Sarga 35

Verse 1

तां तु रामकथां श्रुत्वा वैदेही वानरर्षभात्।उवाच वचनं सान्त्वमिदं मधुरया गिरा।।।।

ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನಿಂದ ರಾಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ವೈದೇಹಿ, ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಈ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 2

क्व ते रामेण संसर्गः कथं जानासि लक्ष्मणम्।वानराणां नराणां च कथमासीत्समागमः।।।।

ನಿನಗೆ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಂಪರ್ಕವಾಯಿತು? ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದಿರುವೆ? ವಾನರರಿಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ನಡುವಿನ ಮೈತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?

Verse 3

यानि रामस्य लिङ्गानि लक्ष्मणस्य च वानर।तानि भूयस्समाचक्ष्व न मां शोकस्समाविशेत्।।।।

ನಂತರ ಆ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದ ವಾನರೇಂದ್ರನು, ಆ ಇಬ್ಬರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 4

कीदृशं तस्य संस्थानं रूपं रामस्य कीदृशम्।कथमूरू कथं बाहू लक्ष्मणस्य च शंस मे।।।।

ನನಗೆ ಹೇಳು—ಶ್ರೀರಾಮನ ದೇಹಸಂಸ್ಥಾನ ಹೇಗಿದೆ, ಅವರ ರೂಪ ಹೇಗಿದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಊರುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹುಗಳು ಹೇಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸು.

Verse 5

एवमुक्तस्तु वैदेह्या हनुमान्मारुतात्मजः।ततो रामं यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे।।।।

ವೈದೇಹಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಹನುಮಾನ್ ನಂತರ ರಾಮನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ—ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಗಿದ್ದಾನೋ ಹಾಗೆ—ವರ್ಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 6

जानन्ती बत दिष्ट्या मां वैदेहि परिपृच्छसि।भर्तुः कमलपत्त्राक्षि संस्थानं लक्ष्मणस्य च।।।।

ಹೇ ವೈದೇಹಿ, ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷಿಯೇ! ನೀನು ಭರ್ತೃನೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಅವರ ರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ನೀನು ನನಗೆ ಅವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತೀಯೆ.

Verse 7

यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च यानि वै।लक्षितानि विशालाक्षि वदतश्शृणु तानि मे।।।।

ಅಂಗದನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ಸಮುದ್ರತೀರದ ವೇಳೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದರು; ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೆ ಭಯದಿಂದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.

Verse 8

रामः कमलपत्त्राक्ष स्सर्वसत्त्वमनोहरः।रूपदाक्षिण्यसम्पन्नः प्रसूतो जनकात्मजे।।।।

ಹೇ ಜನಕಾತ್ಮಜೆ, ಕಮಲಪತ್ರಸಮಾನ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ, ಸರ್ವಸತ್ವಗಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ರೂಪ, ಸೌಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಶೀಲ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 9

तेजसाऽदित्य सङ्काशः क्षमया पृथिवीसमः।बृहस्पतिसमो बुद्ध्या यशसा वासवोपमः।।।।

ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಆದಿತ್ಯನಂತೆ; ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ; ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ; ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನಂತೆ ಸಮಾನನು.

Verse 10

रक्षिता जीवलोकस्य स्वजनस्याभिरक्षिता।रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य धर्मस्य च परन्तपः।।।।

ಅವನು ಜೀವಲೋಕದ ರಕ್ಷಕನು; ತನ್ನ ಸ್ವಜನರ ರಕ್ಷಣೆಯಂತೂ ಇನ್ನಷ್ಟು. ಪರಂತಪನು ತನ್ನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುವವನು.

Verse 11

रामो भामिनि लोकस्य चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता।मर्यादानां च लोकस्य कर्ता कारयिता च सः।।।।

ಹೇ ಸುಂದರಿ, ರಾಮನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ರಕ್ಷಕನು. ಲೋಕಮರ್ಯಾದೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಸುವವನೂ ಅವನೇ.

Verse 12

अर्चिष्मानर्चितोऽत्यर्थं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः।साधूनामुपकारज्ञः प्रचारज्ञश्च कर्मणाम्।।।।

ಅವನು ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜಿತನೂ; ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನು. ಸಾಧುಗಳ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ಕರ್ಮಗಳ ಯಥಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು.

Verse 13

राजविद्याविनीतश्च ब्राह्मणानामुपासिता।श्रुतवान्शीलसम्पन्नो विनीतश्च परन्तपः।।।।

ಅವನು ರಾಜವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿನೀತನಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು. ಶ್ರುತವಂತ, ಶೀಲಸಂಪನ್ನ, ವಿನಯಶೀಲ—ಪರಂತಪ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವವನು.

Verse 14

यजुर्वेदविनीतश्च वेदविद्भिस्सुपूजितः।धनुर्वेदे च वेदेषु वेदाङ्गेषु च निष्ठितः।।।।

ಅವನು ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸುಶಿಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದು, ವೇದಜ್ಞರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜಿತನು. ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 15

विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवश्शुभाननः।गूढजत्रुस्सुताम्राक्षो रामो देवि जनै श्श्रुतः।।।।

ದೇವಿ, ರಾಮನು ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳ ಮಹಾಬಾಹು; ಶಂಖದಂತೆ ಕಂಠವಿರುವವನು, ಶುಭಮುಖವಿರುವವನು; ಗೂಢ ಜತ್ರುವುಳ್ಳವನು, ತಾಮ್ರವರ್ಣ ನೇತ್ರವಿರುವವನು—ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 16

दुन्दुभिस्वननिर्घोष स्स्निग्धवर्णः प्रतापवान्।सम स्समविभक्ताङ्गो वर्णं श्यामं समाश्रितः।।।।

ಅವನ ಧ್ವನಿ ದುಂದುಭಿಯಂತೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ ವರ್ಣ ಸ્નಿಗ್ಧವೂ ಮನೋಹರವೂ ಆಗಿದೆ. ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು, ಸಮಪ್ರಮಾಣ ದೇಹವಿರುವವನು, ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಅಂಗಗಳವನು, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು.

Verse 17

त्रिस्थिरस्त्रिप्रलम्बश्च त्रिसमस्त्रिषु चोन्नतः।त्रिताम्रस्त्रिषु च स्निग्धो गम्भीरस्त्रिषु नित्यशः।।।।

ಅವನಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ: ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘತೆ, ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿ. ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರಾಭ ಕಿರಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಸದಾ ಗಂಭೀರತೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 18

त्रिवलीवांस्त्र्यवनतश्चतुर्व्यङ्गस्त्रिशीर्षवान्।चतुष्कलश्चतुर्लेखश्चतुष्किष्कुश्चतु स्समः।।।।

ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಡಚುಗಳು, ಮೂರು ಮೃದು ಕುಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಹರೆಗಳಿವೆ; ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆವರ್ತಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂಗುಠದ ಕೆಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ರೇಖೆಗಳು, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ರೇಖೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಅವನ ಎತ್ತರ ನಾಲ್ಕು ಹಸ್ತಗಳಷ್ಟು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳೂ ಸಮಪ್ರಮಾಣವಾಗಿವೆ.

Verse 19

चतुर्दशसमद्वन्द्वश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्गतिः।महोष्ठहनुनासश्च पञ्चस्निग्धोऽष्टवंशवान्।।।।

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮತೋಲನಯುತನು; ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಖರ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲನು. ಅವನ ತುಟಿಗಳು, ಹನು ಮತ್ತು ನಾಸಿಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ದೀಪ್ತವಾಗಿವೆ; ಐದು ಅಂಗಗಳು ಸ್ನಿಗ್ಧ-ಕಾಂತಿಮಯ, ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿವೆ.

Verse 20

दशपद्मो दशबृहत्त्रिभिर्व्याप्तो द्विशुक्लवान्।षडुन्नतो नवतनुस्त्रिभिर्व्याप्नोति राघवः।।।।

ರಾಘವನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪದ್ಮಸಮಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹತ್ತು ವಿಶಾಲ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಅಂಗಗಳೂ ಇವೆ; ಅವನು ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತನು—ತೇಜಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ. ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಶುಭ್ರ—ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು; ಆರು ಅಂಗಗಳು ಉನ್ನತ; ಒಂಬತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ. ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

सत्यधर्मपरश्श्रीमान् सङ्ग्रहानुग्रहे रतः।देशकालविभागज्ञस्सर्वलोकप्रियंवदः।।।।

ಅವನು ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನನು. ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ, ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ-ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ದೇಶ-ಕಾಲ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗುವ ವಾಣಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವನು.

Verse 22

भ्राता तस्य च द्वैमात्रस्सौमित्रिरपराजितः।अनुरागेण रूपेण गुणैश्चैव तथाविधः।।।।

ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಸೌಮಿತ್ರಿ—ಬೇರೆ ಮಾತೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಅಜೇಯನು—ಅನುರಾಗದಲ್ಲಿ, ರೂಪಲಾವಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಅವನಂತೆಯೇ ಸಮಾನನು.

Verse 23

तावुभौ नरशार्दूलौ त्वद्दर्शनसमुत्सुकौ।विचिन्वन्तौ महीं कृत्स्नामस्माभिरभिसङ्गतौ।।।।

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನರಶಾರ್ದೂಲರು, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದರು.

Verse 24

त्वामेव मार्गमाणौ तौ विचरन्तौ वसुन्धराम्।ददर्शतुर्मृगपतिं पूर्वजेनावरोपितम्।।।।ऋश्यमूकस्य पृष्ठे तु बहुपादपसङ्कुले।भ्रातुर्भयार्तमासीनं सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।।।।

ನಿನ್ನನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ, ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡ ಮೃಗಪತಿಯಾದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕಂಡರು. ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಋಶ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರನ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮನೋಹರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಅವರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿದನು.

Verse 25

त्वामेव मार्गमाणौ तौ विचरन्तौ वसुन्धराम्।ददर्शतुर्मृगपतिं पूर्वजेनावरोपितम्।।5.35.24।।ऋश्यमूकस्य पृष्ठे तु बहुपादपसङ्कुले।भ्रातुर्भयार्तमासीनं सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।।5.35.25।।

ಮತ್ತೆ ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಋಶ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರನ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮನೋಹರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಅವರು ಕಂಡರು.

Verse 26

वयं तु हरिराजं तं सुग्रीवं सत्यसङ्गरम्।परिचर्यामहे राज्यात्पूर्वजेनावरोपितम्।।।।

ನಾವು ಆ ವಾನರರಾಜ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತೇವೆ—ಸತ್ಯಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಚಲನು—ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಅವನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದನು.

Verse 27

ततस्तौ चीरवसनौ धनुः प्रवरपाणिनौ।ऋश्यमूकस्य शैलस्य रम्यं देशमुपागतौ।।।।

ಆಮೇಲೆ ಚೀರವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ रम್ಯವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿದರು.

Verse 28

स तौ दृष्ट्वा नरव्याघ्रौ धन्विनौ वानरर्षभः।अवप्लुतो गिरेस्तस्य शिखरं भयमोहितः।।।।

ಆ ಇಬ್ಬರು ಧನುರ್ಧರ ನರವ್ಯಾಘ್ರರನ್ನು ಕಂಡು, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ವಾನರರ್ಷಭನು ಭಯದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಆ ಪರ್ವತದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಅದರ ಶಿಖರದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು.

Verse 29

ततस्स शिखरे तस्मिन्वानरेन्द्रो व्यवस्थितः।तयोस्समीपं मामेव प्रेषयामास सत्वरम्।।।।

ನಂತರ ಆ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದ ವಾನರೇಂದ್ರನು, ಆ ಇಬ್ಬರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 30

तावहं पुरुषव्याघ्रौ सुग्रीववचनात्प्रभू।रूपलक्षणसम्पन्नौ कृताञ्जलिरुपस्थितः।।5.35.30।।

ಸುಗ್ರೀವನ ವಚನಾನುಸಾರ ನಾನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಪ್ರಭುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪ ಮತ್ತು ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಅವರಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ.

Verse 31

तौ परिज्ञाततत्त्वार्थौ मया प्रीतिसमन्वितौ।पृष्ठमारोप्य तं देशं प्रापितौ पुरुषर्षभौ।।।।

ಅವರ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರ್ಷಭರನ್ನು ನನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದೆನು.

Verse 32

निवेदितौ च तत्त्वेन सुग्रीवाय महात्मने।तयोरन्योन्यसल्लापाद्भृशं प्रीतिरजायत।।।।

ನಾನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರ ವಿಷಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಿದೆನು. ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 33

ततस्तौ प्रीतिसम्पन्नौ हरीश्वरनरेश्वरौ।परस्परकृताश्वासौ कथया पूर्ववृत्तया।।5.35.33।।

ನಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣರಾದ ವಾನರೇಶ್ವರನೂ ನರೇಶ್ವರನೂ ಆದ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜರು, ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ಕಥೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಪರಸ್ಪರಕ್ಕೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದರು.

Verse 34

ततस्स सान्त्वयामास सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः।स्त्रीहेतोर्वालिना भ्रात्रा निरस्तमुरुतेजसा।।।।

ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಗ್ರಜರಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಿದನು—ಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ವಾಲಿಯಿಂದ ಅವನು ನಿರಸ್ತನಾಗಿ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು.

Verse 35

ततस्त्वन्नाशजं शोकं रामस्याक्लिष्टकर्मणः।लक्ष्मणो वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयत्।।।।

ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ವಾನರೇಂದ್ರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ, ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಾಶದಿಂದ (ವಿಯೋಗದಿಂದ) ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಶೋಕವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 36

स श्रुत्वा वानरेन्द्रस्तु लक्ष्मणेनेरितं वचः।तदासीन्निष्प्रभोऽत्यर्थं ग्रहग्रस्त इवांशुमान्।।।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾನರೇಂದ್ರ ಸುಗ್ರೀವನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಪ್ರಭನಾದನು—ಗ್ರಹಗ್ರಸ್ತನಾದ ಅಂಶುಮಾನ (ಸೂರ್ಯ) ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ.

Verse 37

ततस्त्वद्गात्रशोभीनि रक्षसा ह्रियमाणया।यान्याभरणजालानि पातितानि महीतले।।5.35.37।।तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः।संहृष्टा दर्शयामासुर्गतिं तु न विदुस्तव।।5.35.38।।

ಆಮೇಲೆ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ, ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಆಭರಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಯೂಥಪತಿಗಳು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ತಂದು ತೋರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ನಿನ್ನಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 38

ततस्त्वद्गात्रशोभीनि रक्षसा ह्रियमाणया।यान्याभरणजालानि पातितानि महीतले।।5.35.37।।तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः।संहृष्टा दर्शयामासुर्गतिं तु न विदुस्तव।।5.35.38।।

ಆಮೇಲೆ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ, ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಆಭರಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಯೂಥಪತಿಗಳು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ತಂದು ತೋರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ನಿನ್ನಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 39

तानि रामाय दत्तानि मयैवोपहृतानि च।स्वनवन्त्यवकीर्णानि तस्मिन्विगतचेतसि।।।।

ಆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ರಾಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದೆ. ಝಣಝಣಿಸುವಂತೆ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 40

तान्यङ्के दर्शनीयानि कृत्वा बहुविधं तव।तेन देवप्रकाशेन देवेन परिदेवितम्।।।।

ಆ ಸುಂದರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನಿನ್ನನ್ನು ನೆನೆದು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ, ದೇವಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಆ ದೇವಸಮಾನನು ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದನು.

Verse 41

पश्यतस्तानि रुदतस्ताम्यतश्च पुनः पुनः।प्रादीपयन्दाशरथेस्तानि शोकहुताशनम्।।।।

ದಶರಥನ ಪುತ್ರನು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಅಳುತ್ತಾ, ಮರುಮರು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದನು; ಆ ಆಭರಣಗಳು ಅವನ ಶೋಕಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಜ್ವಲಿತಗೊಳಿಸಿದವು.

Verse 42

शयितं च चिरं तेन दुःखार्तेन महात्मना।मयापि विविधैर्वाक्यैः कृच्छ्रादुत्थापितः पुनः।।।।

ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬಹುಕಾಲ ಮಲಗಿಯೇ ಇದ್ದನು; ನಾನೂ ವಿವಿಧ ವಚನಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ.

Verse 43

तानि दृष्ट्वा महाबाहुर्दर्शयित्वा मुहुर्मुहुः।राघवस्सह सौमित्रिस्सुग्रीवे स न्यवेदयत्।।।।

ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ನೋಡಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತೋರಿಸಿ, ಮಹಾಬಾಹು ರಾಘವನು—ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ—ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 44

स तवादर्शनादार्ये राघवः परितप्यते।महता ज्वलता नित्यमग्निनेवाग्निपर्वतः।।।।

ಆರ್ಯೆಯೇ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನವಾಗದ ಕಾರಣ ರಾಘವನು ಬಹಳ ತಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಮಹಾ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದಂತೆ ಅವನು ನಿರಂತರ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 45

त्वत्कृते तमनिद्रा च शोकश्चिन्ता च राघवम्।तापयन्ति महात्मानमग्न्यगारमिवाग्नयः।।।।

ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನಿದ್ರೆ, ಶೋಕ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತಿವೆ; ಅಗ್ನಿಗಳು ಅಗ್ನ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಬಿಸಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ.

Verse 46

तवादर्शनशोकेन राघवः प्रविचाल्यते।महता भूमिकम्पेन महानिव शिलोच्चयः।।।।

ನಿನ್ನ ದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ಶೋಕದಿಂದ ರಾಘವನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮಹಾಭೂಕಂಪದಿಂದ ಮಹಾ ಶಿಲೋಚ್ಚಯದಂತೆ ಪರ್ವತವೇ ನಡುಗುವಂತೆ।।

Verse 47

काननानि सुरम्याणि नदीः प्रस्रवणानि च।चरन्न रतिमाप्नोति त्वामपश्यन्नृपात्मजे।।।।

ಹೇ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ಅತಿಸುಂದರ ಕಾನನಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಝರನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಅವನು ರತಿ—ಆನಂದ—ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।।

Verse 48

स त्वां मनुजशार्दूलः क्षिप्रं प्राप्स्यति राघवः।समित्रबान्धवं हत्वा रावणं जनकात्मजे।।।।

ಹೇ ಜನಕಾತ್ಮಜೆ, ಮನುಜಶಾರ್ದೂಲನಾದ ರಾಘವನು ಶೀಘ್ರವೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇರುವನು; ಮಿತ್ರರೂ ಬಾಂಧವರೂ ಸಹಿತ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ।।

Verse 49

सहितौ रामसुग्रीवावुभावकुरुतां तदा।समयं वालिनं हन्तुं तव चान्वेषणं तथा।।।।

ಆಗ ಏಕಮನಸ್ಕರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು: ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು।।

Verse 50

ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यां वीराभ्यां स हरीश्वरः।किष्किन्धां समुपागम्य वाली युद्धे निपातितः।।।।

ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರ ಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ವಾನರೇಶ್ವರ ಸುಗ್ರೀವನು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಬಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಲಿ ಪಾತಿತನಾದನು।।

Verse 51

ततो निहत्य तरसा रामो वालिनमाहवे।सर्वर्क्षहरिसङ्घानां सुग्रीवमकरोत्पतिम्।।।।

ನಂತರ ರಾಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಋಕ್ಷ-ಹರಿ (ಕರಡಿ ಮತ್ತು ವಾನರ) ಸೇನೆಗಳ ಮೇಲೂ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

Verse 52

रामसुग्रीवयोरैक्यं देव्येवं समजायत।हनुमन्तं च मां विद्धि तयोर्दूतमिहागतम्।।।।

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರ ನಡುವೆ ಏಕ್ಯ (ಮೈತ್ರಿ) ಉಂಟಾಯಿತು. ಮತ್ತು ನನನ್ನು ಹನುಮಾನ್ ಎಂದು ತಿಳಿ—ಅವರಿಬ್ಬರ ದೂತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 53

स्वराज्यं प्राप्य सुग्रीवस्समानीय हरीश्वरान्।त्वदर्थं प्रेषयामास दिशो दश महाबलान्।।।।

ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಸುಗ್ರೀವನು ವಾನರಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಹುಡುಕಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 54

आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महौजसा।अद्रिराजप्रतीकाशास्सर्वतः प्रस्थितौ महीम्।।।।

ಮಹೌಜಸ್ವಿಯಾದ ಸುಗ್ರೀವನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಪರ್ವತರಾಜನಂತೆ ಭಾಸಿಸುವ ವಾನರ ನಾಯಕರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಹೊರಟರು.

Verse 55

ततस्ते मार्गमाणा वै सुग्रीववचनातुराः।चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः।।।।

ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಆತುರಗೊಂಡ ಅವರು, ನಾವು ಇತರ ವಾನರರೂ ಸಹ, ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು.

Verse 56

अङ्गदो नाम लक्ष्मीवान्वालिसूनुर्महाबलः।प्रस्थितः कपिशार्दूलस्त्रिभागबलसंवृतः।।5.35.56।।

ಅಂಗದನೆಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ, ವಾಲಿಯ ಪುತ್ರ—ವಾನರರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಂತೆ—ಸೈನ್ಯದ ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಬಲದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 57

तेषां नो विप्रणष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे।भृशं शोकपरीतानामहोरात्रगणा गताः।।।।

ವಿಂಧ್ಯ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾವು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದಾಗ, ಗಾಢ ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ನಮ್ಮಿಗೆ ಅನೇಕ ದಿನರಾತ್ರಿಗಳು ಕಳೆದುಹೋದವು.

Verse 58

ते वयं कार्यनैराश्यात्कालस्यातिक्रमेण च।भयाच्च कपिराजस्य प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिताः।।।।

ನಂತರ ಕಾರ್ಯ ವಿಫಲವಾದ ನಿರಾಶೆಯಿಂದಲೂ, ನಿಗದಿತ ಕಾಲ ಮೀರಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಹಾಗೂ ವಾನರರಾಜನ ಭಯದಿಂದಲೂ ನಾವು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆವು.

Verse 59

विचित्य वनदुर्गाणि गिरिप्रस्रवणानि च।अनासाद्य पदं देव्याः प्राणांस्त्यक्तुं समुद्यताः।।।।

ದುರ್ಗಮವಾದ ಅರಣ್ಯದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತದ ಝರಿಗಳನ್ನೂ ಶೋಧಿಸಿ, ದೇವಿಯ ಸ್ಥಾನಚಿಹ್ನೆಯನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳದೆ ನಾವು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದೆವು.

Verse 60

दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान्वानरपुङ्गवान्।भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः।।5.35.60।।तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च वधं तथा।प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः।।5.35.61।।

ಎಲ್ಲ ವಾನರಪುಂಗವರೂ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಅಂಗದನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದನು. ಹೇ ವೈದೇಹಿ, ನಿನ್ನ ಅಂತರಧಾನ, ವಾಲಿಯ ವಧ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ ಮತ್ತು ಜಟಾಯುವಿನ ಮರಣ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆನೆದು ಅವನು ಕರುಣವಾಗಿ ಅಳಲಿಟ್ಟನು.

Verse 61

दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान्वानरपुङ्गवान्।भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः।।5.35.60।।तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च वधं तथा।प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः।।5.35.61।।

‘ಹೇ ವೈದೇಹಿ, ನಿನ್ನ ಅಂತರಧಾನ, ವಾಲಿಯ ವಧ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಜಟಾಯುವಿನ ಮರಣ’—ಇವೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಂಗದನ ವಿಲಾಪ ಉಕ್ಕಿಬಂದಿತು.

Verse 62

तेषां नस्वामिसन्देशान्निराशानां मुमूर्षताम्।कार्यहेतोरिवायातश्शकुनिर्वीर्यवान्महान्।।।।

ಸ್ವಾಮಿಯ ಸಂದೇಶದಿಂದ ನಿರಾಶರಾಗಿ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ನಾವು ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಾಗ, ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಂದಂತೆಯೇ ಮಹಾನ್ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪಕ್ಷಿಯೊಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

Verse 63

गृध्रराजस्य सोदर्यः सम्पातिर्नाम गृध्रराट्।श्रुत्वा भ्रातृवधं कोपादिदं वचनमब्रवीत्।।।।

ಗೃಧ್ರರಾಜನ ಸಹೋದರನಾದ ‘ಸಂಪಾತಿ’ ಎಂಬ ಗೃಧ್ರರಾಜನು ಇದ್ದನು. ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ವಧವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪದಿಂದ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 64

यवीयान्केन मे भ्राता हतः क्व च निपातितः।एतदाख्यातुमिच्छामि भवद्भिर्वानरोत्तमाः।।।।

ನನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ಯಾರು ಕೊಂದರು? ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು? ಹೇ ವಾನರೋತ್ತಮರೇ, ಇದನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 65

अङ्गदोऽकथयत्तस्य जनस्थाने महद्वधम्।रक्षसा भीमरूपेण त्वामुद्दिश्य यथातथम्।।5.35.65।।

ಅಂಗದನು ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾವಧವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು—ಭೀಕರರೂಪಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ನಡೆದಂತೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನೇ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 66

जटायुषो वधं श्रुत्वा दुःखितस्सोऽरुणात्मजः।त्वां शशंस वरारोहे वसन्तीं रावणालये।।।।

ಜಟಾಯುವಿನ ವಧವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರುಣಪುತ್ರನಾದ ಅವನು (ಸಂಪಾತಿ) ದುಃಖಿತನಾದನು; ಮತ್ತು ಹೇ ಸುಂದರನಿತಂಬಿನಿಯೇ, ನೀನು ರಾವಣನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 67

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सम्पातेः प्रीतिवर्धनम्।अङ्गदप्रमुखास्तूर्णं ततस्सम्प्रस्थिता वयम्।।।।

ಸಂಪಾತಿಯ ಆ ಹರ್ಷವರ್ಧಕ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಂಗದಪ್ರಮುಖರಾದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟೆವು.

Verse 68

विन्ध्यादुत्थाय सम्प्राप्ता स्सागरस्यान्तमुत्तरम्।त्वद्धर्शनकृतोत्साहा हृष्टास्तुष्टाः प्लवङ्गमाः।।।।

ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಟು ವಾನರರು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ತೀರಾಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು; ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದ ಆಶೆಯಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಿತರಾಗಿ ಹರ್ಷಿತರೂ ತೃಪ್ತರೂ ಆದರು.

Verse 69

अङ्गदप्रमुखास्सर्वे वेलोपान्तमुपस्थिताः।चिन्तां जग्मुः पुनर्भीतास्त्वद्दर्शनसमुत्सुकाः।।5.35.69।।

ಅಂಗದನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ಸಮುದ್ರತೀರದ ವೇಳೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದರು; ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೆ ಭಯದಿಂದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.

Verse 70

अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं प्रेक्ष्य सीदतः।व्यवधूय भयं तीव्रं योजनानां शतं प्लुतः।।।।

ನಂತರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ನಾನು ತೀವ್ರ ಭಯವನ್ನು ತೊಳೆದು ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ಹಾರಿದೆನು.

Verse 71

लङ्का चापि मया रात्रौ प्रविष्टा राक्षसाकुला।रावणश्च मया दृष्टस्त्वं च शोकपरिप्लुता।।।।

ಮತ್ತೆ ನಾನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಲಂಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು; ನಾನು ರಾವಣನನ್ನು ಕಂಡೆನು, ಹಾಗೆಯೇ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಕಂಡೆನು.

Verse 72

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथावृत्तमनन्दिते।अभिभाषस्व मां देवि दूतो दाशरथेरहम्।।।।

ಹೇ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿ, ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು. ಈಗ ಮಾತಾಡು ದೇವಿ—ನಾನು ದಾಶರಥಿಯ ದೂತನು.

Verse 73

तं मां रामकृतोद्योगं त्वन्निमित्तमिहागतम्।सुग्रीवसचिवं देवि बुद्ध्यस्व पवनात्मजम्।।।।

ದೇವಿ, ರಾಮನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗೊಂಡು ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ನಾನು—ಸುಗ್ರീവನ ಸಚಿವ, ಪವನಾತ್ಮಜ—ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 74

कुशली तव काकुत्स्थस्सर्वशस्त्रभृतां वरः।गुरोराराधने युक्तो लक्ष्मणश्च सुलक्षणः।।।।

ನಿನ್ನ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶದ ರಾಮನು—ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಕುಶಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಶುಭಲಕ್ಷಣನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಗುರುಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 75

तस्य वीर्यवतो देवि भर्तुस्तव हिते रतः।अहमेकस्तु सम्प्राप्त स्सुग्रीववचनादिह।।।।

ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ವೀರನಾದ ಭರ್ತನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಸುಗ್ರೀವನ ವಚನದಿಂದ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 76

मयेयमसहायेन चरता कामरूपिणा।दक्षिणा दिगनुक्रान्ता त्वन्मार्गविचयैषिणा।।।।

ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ನಾನು, ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ತೆ ಹುಡುಕುತ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸರ್ವತ್ರ ಸಂಚರಿಸಿದೆ.

Verse 77

दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां त्वन्नाशमनुशोचताम्।अपनेष्यामि सन्तापं तवाभिगमशंसनात्।।।।

ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ತಲುಪಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, ನಿನ್ನ ವಿಯೋಗಕ್ಕೆ ಶೋಕಿಸುವ ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಸಂತಾಪವನ್ನು ನಾನು ನಿವಾರಿಸುವೆನು.

Verse 78

दिष्ट्या हि मम न व्यर्थं देवि सागरलङ्घनम्।प्राप्स्याम्यहमिदं दिष्ट्या त्वद्दर्शनकृतं यशः।।।।

ದೇವಿ, ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ಸಾಗರಲಂಘನವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಈ ಸಾಧನೆಯ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯುವೆನು.

Verse 79

राघवश्च महावीर्यः क्षिप्रं त्वामभिपत्स्यते।समित्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम्।।।।

ಮಹಾವೀರ್ಯ ರಾಘವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವನು; ಮಿತ್ರರೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ.

Verse 80

माल्यवान्नाम वैदेहि गिरीणामुत्तमो गिरिः।ततो गच्छति गोकर्णं पर्वतं केसरी हरिः।।।।

ಹೇ ವೈದೇಹಿ, ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅದು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅಲ್ಲಿಂದ ವಾನರ ಕೇಸರಿ ಗೋಕರಣ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 81

स च देवर्षिभिर्दिष्टः पिता मम महाकपिः।तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनमुद्धरत्।।।।

ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಆ ಮಹಾಕಪಿಯು, ನದೀಪತಿ (ಸಮುದ್ರ)ಯ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶಂಬಸಾದನವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಜಯಿಸಿದನು.

Verse 82

तस्याहं हरिणः क्षेत्रे जातो वातेन मैथिलि।हनुमानिति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा।।।।

ಹೇ ಮೈಥಿಲಿ, ಆ ವಾನರನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ನಾನು ವಾಯುದೇವನಿಂದ ಜನಿಸಿದೆನು. ನನ್ನದೇ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಹನುಮಾನ್’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದೆನು.

Verse 83

विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुरुक्ता मया गुणाः।अचिराद्राघवो देवि त्वामितो नयिताऽनघे।।।।

ಹೇ ವೈದೇಹಿ, ನಿನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನ ಭರ್ತೃನ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಹೇ ನಿರ್ದೋಷ ದೇವಿ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರಾಘವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವನು.

Verse 84

एवं विश्वासिता सीता हेतुभिश्शोककर्शिता।उपपन्नैरभिज्ञानैर्दूतं तमवगच्छति।।।।

ಈ ರೀತಿ ಶೋಕದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಯುಕ್ತಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗುರುತುಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತಂದವು; ಅವಳು ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾದ ದೂತನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡಳು.

Verse 85

अतुलं च गता हर्षं प्रहर्षेण च जानकी।नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमोचानन्दजं जलम्।।।।

ಜಾನಕಿಗೆ ಅತೂಲ ಹರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆ ಪ್ರಹರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಕ್ರಪಕ್ಷ್ಮಗಳಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆನಂದಜನ್ಯ ಅಶ್ರುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದಳು.

Verse 86

चारु तद्वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्।अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट्।।।।

ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯಾದ ಅವಳ ಸುಂದರ ಮುಖವು—ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯುಳ್ಳ ಶುಭ್ರ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ನೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ—ರಾಹುವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

Verse 87

हनुमन्तं कपिं व्यक्तं मन्यते नान्यथेति सा।अथोवाच हनूमांस्तामुत्तरं प्रियदर्शनाम्।।।।

ಆಕೆ ಆ ಕಪಿಯು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹನುಮಾನನೇ ಎಂದು ತಿಳಿದಳು. ಅನಂತರ ಹನುಮಾನನು ಆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಿಯಾದ ದೇವಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 88

एतत्ते सर्वमाख्यातं समाश्वसिहि मैथिलि।किं करोमि कथं वा ते रोचते प्रतियाम्यहम्।।।।

ಮೈಥಿಲಿ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶಾಂತವಾಗಿರು. ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನಿನಗೆ ಏನು ಇಷ್ಟವೋ ಹೇಳು—ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ನಾನು ಮರಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 89

हतेऽसुरे संयति शम्बसादने कपिप्रवीरेण महर्षिचोदनात्।ततोऽस्मि वायुप्रभवो हि मैथिलि प्रभावतस्तत्प्रतिमश्च वानरः।।।।

ಹೇ ಮೈಥಿಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕಪಿಪ್ರವೀರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಂಬಸಾದನನೆಂಬ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಅದರ ನಂತರ ನಾನು ವಾಯುದೇವನ ಸಂತಾನವಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ. ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ವಾನರನು.