HomeRamayanaBala KandaSarga 73Shloka 13
Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

त्रिसप्ततितमः सर्गः (Sarga 73): Mithilā Vivāha

Kanyādāna and the Fourfold Marriage Rites

इत्युक्त: परमोदारो वसिष्ठेन महात्मना।।।।प्रत्युवाच महातेजा वाक्यं परमधर्मवित्।

ity uktaḥ paramodāro vasiṣṭhena mahātmanā | pratyuvāca mahātejā vākyaṃ paramadharmavit ||

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಪರಮೋದಾರನೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಪರಮಧರ್ಮವಿತನಾದ ಜನಕನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

kṛtakautukasarvasvāḥhaving completed all marriage rites
kṛtakautukasarvasvāḥ:
Karta (कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootkṛta + kautuka + sarvasva (कृत + कौतुक + सर्वस्व प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; Tatpuruṣa: ‘kṛta-kautukaṃ sarvasvaṃ yāsām’ = those whose all (rites) are completed; qualifies ‘kanyāḥ’ (daughters)
vedimūlamthe foot of the altar
vedimūlam:
Karma (कर्म) (goal with ‘upāgatāḥ’)
TypeNoun
Rootvedi + mūla (वेदी + मूल प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: ‘vedyāḥ mūlam’ = base of the altar
upāgatāḥhave arrived
upāgatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootupa-√gam (उप + गम् धातु)
FormKṛdanta: Kta-participle (क्त), plural; Strīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ‘having come/arrived’
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana (genitive)
kanyāḥdaughters
kanyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (कन्या प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana
muniśreṣṭhaO best of sages
muniśreṣṭha:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni + śreṣṭha (मुनि + श्रेष्ठ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; Tatpuruṣa: ‘munīnām śreṣṭhaḥ’
dīptāḥshining
dīptāḥ:
Karta (कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootdīpta (दीप्त प्रातिपदिक; √dīp क्त)
FormKṛdanta: Kta-participle; Strīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; qualifies ‘kanyāḥ’
vahneḥof fire
vahneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvahni (वह्नि प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
ivalike
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormAvyaya; simile marker (उपमा)
arciṣaḥflames
arciṣaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootarcis (अर्चिस् प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (often), Prathamā, Bahuvacana; ‘flames/rays’

Thus addressed by the great self Vasishta, Janaka, the exceedingly generous, highly lustrous, eminent in ethics replied.

V
Vasiṣṭha
J
Janaka

FAQs

Dharma is embodied as disciplined, appropriate speech and conduct by a ruler: Janaka is described as a knower of dharma, implying that leadership is validated by moral discernment and measured response.

After Vasiṣṭha addresses Janaka regarding the impending marriage proceedings, the narration transitions to Janaka’s reply.

Janaka’s generosity and dharma-knowledge (ethical clarity), along with a dignified radiance befitting a righteous king.