Sarga 2

Verse 1

नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारद:।पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनि: ।।1.2.1।।

ನಾರದನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯಸಂಪನ್ನ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಮಹಾಮುನಿಯು ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅವರಿಗೆ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.

Verse 2

यथावत्पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तदा । आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातस्स जगाम विहायसम् ।।1.2.2।।

ಆಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ವಿದಾಯ ಕೇಳಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 3

स मुहूर्तं गते तस्मिन्देवलोकं मुनिस्तदा ।जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरत: ।।1.2.3।।

ನಾರದ ಮುನಿಯು ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಋಷಿಯು ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗೆ)ಯಿಂದ ದೂರವಲ್ಲದ ತಮಸಾ ನದೀತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 4

स तु तीरं समासाद्य तमसाया महामुनि: ।शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् ।।1.2.4।।

ತಮಸಾ ನದಿಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮಹಾಮುನಿಯು, ಕೆಸರಿಲ್ಲದ ಸ್ವಚ್ಛ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 5

अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय ।रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ।।1.2.5।।

“ಭರದ್ವಾಜನೇ, ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೋಡು—ಕಾದು ಇಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಲ, रमಣೀಯ, ಪ್ರಸನ್ನ ಜಲವುಳ್ಳದು; ಸಜ್ಜನನ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ಶುದ್ಧವೂ ಶಾಂತವೂ.”

Verse 6

न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम ।इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम् ।।1.2.6।।

“ತಾತಾ, ಕಲಶವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ನನಗೆ ನನ್ನ ವಲ್ಕಲವನ್ನು ಕೊಡು; ತಮಸಾ ನದಿಯ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥದಲ್ಲೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುವೆನು.”

Verse 7

एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना । प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरो: ।।1.2.7।।

ಮಹಾತ್ಮ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಗುರುಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ನಿಯಮಪಾಲಕನಾದ ಭರದ್ವಾಜನು ಆ ಮುನಿಗೆ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 8

स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रिय: ।विचचार ह पश्यंस्तत्सर्वतो विपुलं वनम् ।।1.2.8।।

ಶಿಷ್ಯನ ಕೈಯಿಂದ ವಲ್ಕಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಆ ವಿಶಾಲ ವನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು.

Verse 9

तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम् ।ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिस्वनम् ।।1.2.9।।

ಅವನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಯವರು ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಕಂಡರು—ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಿಡದೆ ಸಂಚರಿಸುವ, ಮಧುರ ಮನೋಹರ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವುಗಳನ್ನು.

Verse 10

तस्मात्तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चय: ।जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यत: ।।1.2.10।।

ಆಮೇಲೆ ಆ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಗಂಡು ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪಾಪನಿಶ್ಚಯದ, ವೈರವಾಸನೆಯ ನಿಷಾದ ಬೇಟೆಗಾರನು ಇನ್ನೊಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೊಂದನು.

Verse 11

तं शोणितपरीताङ्गं वेष्टमानं महीतले ।भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ।।1.2.11।। वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्रिणा सहितेन वै ।।1.2.12।।

ರಕ್ತದಿಂದ ಆವೃತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿ ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೆಣ್ಣುಪಕ್ಷಿ ಕರುಣ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದಳು.

Verse 12

तं शोणितपरीताङ्गं वेष्टमानं महीतले ।भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ।।1.2.11।। वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्रिणा सहितेन वै ।।1.2.12।।

ಆ ತಾಮ್ರಶಿರಸ್ಸಿನ, ಪ್ರೇಮಮತ್ತ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ, ಸದಾ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆಯುವ ದ್ವಿಜಪತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ವಿಯೋಗಗೊಂಡ ಆ ಹೆಣ್ಣುಪಕ್ಷಿ ಅನಾಥಳಾಗಿ ಉಳಿದಳು.

Verse 13

तदा तु तं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् ।ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत ।।1.2.13।।

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಷಾದನು ಬಾಣದಿಂದ ಕೆಡವಿದ ಆ ದ್ವಿಜಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಋಷಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕರుణೆ ಉಕ್ಕಿಬಂತು ॥1.2.13॥

Verse 14

तत: करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विज: ।निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत् ।।1.2.14।।

ನಂತರ ಕರుణಾವೇದನೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, “ಇದು ಅಧರ್ಮ”ವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅಳುತ್ತಿರುವ ಕ್ರೌಂಚಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ದ್ವಿಜನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು ॥1.2.14॥

Verse 15

मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमश्शाश्वतीस्समा: ।यत्क्रौञ्चमिथुनादेकमवधी: काममोहितम् ।।1.2.15।। 15

ಓ ನಿಷಾದಾ! ನೀನು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆಯದಿರಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಮಮೋಹಿತವಾದ ಕ್ರೌಂಚಮಿಥುನದಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನೀನು ಕೊಂದೆ ॥1.2.15॥

Verse 16

तस्यैवं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः ।शोकार्तेनास्य शकुने: किमिदं व्याहृतं मया ।।1.2.16।।

ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು: “ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದೆ?” ॥1.2.16॥

Verse 17

चिन्तयन्स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम् ।शिष्यं चैवाऽब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गव: ।।1.2.17।।

ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೂ ಮತಿವಂತನೂ ಆದ ಋಷಿಯು ದೃಢ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು; ಮುನಿಪುಂಗವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು ॥1.2.17॥

Verse 18

पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वित: ।शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ।।1.2.18।।

ಪಾದಬಂಧಿತವೂ, ಅಕ್ಷರಸಮವೂ, ತಂತ್ರೀ-ಲಯಸಮನ್ವಿತವೂ ಆದ—ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ನನ್ನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ವಚನವೇ ‘ಶ್ಲೋಕ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ; ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಬಾರದು.

Verse 19

शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम् ।प्रतिजग्राह संहृष्टस्तस्य तुष्टोऽभवद्गुरु: ।।1.2.19।।

ಮುನಿಯು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಆ ಅನುತ್ತಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಶಿಷ್ಯನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ (ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದನು); ಗುರುವು ಅವನ ಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.

Verse 20

सोऽभिषेकं तत: कृत्वा तीर्थे तस्मिन्यथाविधि ।तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनि: ।।1.2.20।।

ನಂತರ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ (ಸ್ನಾನ) ಮಾಡಿ, ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ ಮುನಿಯು ಮರಳಿ ಬಂದನು.

Verse 21

भरद्वाजस्ततश्शिष्यो विनीतश्श्रुतवान्मुनेः ।कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह ।।1.2.21।।

ನಂತರ ಮುನಿಯ ವಿನೀತನೂ ಶ್ರುತವಾನನೂ ಆದ ಶಿಷ್ಯ ಭರದ್ವಾಜನು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verse 22

स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् ।उपविष्ट: कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थित: ।।1.2.22।।

ಧರ್ಮವಿತ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಶಿಷ್ಯನೊಡನೆ ಆಶ್ರಮಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆಸನಗ್ರಹಿಸಿ ಕುಳಿತನು; ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ಇತರ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 23

आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभु: ।चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुङ्गवम् ।।1.2.23।।

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕಕರ್ತನಾದ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭು, ಚತುರ್ಮುಖ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲು ತಾನೇ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 24

वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यत: ।प्राञ्जलि: प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मित: ।।1.2.24।।

ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ವಾಗ್ಯತಿಯಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತನು; ಪ್ರಾಂಜಲಿಯಾಗಿ, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತನು.

Verse 25

पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनै: ।प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वाऽनामयमव्ययम् ।।1.2.25।।

ಅವನು ಆ ದೇವರನ್ನು ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಆಸನ ಮತ್ತು ವಂದನೆಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು; ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವ್ಯಯನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 26

अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते ।वाल्मीकये महर्षये सन्दिदेशासनं तत: ।।1.2.26।।

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಪರಮಾರ್ಚಿತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾದನು; ಆಮೇಲೆ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ಸಹ ಆ ಆಸನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು.

Verse 27

ब्रह्मणा समनुज्ञातस्सोऽप्युपाविशदासने । उपविष्टे तदा तस्मिन्सर्वलोकपितामहे।तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थित: ।।1.2.27।।

ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನೂ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು. ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೂ, ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಮನಸ್ಸು ಅದೇ ಘಟನೆಗೆ ನಿಬದ್ಧವಾಗಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು.

Verse 28

पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना ।यस्तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात् ।।1.2.28।।

ವೈರದಿಂದ ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂಬ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಪಾಪಾತ್ಮನು ಭಾರೀ ದುಃಖಕರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಮಧುರ ನಾದವಿರುವ ಅಂಥ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಯಾರು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲರು?

Verse 29

शोचन्नेव मुहु: क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं पुन: ।जगावन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायण: ।।1.2.29।।

ಕ್ರೌಂಚಿಯಿಗಾಗಿ ಮರುಮರು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ, ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿ—ಶೋಕದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿ—ಅವನು ಈ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಉಪಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಾಡಿದನು.

Verse 30

तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन्मुनिपुङ्गवम् ।श्लोक एव त्वया बद्धो नात्र कार्या विचारणा ।।1.2.30।।

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಗುತ್ತಾ ಮುನಿಪುಂಗವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ರಚಿಸಿದ ಶ್ಲೋಕವೇ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.”

Verse 31

मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती ।रामस्य चरितं सर्वं कुरु त्वमृषिसत्तम ।।1.2.31।।

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇ! ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಈ ಸರಸ್ವತಿ (ವಾಣಿ) ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದೆ; ಆದಕಾರಣ, ಹೇ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ರಾಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಿತೆಯನ್ನು ನೀನು ರಚಿಸು.

Verse 32

धर्मात्मनो गुणवतो लोके रामस्य धीमत: ।वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम् ।।1.2.32।।

ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಗುಣವಂತನೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನೂ ಬುದ್ಧಿಮಂತನೂ ಆದ ರಾಮನ ಧೀರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು, ನೀನು ನಾರದರಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ ವಿವರಿಸು.

Verse 33

रहस्यं च प्रकाशं च यद्वृत्तं तस्य धीमत: ।रामस्य सहसौमित्रेः राक्षसानां च सर्वश: ।।1.2.33।। वैदेह्याश्चैव यद्वृत्तं प्रकाशं यदि वा रह: ।तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ।।1.2.34।।

ಆ ಬುದ್ಧಿಮಂತ ರಾಮನ—ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಸಹಿತ—ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲಿಯೂ ರಾಕ್ಷಸರ ಕುರಿತು ಗುಪ್ತವಾಗಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ ಏನಾಗಿದೆಯೋ; ಹಾಗೆಯೇ ವೈದೇಹಿ (ಸೀತಾ) ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಲಿ ಏನಾಗಿದೆಯೋ—ಅದೆಲ್ಲವೂ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದುದೂ ಸಹ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಾಗುವುದು.

Verse 34

रहस्यं च प्रकाशं च यद्वृत्तं तस्य धीमत: ।रामस्य सहसौमित्रेः राक्षसानां च सर्वश: ।।1.2.33।। वैदेह्याश्चैव यद्वृत्तं प्रकाशं यदि वा रह: ।तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ।।1.2.34।।

ಆ ಬುದ್ಧಿಮಂತ ರಾಮನ—ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಸಹಿತ—ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲಿಯೂ ರಾಕ್ಷಸರ ಕುರಿತು ಗುಪ್ತವಾಗಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ ಏನಾಗಿದೆಯೋ; ಹಾಗೆಯೇ ವೈದೇಹಿ (ಸೀತಾ) ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಲಿ ಏನಾಗಿದೆಯೋ—ಅದೆಲ್ಲವೂ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದುದೂ ಸಹ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಾಗುವುದು.

Verse 35

न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति ।कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ।।1.2.35।।

ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವಾಣಿಯ ಒಂದೂ ಮಾತು ಅಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾದ, ಮನೋಹರ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಾದ ರಾಮಕಥೆಯನ್ನು ನೀನು ರಚಿಸು.

Verse 36

यावत् स्थास्यन्ति गिरयस्सरितश्च महीतले । तावद्रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ।।1.2.36।।

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತಗಳೂ ನದಿಗಳೂ ಇರುವವರೆಗೂ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ರಾಮಾಯಣಕಥೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು.

Verse 37

यावद्रामायणकथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ।तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ।।1.2.37।।

ನಿನ್ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ರಾಮಾಯಣಕಥೆ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೋ, ತಾವತ್ತಿಗೂ ನೀನು ನನ್ನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ—ಊರ್ಧ್ವದಲ್ಲೂ ಅಧಃದಲ್ಲೂ—ನಿವಾಸಿಸುವೆ.

Verse 38

इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत ।ततस्सशिष्यो भगवान्मुनिर्विस्मयमाययौ ।।1.2.38।।

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ಅನಂತರ ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ಪೂಜ್ಯ ಮುನಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹಾವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 39

तस्य शिष्यास्ततस्सर्वे जगुश्श्लोकमिमं पुन: ।मुहुर्मुहु: प्रीयमाणा: प्राहुश्च भृशविस्मिता: ।।1.2.39।।

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಷ್ಯರೂ ಆ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಾಡಿದರು. ಮರುಮರು ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ, ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.

Verse 40

समाक्षरैश्चतुर्भिर्य: पादैर्गीतो महर्षिणा । सोऽनुव्याहरणाद्भूयश्श्लोकश्श्लोकत्वमागत: ।।1.2.40।।

ಮಹರ್ಷಿಯು ಸಮಾಕ್ಷರವಾದ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಆ ವಚನವು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನುವ್ಯಾಹರಣದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ಲೋಕ’ವೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

Verse 41

तस्य बुद्धिरियं जाता वाल्मीकेर्भावितात्मन: ।कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशै: करवाण्यहम् ।।1.2.41।।

ಆಗ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕಲ್ಪ ಉದಯವಾಯಿತು: “ಇದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ‘ರಾಮಾಯಣ’ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವೆನು.”

Verse 42

उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैःतदास्य रामस्य चकारकीर्तिमान् ।समाक्षरैश्श्लोकशतैर्यशस्विनो यशस्करं काव्यमुदारधीर्मुनि: ।।1.2.42।।

ನಂತರ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯೂ ಕೀರ್ತಿಮಂತನೂ ಆದ ಮುನಿಯು ರಾಮನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು—ಉದಾರಾರ್ಥಪದಗಳಿಂದ, ಮನೋಹರ ಪದವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ, ಸಮಾಕ್ಷರವಾದ ನೂರಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿ.

Verse 43

तदुपगतसमाससन्धियोगंसममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम् ।रघुवरचरितं मुनिप्रणीतंदशशिरसश्च वधं निशामयध्वम् ।।1.2.43।।

ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸಮಾಸ-ಸಂಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಸಮವಾಗಿ ಮಧುರವಾಗಿ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾದ, ಮುನಿಪ್ರಣೀತ ರಘುವರಚರಿತವನ್ನು—ಮತ್ತು ದಶಶಿರ (ರಾವಣ)ನ ವಧವನ್ನೂ—ನೀವು ಶ್ರವಣಮಾಡಿರಿ.

Verse 44

“ಭರದ್ವಾಜನೇ, ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೋಡು—ಕಾದು ಇಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಲ, रमಣೀಯ, ಪ್ರಸನ್ನ ಜಲವುಳ್ಳದು; ಸಜ್ಜನನ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ಶುದ್ಧವೂ ಶಾಂತವೂ.”