Sarga 96

Verse 1

तां तथा दर्शयित्वा तु मैथिलीं गिरिनिम्नगाम्।निषसाद गिरिप्रस्थे सीतां मांसेन छन्दयन्।।2.96.1।।

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗಿರಿನಿಮ್ನಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಮೈಥಿಲಿಗೆ ತೋರಿಸಿ, ರಾಮನು ಪರ್ವತದ ತಟದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಭೋಜನಾರ್ಥ ಮಾಂಸವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

Verse 2

इदं मेध्यमिदं स्वादु निष्टप्तमिदमग्निना।एवमास्ते स धर्मात्मा सीतया सह राघवः।।2.96.2।।

ಅಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಸೀನನಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಘವನು (ರಾಮನು) ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತ ಹೇಳಿದನು: “ಇದು ಶುದ್ಧ; ಇದು ರುಚಿಕರ; ಇದು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.”

Verse 3

तथा तत्राऽसतस्तस्य भरतस्यौपयायिनः।सैन्यरेणुश्च शब्दश्च प्रादुरास्तां नभस्पृशौ।।2.96.3।।

ರಾಮನು ಅಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭರತನ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನೆಯಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳೂ ಅದರ ಗರ್ಜನೆಯ ಶಬ್ದವೂ ಅಚಾನಕ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು—ಎರಡೂ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತಿದ್ದವು.

Verse 4

एतस्मिन्नन्तरे त्रस्ता श्शब्देन महता ततः।अर्दिता यूथपा मत्ता स्सयूथा दुद्रुवुर्दिशः।।2.96.4।।

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಘೋಷದಿಂದ ಭೀತರಾದ, ತಮ್ಮ ಯೂಥಗಳೊಡನೆ ಉನ್ಮತ್ತ ಯೂಥಪರು ಅಶಾಂತಗೊಂಡು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿಹೋದರು.

Verse 5

स तं सैन्यसमुद्धूतं शब्दं शुश्राव राघवः।तां श्च विप्रद्रुतान्सर्वान्यूथपानन्ववैक्षत।।2.96.5।।

ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದ ಆ ಘೋಷವನ್ನು ರಾಘವನು ಕೇಳಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಆತುರದಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಎಲ್ಲ ಯೂಥಪರನ್ನೂ ಅವನು ಕಂಡನು.

Verse 6

तांश्च विद्रुवतो दृष्ट्वा तं च श्रुत्वा च निस्वनम्।उवाच राम स्सौमित्रिं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्।।2.96.6।।

ಅವರ ಓಡಾಟವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 7

हन्त लक्ष्मण पश्येह सुमित्रासुप्रजास्त्वया।भीमस्तनितगम्भीरस्तुमुलः श्रूयते स्वनः।।2.96.7।।

ಹಂತ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಇಲ್ಲಿ ನೋಡು! ಸುಮಿತ್ರೆ ನಿನ್ನಂತಹ ಸುಪುತ್ರನಿಂದ ಧನ್ಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಭೀಕರ ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಗಂಭೀರವೂ ಘೋರವೂ ಆದ ತೂಮುಲ ಸ್ವನವು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

Verse 8

गजयूथानि वाऽरण्ये महिषा वा महावने।वित्रासिता मृगा स्सिंहै स्सहसा प्रद्रुता दिशः।।2.96.8।।

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಗುಂಪಾಗಲಿ, ಈ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಗಳಾಗಲಿ—ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ಭೀತರಾದ ಮೃಗಗಳು ಸಹಸಾ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿವೆ.

Verse 9

राजा वा राजपुत्रो वा मृगयामटते वने।अन्यद्वा श्वापदं किञ्चित्सौमित्रे ज्ञातुमर्हसि।।2.96.9।।

ರಾಜನಾಗಲಿ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಲಿ, ವನದಲ್ಲಿ ಮೃಗಯೆಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೇ ಇನ್ನಾವುದೋ ಭೀಕರ ಶ್ವಾಪದವಾಗಿರಬಹುದು—ಸೌಮಿತ್ರ, ನೀನು ಅದು ಏನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 10

सुदुश्चरो गिरिश्चायं पक्षिणामपि लक्ष्मण।सर्वमेतद्यथातत्त्वमचिरात् ज्ञातुमर्हसि।।2.96.10।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಈ ಪರ್ವತವು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮ—ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಸಹ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 11

स लक्ष्मण स्सन्त्वरित स्सालमारुह्य पुष्पितम्।प्रेक्षमाणो दिश स्सर्वाः पूर्वां दिशमुदैक्षत।।2.96.11।।

ಆಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಪಿತ ಶಾಲವೃಕ್ಷವನ್ನು ಏರಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟನು.

Verse 12

उदङ्मुखः प्रेक्षमाणो ददर्श महतीं चमूम्।रथाश्वगजसम्बाधां यत्तैर्युक्तां पदातिभिः।।2.96.12।।

ಉತ್ತರಮುಖನಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತ ಅವನು ಮಹತ್ತಾದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಂಡನು—ರಥ, ಅಶ್ವ, ಗಜಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಜ್ಜಿತ ಪದಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು.

Verse 13

तामश्वगजसम्पूर्णां रथध्वजविभूषिताम्।शशंस सेनां रामाय वचनं चेदमब्रवीत्।।2.96.13।।

ಅಶ್ವಗಜಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ, ರಥಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಆ ಸೇನೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವನು ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ನಂತರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 14

अग्निं संशमयत्वार्य स्सीता च भजतां गुहाम्।सज्यं कुरुष्व चापं च शरांश्च कवचं तथा।।2.96.14।।

ಆರ್ಯನೇ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸು; ಸೀತೆಯು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಲಿ. ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ತಂತಿ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸು; ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಕವಚವನ್ನೂ ಸಹ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಿಸು.

Verse 15

तं रामः पुरुषव्याघ्रो लक्ष्मणं प्रत्युवाच ह।अङ्गावेक्षस्व सौमित्रे कस्येमां मन्यसे चमूम्।।2.96.15।।

ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಸೌಮಿತ್ರೇ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಮನಿಸು; ನಿನಗೆ ಏನು ತೋರುತ್ತದೆ—ಈ ಸೇನೆ ಯಾರದು?”

Verse 16

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।दिधक्षन्निव तां सेनां रुषितः पावको यथा।।2.96.16।।

ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವವನಂತೆ.

Verse 17

सम्पन्नं राज्यमिच्छंस्तु व्यक्तं प्राप्याभिषेचनम्।आवां हन्तुं समभ्येति कैकेय्या भरतस्सुतः।।2.96.17।।

“ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ: ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಿರ್ವಿಘ್ನ ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಕೈಕೇಯಿಯ ಪುತ್ರ ಭರತನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 18

एष वै सुमहाञ्छ्रीमान्विटपी सम्प्रकाशते।विराजत्युद्गतस्कन्धं कोविदारध्वजो रथे।।2.96.18।।

“ನೋಡು—ಅತಿ ಮಹಾನ್, ಶ್ರೀಮಂತ ವೃಕ್ಷದಂತೆ ಧ್ವಜವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ರಥದ ಮೇಲೆ ಕೋವಿದಾರ ವೃಕ್ಷಧ್ವಜವು, ಎತ್ತರವಾಗಿ ಏರಿದ ಕಾಂಡದೊಂದಿಗೆ, ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.”

Verse 19

असौ हि सुमहास्कन्धो विटपी च महाद्रुमः।विराजते महासैन्ये कोविदारध्वजो रथे।।2.96.19।।

ಹೌದು—ಅದು ಮಹಾಸ್ಕಂಧವುಳ್ಳ, ವಿಶಾಲ ಶಾಖಾವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದ ಮಹಾದ್ರುಮ; ಮಹಾಸೈನ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕೋವಿದಾರ-ವೃಕ್ಷಧ್ವಜವು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 20

भजन्त्येते यथाकाममश्वानारुह्य शीघ्रगान्।एते भ्राजन्ति संहृष्टा गजानारुह्य सादिनः।।2.96.20।।

ಇವರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಇವರು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿದ ಗಜಾರೋಹಿಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

गृहीतधनुषौ चावां गिरिं वीर श्रयावहै।अथवेहैव तिष्ठाव स्सन्नद्धावुद्यतायुधौ।।2.96.21।।

ಹೇ ವೀರ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಈ ಗಿರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸೋಣ; ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲೋಣ—ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ.

Verse 22

अपि नौ वशमागच्छेत्कोविदारध्वजो रणे।अपि द्रक्ष्यामि भरतं यत्कृते व्यसनं महत्।।2.96.22।।त्वया राघव सम्प्राप्तं सीतया च मया तथा।

ಹೇ ರಾಘವ, ರಣದಲ್ಲಿ ಕೋವಿದಾರ-ಧ್ವಜಧಾರಿಯು ನಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಬರುವನೇ? ಮತ್ತು ನಾನು ಭರತನನ್ನು ನೋಡುವೆನೇ—ಯಾವನ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನಗೂ, ಸೀತೆಯಿಗೂ, ನನಗೂ ಮಹಾ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದೆ?

Verse 23

यन्निमित्तं भवान्राज्याच्छ्युतो राघव शाश्वतात्।।2.96.23।।सम्प्राप्तोऽयमरिर्वीर भरतो वध्य एव मे।

ಹೇ ರಾಘವ! ನಿನ್ನನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ದೂರಮಾಡಿದ ಕಾರಣವೇನೋ, ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಭರತನು ಈಗ ಶತ್ರುವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ವೀರ! ನನಗೆ ಅವನು ವಧಾರ್ಹನಷ್ಟೇ.

Verse 24

भरतस्य वधे दोषं नाहं पश्यामि राघव।पूर्वापकारिणं हत्वा न ह्यधर्मेण युज्यते।।2.96.24।।

ಹೇ ರಾಘವ! ಭರತನ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ದೋಷವನ್ನೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಹಿಂದೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 25

पूर्वापकारी भरतस्त्यक्तधर्मश्च राघव।एतस्मिन्निहते कृत्स्नामनुशाधि वसुन्धराम्।।2.96.25।।

ಹೇ ರಾಘವ! ಭರತನು ಪೂರ್ವಾಪಕಾರಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು; ಅವನು ನಿಹತನಾದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಆಳಿಸು.

Verse 26

अद्य पुत्रं हतं संख्ये कैकेयी राज्यकामुका।मया पश्येत्सुदुःखार्ता हस्तिभग्नमिव द्रुमम्।।2.96.26।।

ಇಂದು ರಾಜ್ಯಲೋಭಿನಿ ಕೈಕೇಯಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರನು ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತಿದುಗುಡದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಲಿ—ಹಸ್ತಿಯಿಂದ ಮುರಿದ ಮರವನ್ನು ಕಂಡಂತೆ.

Verse 27

कैकेयीं च वधिष्यामि सानुबन्धां सबान्धवाम्।कलुषेणाद्य महता मेदिनी परिमुच्यताम्।।2.96.27।।

ಮತ್ತೆ ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನೂ—ಅವಳ ಅನುಬಂಧಿಗಳೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಸಹಿತ—ನಾನು ವಧಿಸುವೆನು; ಇಂದು ಭೂಮಿ ಈ ಮಹಾ ಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗಲಿ.

Verse 28

अद्येमं संयतं क्रोधमसत्कारं च मानद।मोक्ष्यामि शत्रुसैन्येषु कक्षेष्विव हुताशनम्।।2.96.28।।

ಮಾನರಕ್ಷಕನೇ! ಇಂದು ನಾನು ಇಷ್ಟುಕಾಲ ಸಂಯಮಿಸಿದ ಕ್ರೋಧವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿದ ಅವಮಾನವನ್ನೂ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವೆನು—ಒಣ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುತಾಶನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ.

Verse 29

अद्यैतच्छित्रकूटस्य काननं निशितै श्शरैः।छिन्दञ्चत्रुशरीराणि करिष्ये शोणितोक्षितम्।।2.96.29।।

ಇಂದು ನನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಚಿತ್ರಕೂಟದ ಈ ಕಾನನವನ್ನು ರಕ್ತದಿಂದ ನೆನೆಸಿ ಚಿಮ್ಮುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 30

शरैर्निर्भिन्नहृदयान्कुञ्जरांस्तुरगांस्तथा।श्वापदाः परिकर्षन्तु नरांश्च निहतान्मया।।2.96.30।।

ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೃದಯ ಭೇದಿತವಾದ ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನಿಂದ ನಿಹತರಾದ ನರರನ್ನೂ ಶ್ವಾಪದಗಳು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ.

Verse 31

शराणां धनुषश्चाहमनृणोऽस्मिन्महावने।ससैन्यं भरतं हत्वा भविष्यामि न संशयः।।2.96.31।।

ಈ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಭರತನನ್ನು ಅವನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿ, ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಧನುಸ್ಸಿಗೂ ಬಾಣಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸುವೆನು.