Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । आदिसर्गमहं तावत्कथयामि द्विजोत्तमाः । ज्ञायते येन भगवान्परमात्मा सनातनः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಈಗ ನಾನು ಆದಿಸರ್ಗವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಸನಾತನ ಪರಮಾತ್ಮ ಭಗವಾನ್ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 2

इति श्रीपाद्मेमहापुराणेस्वर्गखंडेद्वितीयोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಮಹಾಪುರಾಣದ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡದ ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 3

नित्यं निरंजनं शांतं निर्मलं नित्यनिर्मलम् । आनंदसागरंस्वच्छं यत्कांक्षंति मुमुक्षवः

ಅದು ನಿತ್ಯ, ನಿರಂಜನ, ಶಾಂತ, ನಿರ್ಮಲ—ನಿತ್ಯನಿರ್ಮಲ; ಆನಂದಸಾಗರದಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛ—ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

सर्वज्ञं ज्ञानरूपत्वादनंतमजमव्ययम् । अविनाशि सदास्वच्छमच्युतं व्यापकं महत्

ಅವನು ಸರ್ವಜ್ಞನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಸ್ವರೂಪವೇ ಜ್ಞಾನ; ಅನಂತ, ಅಜ, ಅವ್ಯಯ; ಅವಿನಾಶಿ, ಸದಾ ಸ್ವಚ್ಛ-ನಿರ್ಮಲ; ಅಚ್ಯುತ, ಸರ್ವವ്യാപಿ, ಪರಮ ಮಹತ್।

Verse 5

सर्गकाले तु संप्राप्ते ज्ञात्वा तं ज्ञानरूपकम् । आत्मलीनं विकारं च तत्स्रष्टुमुपचक्रमे

ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲವು ಬಂದಾಗ, ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದ್ದ ಆ ವಿಕಾರವನ್ನೂ ಅರಿತು, ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 6

तस्मात्प्रधानमुद्भूतं ततश्चापि महानभूत् । सात्विको राजसश्चैव तामसश्च त्रिधा महान्

ಆ ಮೂಲಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಧಾನವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರಿಂದಲೇ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ (ಮಹಾನ್) ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವು ತ್ರಿವಿಧ—ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ।

Verse 7

प्रधानेनावृतो ह्येव त्वचा बीजमिवावृतम् । वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः

ಇದು ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಬೀಜವು ತನ್ನ ತ್ವಚೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವಂತೆ. ಆ ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಅಹಂಕಾರವು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತದೆ—ವೈಕಾರಿಕ (ಸಾತ್ತ್ವಿಕ), ತೈಜಸ (ರಾಜಸ), ಭೂತಾದಿ (ತಾಮಸ)।

Verse 8

त्रिविधोयमहंकारो महत्तत्वादजायत । यथा प्रधानेन महान्महता स तथा वृतः

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಈ ತ್ರಿವಿಧ ಅಹಂಕಾರವು ಜನಿಸಿತು. ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವಂತೆ, ಈ ಅಹಂಕಾರವೂ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 9

भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दतन्मात्रकं ततः । ससर्ज शब्दतन्मात्रादाकाशं शब्दलक्षणम्

ನಂತರ ಭೂತಾದಿ (ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರ) ವಿಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಶಬ್ದ-ತನ್ಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿತು; ಆ ಶಬ್ದ-ತನ್ಮಾತ್ರೆಯಿಂದ ಶಬ್ದಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು।

Verse 10

शब्दमात्रं तथाकाशं भूतादिः सममावृणोत् । शब्दमात्रं तथाकाशं स्पर्शमात्रं ससर्ज ह

ಆಮೇಲೆ ಭೂತಾದಿಯು ಶಬ್ದಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವೃತಮಾಡಿತು; ಮತ್ತು ಆ ಶಬ್ದಮಾತ್ರಲಕ್ಷಣದ ಆಕಾಶದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶ-ತನ್ಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು।

Verse 11

बलवानभवद्वायुस्तस्य स्पर्शो गुणो मतः । आकाशं शब्दमात्रं तु स्पर्शमात्रं समावृणोत्

ಆಗ ವಾಯು ಬಲವಂತನಾಯಿತು; ಅದರ ಗುಣವೆಂದು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಬ್ದಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ ಆಕಾಶವು ವಾಯುವಿನ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೇ ಆವೃತವಾದಂತಾಯಿತು.

Verse 12

ततो वायुविकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह । ज्योतिरुत्पद्यते वायोस्तद्रूपगुणमुच्यते

ನಂತರ ವಾಯು ತತ್ತ್ವವು ವಿಕಾರಗೊಂಡು ರೂಪಮಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ವಾಯುವಿನಿಂದ ಜ್ಯೋತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದೇ ರೂಪಗುಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

स्पर्शमात्रस्तु वै वायू रूपमात्रं समावृणोत् । ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह

ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ ವಾಯು ರೂಪಮಾತ್ರವನ್ನು ಆವೃತಮಾಡಿತು. ಜ್ಯೋತಿರೂಪವಾದ ಅಗ್ನಿಯೂ ವಿಕಾರಗೊಂಡು ರಸಮಾತ್ರ ಗುಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

Verse 14

संभवंति ततोंभांसि रसमात्राणि तानि तु । रसमात्राणिचांभांसि रूपमात्रं समावृणोत्

ಅದರಿಂದ ಜಲಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅವು ರಸಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದವು. ಆ ರಸಮಾತ್ರ ಜಲಗಳೂ ರೂಪಮಾತ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆವೃತಮಾಡಿದವು.

Verse 15

विकुर्वाणानिचांभांसिगंधमात्रंससर्जिरे । तस्माज्जाता मही चेयं सर्वभूतगुणाधिका

ಜಲಗಳು ವಿಕಾರಗೊಂಡು ಗಂಧಮಾತ್ರ ಗುಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅದರಿಂದಲೇ ಈ ಭೂಮಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು; ಇದು ಸರ್ವಭೂತಗುಣಗಳಿಂದ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 16

ससंघातो यतस्तस्मात्तस्य गंधो गुणो मतः । तस्मिंस्तस्मिंस्तु तन्मात्रात्तेन तन्मात्रता स्मृता

ಇದು ಸಂಘಾತರೂಪವಾಗಿ (ಸಮೂಹದಿಂದ) ನಿರ್ಮಿತವಾದುದರಿಂದ ಇದರ ಗುಣ ‘ಗಂಧ’ವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತನ್‌ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತನ್‌ಮಾತ್ರತ್ವ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 17

तन्मात्राण्यविशेषाणि विशेषाः क्रमशो पराः । भूततन्मात्रसर्गोयमहंकारात्तु तामसात्

ತನ್‌ಮಾತ್ರಗಳು ಅವಿಶೇಷ (ಅವಿಭಕ್ತ)ವಾಗಿವೆ; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಶೇಷಗಳು (ಭೇದಗಳು) ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂತ-ತನ್‌ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಿದು ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರದಿಂದಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 18

कीर्तितस्तु समासेन मुनिवर्यास्तपोधनाः । तैजसानींद्रियाण्याहुर्देवा वैकारिका दश

ಹೇ ತಪೋಧನ ಮುನಿವರ್ಯರೇ! ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಸತ್ತ್ವ (ವೈಕಾರಿಕ) ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಹತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ತೈಜಸ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

एकादशं मनश्चात्र कीर्तितं तत्त्वचिंतकैः । ज्ञानेंद्रियाणि पंचात्र पंचकर्मेंद्रियाणि च

ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕರು ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೆಯದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 20

तानि वक्ष्यामि तेषां च कर्माणि कुलपावनाः । श्रवणं त्वक्चक्षुर्जिह्वा नासिका चैव पंचमी

ಹೇ ಕುಲಪಾವನರೇ! ನಾನು ಆ (ಇಂದ್ರಿಯಗಳು) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಶ್ರವಣ, ತ್ವಕ್ (ಸ್ಪರ್ಶ), ಚಕ್ಷು, ಜಿಹ್ವೆ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ನಾಸಿಕಾ.

Verse 21

शब्दादिज्ञानसिद्ध्यर्थं बुद्धियुक्तानि पंच वै । पायूपस्थं हस्तपादौ कीर्तिता वाक्चपंचमी

ಶಬ್ದಾದಿ ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು—ಪಾಯು, ಉಪಸ್ಥ, ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು; ವಾಕ್ಕು ಐದನೆಯದಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 22

विसर्गानंदनादानगत्युक्तिकर्मतत्स्मृतम् । आकाशवायुतेजांसि सलिलं पृथिवी तथा

ವಿಸರ್ಗ, ಆನಂದ, ಗ್ರಹಣ, ಗತಿ, ಉಕ್ತಿ—ಇವು ಪಂಚವಿಧ ಕರ್ಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ತೇಜಸ್ಸು, ಜಲ, ಪೃಥ್ವಿ।

Verse 23

शब्दादिभिर्गुणैर्विप्राः संयुक्ता उत्तरोत्तरैः । नानावीर्याः पृथग्भूतास्ततस्ते संहतिं विना

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಭೂತಗಳು ಶಬ್ದಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರೋತ್ತರವಾಗಿ ಗುಣಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ; ಸಂಹತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸಮಗ್ರತೆ ಆಗದು।

Verse 24

नाशक्नुवन्प्रजाः स्रष्टुमसमागत्य कृत्स्नशः । समेत्यान्योन्यसंयोगं परस्परमथाश्रयात्

ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಅಸಮಾಗತವಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ ಅವರು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಪರಸ್ಪರಾಶ್ರಯದಿಂದ ಸೇರಿ, ಒಬ್ಬರೊಡನೆ ಒಬ್ಬರು ಸಂಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು।

Verse 25

एकसंघास्सलक्ष्याश्च संप्राप्यैक्यमशेषतः । पुरुषाधिष्ठितत्वाच्च प्रधानानुग्रहेण च

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸಂಘವಾಗಿ, ಒಂದೇ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವು—ಪುರುಷಾಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಾನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ।

Verse 26

महदादयो विशेषांता अंडमुत्पादयंति ते । तत्क्रमेण विवृद्धं तु जलबुद्बुदवत्सदा

ಮಹತ್ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ತತ್ತ್ವಗಳವರೆಗೆ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡರೂಪ ಅಂಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಸದಾ ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಬುಬ್ಬುಳಿಯಂತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 27

भूतेभ्योंडं महाप्राज्ञा वृद्धं तदुदकेशयम् । प्राकृतं ब्रह्मरूपस्य विष्णोः स्थानमनुत्तमम्

ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಾ! ಭೂತಗಳಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಅಂಡವು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಜಲದ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿತು; ಅದೇ ಪ್ರಾಕೃತ ಲೋಕ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ.

Verse 28

तत्राव्यक्तस्वरूपोसौ विष्णुर्विश्वेश्वरः प्रभुः । ब्रह्मरूपं समास्थाय स्वयमेव व्यवस्थितः

ಅಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪನಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣು ಬ್ರಹ್ಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು।

Verse 29

स्वेदजांडमभूत्तस्य जरायुश्च महीधराः । गर्भोदकं समुद्राश्च तस्याभून्महदात्मनः

ಆ ಮಹದಾತ್ಮನಿಂದ ಸ್ವೇದಜ ಅಂಡಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಜರಾಯುವಿನಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು, ಗರ್ಭೋದಕದಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳು ಪ್ರकटವಾದವು।

Verse 30

साद्रिद्वीपसमुद्राश्च सज्योतिर्लोकसंग्रहः । तस्मिन्नंडेभवत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

ಪರ್ವತಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ಸಹಿತ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ ಲೋಕಗಳ ಸಮೂಹ ಸಹಿತ—ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು ಸಹಿತ ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 31

अनादिनिधनस्यैव विष्णोर्नाभेः समुत्थितम् । यत्पद्मं तद्धैममंडमभूच्छ्रीकेशवेच्छया

ಆದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಪದ್ಮವು, ಶ್ರೀಕೇಶವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಮಂಡಲವಾಯಿತು।

Verse 32

रजोगुणधरो देवः स्वयमेव हरिः परः । ब्रह्मरूपंसमास्थाय जगत्स्रष्टुं प्रवर्तते

ಪರಮ ಹರಿ ತಾನೇ ರಜೋಗುಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

सृष्टं च पात्यनुयुगं यावत्कल्पविकल्पना । नारसिंहादिरूपेण रुद्ररुपेण संहरेत्

ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕಲ್ಪಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುವವರೆಗೆ ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರುದ್ರರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

सब्रह्मरूपं विसृजन्महात्मा जगत्समस्तं परिपातुमिच्छन् । रामादिरूपं स तु गृह्य याति बभूव रुद्रो जगदेतदत्तुम्

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮರೂಪವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ರಾಮಾದಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಭಸ್ಮಗೊಳಿಸಲು ರುದ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ।