।।व्यूह्येदंवानरानीकंनिर्मथिष्यतिरावणम् ।
ಮಹಾನ್ ಚತುರಂಗ ಬಲದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು, ಈ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ವ್ಯೂಹವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸು; ಆಗ ನೀನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದುಹಾಕುವೆ.
Verse 25
रावणावरजेवाक्यमेवंब्रुवतिराघवः ।।।।शत्रूणांप्रतिघातार्थमिदंवचनमब्रवीत् ।
ರಾವಣನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶತ್ರುಗಳ ಪ್ರತಿಘಾತ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ರಾಘವ ರಾಮನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.
Verse 26
पूर्वद्वारेतुलङ्कायानीलोवानरपुङ्गवः ।।।।प्रहस्तप्रतियोद्धास्याद्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।
ಲಂಕೆಯ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀಲನನು, ಅನೇಕ ವಾನರಯೋಧರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಹಸ್ತನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೋಧನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿ.
Verse 27
अङ्गदोवालिपुत्रस्तुबलेनमहतावृतः ।।।।दक्षिणेबाधतांद्वारेमहापार्श्वमहोदरौ ।
ವಾಲಿಪುತ್ರನಾದ ಅಂಗದನು ಮಹಾಬಲಯುತ ಮಹಾಸೇನೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಮಹೋದರರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒತ್ತಲಿ.
Verse 28
हनुमान्पश्चिमद्वारंनिपीड्यपवनात्मजः ।।।।प्रविशत्वप्रमेयात्माबहुभिःकपिभिर्वृतः ।
ಪವನಪುತ್ರನಾದ ಅಪ್ರಮೇಯಾತ್ಮ ಹನುಮಾನ್ ಅನೇಕ ಕಪಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ.
Verse 29
दैत्यदावनसङ्घानामृषीणांचमहात्मनाम् ।।।।विप्रकारप्रियःक्षुद्रोवरदानबलान्वितः ।परिक्रमतियःसर्वान्लोकान्सन्तापयन्प्रजाः ।।।।तस्याहंराक्षसेन्द्रस्यस्वयमेववधेधृतः ।उत्तरंनगरद्वारमहंसौमित्रिणासह ।।।।निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामिसबलोयत्ररावणः ।
ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು—ನೀಚನು, ಪರಪೀಡನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನು, ವರದಾನಬಲದಿಂದ ಸಮರ್ಥನು—ದೈತ್ಯ-ದಾನವಸಂಘಗಳನ್ನೂ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಸಹಿತವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸಂತಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ವಧಕ್ಕೆ ನಾನು ಸ್ವಯಂ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಬಲದೊಂದಿಗೆ, ರಾವಣನಿರುವ ಉತ್ತರ ನಗರ ದ್ವಾರವನ್ನು ನಿಪೀಡಿಸಿ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು.
Verse 30
दैत्यदावनसङ्घानामृषीणांचमहात्मनाम् ।।6.37.29।।विप्रकारप्रियःक्षुद्रोवरदानबलान्वितः ।परिक्रमतियःसर्वान्लोकान्सन्तापयन्प्रजाः ।।6.37.30।।तस्याहंराक्षसेन्द्रस्यस्वयमेववधेधृतः ।उत्तरंनगरद्वारमहंसौमित्रिणासह ।।6.37.31।।निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामिसबलोयत्ररावणः ।
ಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರೇಂದ್ರನೂ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಋಕ್ಷರಾಜನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನೂ—ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರಲಿ.
Verse 31
दैत्यदावनसङ्घानामृषीणांचमहात्मनाम् ।।6.37.29।।विप्रकारप्रियःक्षुद्रोवरदानबलान्वितः ।परिक्रमतियःसर्वान्लोकान्सन्तापयन्प्रजाः ।।6.37.30।।तस्याहंराक्षसेन्द्रस्यस्वयमेववधेधृतः ।उत्तरंनगरद्वारमहंसौमित्रिणासह ।।6.37.31।।निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामिसबलोयत्ररावणः ।
ಮತ್ತೆ ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹರಿಗಳು ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು; ವಾನರಬಲದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿರಲಿ.
Verse 32
वानरेन्द्रश्चबलवानृक्षराजश्चवीर्यवान् ।।।।राक्षसेन्द्रानुजश्चैवगुलोभवतुमध्यम: ।
ಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರೇಂದ್ರನೂ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಋಕ್ಷರಾಜನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನೂ—ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರಲಿ.
Verse 33
नचैवमानुषंरूपंकार्यंहरिभिराहवे ।।।।एषाभवतुसंङञान् युद्धेऽस्मिन् वानरेबले ।
ಮತ್ತೆ ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹರಿಗಳು ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು; ವಾನರಬಲದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿರಲಿ.
Verse 34
वानराएवनश्चिह्नंस्वजनेऽस्मिन् भविष्यति ।।।।वयंतुमानुषेणैवसप्तयोत्प्यामहेपरान् ।अहमेषममभ्रात्रालक्ष्मणेनमहौजसौ ।।।।आत्मनापञ्चमश्चायंसखाममविभीषणः ।
ನಮ್ಮವರ ನಡುವೆ ವಾನರರೂಪವೇ ಗುರುತಿನ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಏಳು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ—ನಾನು, ಮಹೌಜಸ್ವಿ ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಐದನೇವನಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ವಿಭೀಷಣ.
Verse 35
वानराएवनश्चिह्नंस्वजनेऽस्मिन् भविष्यति ।।6.37.34।।वयंतुमानुषेणैवसप्तयोत्प्यामहेपरान् ।अहमेषममभ्रात्रालक्ष्मणेनमहौजसौ ।।6.37.35।।आत्मनापञ्चमश्चायंसखाममविभीषणः ।
ನಾವು ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡುವೆವು—ಒಟ್ಟು ಏಳು ಮಂದಿ. ನಾನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನಾಗಿ ನನ್ನ ಮಿತ್ರ ವಿಭೀಷಣನು ಕೂಡ.
Verse 36
सरामःकृत्यसिध्यर्थएवमुक्त्वाविभीषणम् ।।।।सुवेलारोहणेबुद्धिश्चकारमतिमान्मतिम् ।रमणीयतरंदृष्टवासुवेलस्यगिरेस्तटम् ।।।।
ಹೀಗೆ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ತತ್ಪರನಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸುವೇಲ ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿದನು; ಸುವೇಲಗಿರಿಯ ಅತಿರಮಣೀಯ ತಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮುಂದುವರಿದನು.
Verse 37
सरामःकृत्यसिध्यर्थएवमुक्त्वाविभीषणम् ।।6.37.36।।सुवेलारोहणेबुद्धिश्चकारमतिमान्मतिम् ।रमणीयतरंदृष्टवासुवेलस्यगिरेस्तटम् ।।6.37.37।।
ಸುಮಧುರವಾಗಿ ಮನೋಹರವಾದ ಸುವೇಲ ಪರ್ವತದ ತಟವನ್ನು ಕಂಡು, ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಮನು ಅದನ್ನು ಏರುವ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
Verse 38
ततस्तुरामोमहताबलेनप्रच्छाद्यसर्वांपृथिवींमहात्मा ।प्रहृष्टरूपोऽभिजगामलङ्कांकृत्वामतिंसोऽरिवधेमहात्मा ।।।।
ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ಮಹಾಬಲವಂತವಾದ ತನ್ನ ವಿಶಾಲ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಹರ್ಷಭರಿತ ಮುಖದಿಂದ ಲಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು; ಶತ್ರುವಧದ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಸಾಗಿದನು.
Frequently Asked Questions
The key action is the transformation of reconnaissance into a disciplined assault plan: Rāma assigns opponents and gates to specific leaders, ensuring combat is organized rather than indiscriminate, and institutes a recognition rule to prevent friendly confusion during the chaos of siege warfare.
The chapter teaches that righteous outcomes depend on truthful intelligence, clear command structure, and controlled force. Even in war, dharma operates through accountability—leaders listen, verify, allocate duties, and restrain deception that could harm allies.
Laṅkā is presented as a fortified, gate-structured city with distinct eastern, southern, western, and northern entry points, while Suvela mountain functions as an operational vantage and staging ground for Rāma’s advance.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.