
The Burning of Tripura and the Sacred Greatness of Amarakāṇṭaka (Jvāleśvara on the Narmadā)
ನರ್ಮದಾತೀರದ ಹರೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ತ್ರಿಪುರ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದಿವ್ಯ ರಥ ಹಾಗೂ ಆಯುಧ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಶರದಿಂದ ವಿದ್ಧವಾದ ತ್ರಿಪುರ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಸ್ಫೋಟಿಸಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪಶಕುನಗಳು, ಭಯಾನಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಪೀಡಿತ ಜೀವಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ದೋಷಾರೋಪಿಸಿ ಅಳುತ್ತಾರೆ. ವೈಶ್ವಾನರ/ಅಗ್ನಿ—ತಾನು ಈಶ್ವರಾಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲ್ಲ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ವಿನಾಶದ ಮಧ್ಯೆ ದಾನವ ಬಾಣನು ಶಿವನ ಅನನ್ಯ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಟೋಟಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಸನ್ನ ಶಂಕರನು ಅವನಿಗೆ ಅಭಯ, ರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅವಧ್ಯತ್ವದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಈ ಮಹಾಘಟನೆ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ—ತ್ರಿಪುರಪತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು/ಪ್ರಕಟಗಳು ಶ್ರೀಶೈಲ ಮತ್ತು ಅಮರಕಾಂಟಕದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ನರ್ಮದೆಯ ಅಮರಕಾಂಟಕದಲ್ಲಿ ಆ ಜ್ವಲಿತ ಸ್ಮೃತಿ ‘ಜ್ವಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಗ್ರಹಣಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಅಮರಕಾಂಟಕ ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮಹಾಪುಣ್ಯ, ರುದ್ರಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
नारद उवाच । यन्मां पृच्छसि कौंतेय तन्निबोध च तच्छृणु । एतस्मिन्नंतरे रुद्रो नर्मदातटमास्थितः
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕೌಂತೇಯ! ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೇಳು. ಈ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ನರ್ಮದಾ ತಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
Verse 2
नाम्ना हरेश्वरं स्थानं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तस्मिन्स्थाने महादेवश्चिंतयंस्त्रैपुरं वधम्
ಹರೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮಹಾದೇವನು ತ್ರಿಪುರವಧವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 3
गांडीवं मंदरं कृत्वा गुणं कृत्वा तु वासुकिम् । स्थानं कृत्वा तु वैशाखं विष्णुं कृत्वा शरोत्तमम्
ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಮಂದರಪರ್ವತವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಧನುರ್ಜ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿ; ವೈಶಾಖವನ್ನು ಆಧಾರ (ಅವಕಾಶ)ವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶರವಾಗಿ ಮಾಡಿ (ಅವನು ಮುಂದಾದನು).
Verse 4
अग्रे चाग्निं प्रतिष्ठाप्य मुखे वायुः समर्पितः । हयाश्च चतुरो वेदाः सर्वदेवमयं रथम्
ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ವಾಯುವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು; ಆ ರಥವು ಸರ್ವದೇವಮಯ, ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಅಶ್ವಗಳು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು.
Verse 5
चक्रगौ चाश्विनौ देवावक्षं चक्रधरः स्वयम् । स्वयमिंद्रश्च चापांते बाणे वैश्रवणः स्थितः
ಎರಡು ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವರುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತರಾದರು; ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂ ಚಕ್ರಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವೇ ವಿರಾಜಿಸಿದರು. ಧನುಸ್ಸಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಇಂದ್ರನು ನಿಂತನು; ಬಾಣದ ಮೇಲೆ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ಸ್ಥಿತನಾದನು.
Verse 6
यमस्तु दक्षिणे हस्ते वामे कालस्तु दारुणः । चक्राणामारके न्यस्ता गंधर्वा लोकविश्रुताः
ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಯಮನು ಸ್ಥಿತನಾದನು; ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಕಾಲನು. ಚಕ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತ ಗಂಧರ್ವರು ಸ್ಥಾಪಿತರಾದರು.
Verse 7
प्रजापती रथश्रेष्ठे ब्रह्मा चैव तु सारथिः । एवं कृत्वा तु देवेशः सर्वदेवमयं रथम्
ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾದರು; ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸಾರಥಿಯಾದನು. ಹೀಗೆ ದೇವೇಶನು ಸಮಸ್ತ ದೇವಮಯವಾದ ರಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 8
सोतिष्ठत्स्थाणुभूतो हि सहस्रं परिवत्सरान् । यदा त्रीणि समेतानि अंतरिक्षचराणि च
ಅವನು ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿಂತನು; ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮೂರು ಸತ್ತ್ವಗಳು ಒಂದಾಗುವ ತನಕ.
Verse 9
त्रिपुराणि त्रिशल्येन तदा तानि बिभेद सः । शरः प्रचोदितस्तत्र रुद्रेण त्रिपुरं प्रति
ಆಗ ಅವನು ತ್ರಿಶೂಲಸಮಾನ ತ್ರಿಶಲ್ಯ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆ ಮೂರು ಪುರಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತವಾದ ಬಾಣವು ತ್ರಿಪುರದ ಕಡೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಯಿತು.
Verse 10
भ्रष्टतेजा स्त्रियो जाता बलं तेषां व्यशीर्यत । उत्पाताश्च पुरे तस्मिन्प्रादुर्भूता सहस्रशः
ಸ್ತ್ರೀಯರು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಅವರ ಬಲವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು; ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಶಃ ಅಪಶಕುನರೂಪ ಉತ್ಪಾತಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು।
Verse 11
त्रिपुरस्य विनाशाय कालरूपोभवत्तदा । अट्टहासं प्रमुंचंति रूपाः काष्ठमयास्तथा
ತ್ರಿಪುರದ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಆಗ ಕಾಲರೂಪನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಷ್ಠಮಯ ರೂಪಗಳೂ ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ಘೋರವಾಗಿ ನಗಿದವು।
Verse 12
निमेषोन्मेषणं चैव कुर्वंति चित्रकर्मणा । स्वप्ने पश्यंति चात्मानं रक्तांबरविभूषितम्
ಅವರ ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಲ್ಪಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ನಿಮೇಷ-ಉನ್ಮೇಷವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ತಮಗೇ ರಕ್ತಾಂಬರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 13
स्वप्ने पश्यंति ते चैवं विपरीतानि यानि तु । एतान्पश्यति उत्पातांस्तत्र स्थाने तु ये जनाः
ಅವರು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ವಿಪರೀತವಾದ, ಅಸಹಜವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜನರು ಆ ಉತ್ಪಾತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।
Verse 14
तेषां बलं च बुद्धिश्च हरक्रोधेन नाशितम् । संवर्तको नाम वायुर्युगांतप्रतिमो महान्
ಹರನ (ಶಿವನ) ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅವರ ಬಲವೂ ಬುದ್ಧಿಯೂ ನಾಶವಾಯಿತು; ನಂತರ ‘ಸಂವರ್ತಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾವಾಯು ಎದ್ದಿತು, ಯುಗಾಂತದಂತೆ ಭಯಾನಕ।
Verse 15
समीरितोनलश्रेष्ठ उत्तमांगेषु बाधते । ज्वलंति पादपास्तत्र पतंति शिखराणि च
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉರಿಗೊಂಡ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಗ್ನಿ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸಿ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗಳು ದಹಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಶಿಖರಗಳೂ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದವು.
Verse 16
सर्वं तद्व्याकुलीभूतं हाहाकारमचेतनम् । भग्नोद्यानानि सर्वाणि क्षिप्रं तु प्रज्वलंति च
ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ‘ಹಾಹಾ’ ಎಂಬ ಆಕ್ರಂದನದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಚೇತನದಂತೆ ಆಯಿತು. ಮುರಿದ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಜ್ವಲಿಸತೊಡಗಿದವು.
Verse 17
तेनैव दीपितं सर्वं ज्वलते विशिखैः शिखैः । द्रुमा आरामगंडानि गृहाणि विविधानि च
ಅದೇ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ದೀಪ್ತಗೊಂಡು, ವಿಭಿನ್ನ ಜಿಹ್ವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿತು. ವೃಕ್ಷಗಳು, ಆರಾಮ-ಉದ್ಯಾನಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ಮನೆಗಳೂ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 18
दशदिक्षु प्रवृत्तोयं समिद्धो हव्यवाहनः । ततः शिलाः प्रमुंचंति दिशो दश विभागशः
ಸಮಿದ್ಧ ಹವ್ಯವಾಹನ ಅಗ್ನಿ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ನಂತರ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಶಿಲೆಗಳು (ಕಲ್ಲುಗಳು) ಎಸೆದಂತೆ ಹೊರಟವು.
Verse 19
शिखासहस्रैरत्युग्रैः प्रज्वलंति हुताशनैः । सर्वं किंशुकसंप्रख्यं ज्वलितंदृश्यते पुरम्
ಅತ್ಯುಗ್ರವಾದ ಸಾವಿರಾರು ಜ್ವಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುತಾಶನ ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದವು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರವು ದಹಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಕಿಂಶುಕ ಪುಷ್ಪಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.
Verse 20
गृहाद्गृहांतरे नैव गंतुं धूमैश्च शक्यते । हरकोपानलादग्धं क्रंदमानं सुदुःखितम्
ಹೊಗೆಯಿಂದ ಒಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹರನ ಕೋಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಜನರು ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 21
प्रदीप्तं सर्वतो दिक्षु दह्यते त्रिपुरं पुरम् । प्रासादशिखराग्राणि विशीर्यंति सहस्रशः
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾ ತ್ರಿಪುರ ನಗರವು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ಅರಮನೆಗಳ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಾಗ್ರಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುರಿದು ಚೂರುಚೂರಾಗುತ್ತಿವೆ।
Verse 22
नानारत्नविचित्राणि विमानान्यप्यनेकधा । गृहाणि चैव रम्याणि दह्यंते दीप्तिवह्निना
ನಾನಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನಗಳೂ, ರಮ್ಯವಾದ ಮನೆಗಳೂ—ಎಲ್ಲವೂ ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಡಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ।
Verse 23
बाधंते द्रुमखंडेषु जनस्थाने तथैव च । देवागारेषु सर्वेषु प्रज्वलंते ज्वलंत्यपि
ಅವು ವೃಕ್ಷಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ—ತೀವ್ರವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತವೆ।
Verse 24
सीदंति चानलस्पृष्टाः क्रंदंति विविधै स्वरैः । गिरिकूटनिभास्तत्र दृश्यंतेंऽगारराशयः
ಅಗ್ನಿಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವರು ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಂತೆ ಅಂಗಾರರಾಶಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 25
स्तुवंति देवदेवेशं परित्रायस्व मां प्रभो । अन्योन्यं च परिष्वज्य हुताशनप्रपीडिताः
ಅಗ್ನಿಯ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಅವರು ದೇವದೇವೇಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ—“ಪ್ರಭು, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು!” ಎಂದು ಆర్తವಾಗಿ ಮೊರೆಯಿಟ್ಟರು; ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
Verse 26
दह्यंते दानवास्तत्र शतशोथ सहस्रशः । हंसकारंडवाकीर्णा नलिनी सह पंकजा
ಅಲ್ಲಿ ದಾನವರು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದಹ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಂಸ ಹಾಗೂ ಕಾರಂಡವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಲಿನೀ ಸರೋವರಗಳು ಪದ್ಮ-ಕುಮುದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ.
Verse 27
दह्यंतेनलदग्धानि पुरोद्यानानि दीर्घिकाः । अम्लानैः पंकजैश्छन्ना विस्तीर्णा योजनैः शतैः
ಅದು ದಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಕೆರೆಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು; ನೂರಾರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅವು ಒಣಗದ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
Verse 28
गिरिकूटनिभास्तत्र प्रासादारत्नभूषिताः । पतंत्यनलनिर्दग्धा निस्तोया जलदा इव
ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಂತೆ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾಗಿ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದವು.
Verse 29
सह स्त्रीबालवृद्धेषु गोषु पक्षिषु वाजिषु । निर्दयो दहते वह्निर्हरकोपेन प्रेरितः
ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರೊಂದಿಗೆ—ಹಸುಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳ ಸಹಿತ—ಹರನ ಕೋಪದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ನಿರ್ದಯ ಅಗ್ನಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ದಹಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 30
सपत्नीकाश्चैव सुप्ताः संसुप्ता बहवो जनाः । पुत्रमालिंग्यते गाढं दह्यंते त्रिपुरारिणा
ಹೆಂಡತಿಯರೊಡನೆ ಅನೇಕ ಜನರು ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರು; ಮಗನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವರನ್ನು ತ್ರಿಪುರಾರಿ ಶಿವನು ದಹಿಸಿದನು।
Verse 31
अथ तस्मिन्पुरे दीप्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । अग्निज्वालाहतास्तत्र पतंति धरणीतले
ಆ ದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರಂತೆ ಕಾಣುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು।
Verse 32
काचिद्बाला विशालाक्षी मुक्तावलि विभूषिता । धूमेनाकुलिता सा तु प्रतिबुद्धा शिखार्द्दिता
ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಬಾಲೆ ಧೂಮದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು; ಬಳಿಕ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಸುಟ್ಟಳು।
Verse 33
सुतं संचिंत्यमाना सा पतिता धरणीतले । काचित्सुवर्णवर्णाभा नीलरत्नैर्विभूषिता
ಅವಳು ಮಗನನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣ ಕాంతಿಯುಳ್ಳವಳು, ನೀಲರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು ಆಗಿದ್ದಳು।
Verse 34
धूमेनाकुलिता सा तु पतिता धरणीतले । अन्या गृहीतहस्ता तु सखी दहति बालकैः
ಧೂಮದಿಂದ ಆಕുലಳಾಗಿ ಅವಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು—ಸಖಿ—ಅವಳ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 35
अनेन दिव्यरूपान्यादृष्टा मदविमोहिता । शिरसा प्रांजलिं कृत्वा विज्ञापयति पावकम्
ಇದುವರೆಗೆ ಕಾಣದ ದಿವ್ಯರೂಪಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಆಕೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಮೋಹಿತಳಾಗಿ, ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಸೇರಿಸಿ, ಪಾವಕನಾದ ಅಗ್ನಿದೇವನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ವಿನಂತಿಸಿತು।
Verse 36
यदि त्वमिच्छसे वैरं पुरुषेष्वपकारिषु । स्त्रियः किमपराध्यंते गृहपंजरकोकिलाः
ನೀನು ವೈರ ಬಯಸಿದರೆ, ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವ ಪುರುಷರ ಮೇಲೆಯೇ ವೈರ ಇಡು; ಮನೆಯೆಂಬ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತ ಕೋಗಿಲೆಯಂತಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಏನು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ?
Verse 37
पापनिर्दय निर्ल्लज्ज कस्ते कोपः स्त्रियोपरि । न दाक्षिण्यं न ते लज्जा न सत्यं शौचवर्जितः
ಓ ಪಾಪಿ, ನಿರ್ದಯ, ನಿರ್ಲಜ್ಜ! ಸ್ತ್ರೀಯ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಕೋಪ ಏಕೆ? ನಿನಗೆ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಲಜ್ಜೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಸತ್ಯ-ಶೌಚವಿಲ್ಲದವನು ನೀನು।
Verse 38
अनेकरूपवर्णाढ्या उपलभ्या वदस्व ह । किं त्वया न श्रुतं लोके अवध्याः सर्वयोषितः
ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅನೇಕ ರೂಪ-ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಹೇಳು: ‘ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಅವಧ್ಯರು’ ಎಂದು ನೀನು ಕೇಳಿಲ್ಲವೇ?
Verse 39
किं तु तुभ्यं गुणा ह्येते दहनस्त्र्यर्दनं प्रति । न कारुण्यं दया वापि दाक्षिण्यं वा स्त्रियोपरि
ಆದರೆ ಇವು ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳೇ—ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವಲ್ಲಿ ದಹನದಂತೆ ಉಗ್ರತೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲ, ದಯೆಯಿಲ್ಲ, ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ।
Verse 40
दयां कुर्वंति म्लेच्छापि दहनं प्रेक्ष्य योषितः । म्लेच्छानामपि कष्टोसि दुर्निवार्यो ह्यचेतनः
ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛರೂ ದಯೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನೀನು ಮ್ಲೇಚ್ಛರಿಗೂ ಕಷ್ಟಕಾರಕ—ಅಚೇತನನಾಗಿಯೂ ದುರ್ಣಿವಾರ್ಯನು.
Verse 41
एते चैव गुणास्तुभ्यं दहनोत्सादनं प्रति । आसामपि दुराचार स्त्रीणां किं विनिपातसे
ದಹನ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾದನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇವೆ; ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದುರುಚಾರಿಣಿಯರಾದರೂ ನೀನು ಏಕೆ ಅವರ ಪತನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತೀ?
Verse 42
दुष्ट निर्घृण निर्लज्ज हुताश मंदभाग्यक । निराशस्त्वं दुराचार बालान्दहसि निर्दय
ಹೇ ದುಷ್ಟ, ನಿರ್ಘೃಣ, ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಹುತಾಶನೇ! ಹೇ ಮಂದಭಾಗ್ಯನೇ! ನೀನು ನಿರಾಶನೂ ದುರುಚಾರಿಯೂ; ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ದಹಿಸುತ್ತೀ.
Verse 43
एवं प्रलपमानास्ता जल्पमाना बहुस्वरम् । अन्याः क्रोशंति संक्रुद्धा बालशोकेन मोहिताः
ಹೀಗೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲಪಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದರು; ಇತರರು ಕೋಪಗೊಂಡು ಕೂಗಿದರು—ಮಗುವಿನ ಶೋಕದಿಂದ ಮರುಳಾದವರು.
Verse 44
दहते निर्दयो वह्निः संक्रुद्धः सर्वशत्रुवत् । पुष्करिण्यां जले ज्वाला कूपेष्वपि तथैव च
ನಿರ್ದಯ ವಹ್ನಿ ಎಲ್ಲರ ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ದಹಿಸುತ್ತದೆ; ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಜ್ವಾಲೆ ಏಳುತ್ತದೆ, ಬಾವಿಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ.
Verse 45
अस्मान्संदह्य म्लेच्छ त्वं कां गतिं प्रापयिष्यसि । एवं प्रलपतां तासां वह्निर्वचनमब्रवीत्
“ನಮ್ಮನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಹೇ ಮ್ಲೇಚ್ಛ, ನೀನು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ?” ಎಂದು ಅವರು ಅಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಗ್ನಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು।
Verse 46
वैश्वानर उवाच । स्ववशो नैव युष्माकं विनाशं तु करोम्यहम् । अहमादेशकर्ता वै नाहं कर्त्तास्म्यनुग्रहम्
ವೈಶ್ವಾನರನು ನುಡಿದನು— “ನನ್ನ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ವಿನಾಶವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಆದೇಶವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನು ಮಾತ್ರ, ಅನುಗ್ರಹದ ಕರ್ತನು ಅಲ್ಲ।”
Verse 47
अत्र क्रोधसमाविष्टो विचरामि यदृच्छया । ततो बाणो महातेजास्त्रिपुरं वीक्ष्य दीपितम्
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಬಾಣನು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಕಂಡನು।
Verse 48
आसनस्थोऽब्रवीदेवमहं देवैर्विनाशितः । अल्पसारैर्दुराचारैरीश्वरस्य निवेदितः
ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅವನು ನುಡಿದನು— “ದೇವರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು; ಅಲ್ಪಸಾರ ದುರುಳರು ನನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು।”
Verse 49
अपरीक्ष्य ह्यहं दग्धः शंकरेण महात्मना । नान्यः शत्रुस्तु मां हंतुं वर्ज्जयित्वा महेश्वरम्
ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನು ನನ್ನನ್ನು ದಹಿಸಿದನು. ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಶತ್ರುವೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರನು।
Verse 50
उत्थितः शिरसा कृत्वा लिगं त्रिभुवनेश्वरम् । निर्गतः स पुरद्वारात्परित्यज्य सुहृत्स्वयम्
ಅವನು ಎದ್ದು ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸುಹೃದರನ್ನು ಸಹ ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಗರದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಟನು।
Verse 51
रत्नानि सुविचित्राणि स्त्रियो नानाविधास्तथा । गृहीत्वा शिरसा लिंगं न्यस्तं नगरमंडले
ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಲಿಂಗವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।
Verse 52
स्तुवते देवदेवेशं त्रैलोक्याधिपतिं शिवम् । हर त्वयाहं निर्दग्धो यदि वध्योसि शंकर
ಅವನು ದೇವದೇವೇಶನೂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಹರಾ! ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ದಗ್ಧನಾದೆ; ನಾನು ವಧ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಶಂಕರಾ, ನನ್ನನ್ನು ವಧಿಸು।”
Verse 53
त्वत्प्रसादान्महादेव मा मे लिंगं विनश्यतु । अर्चितं हि महादेव भक्त्या परमया सदा
ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಲಿಂಗವು ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ; ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ, ಇದು ಸದಾ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 54
त्वया यद्यपि वध्योहं मा मे लिंगं विनश्यतु । प्राप्यमेतन्महादेव त्वत्पादग्रहणं मम
ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಾನು ವಧ್ಯನಾದರೂ, ನನ್ನ ಲಿಂಗವು ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ, ನನ್ನ ಸಾಧನೆ ಇದೊಂದೇ— ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು।
Verse 55
जन्मजन्म महादेव त्वत्पादनिरतो ह्यहम् । तोटकच्छंदसा देवं स्तुत्वा तु परमेश्वरम्
ಹೇ ಮಹಾದೇವಾ! ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ತೋಟಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಚರಣಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 56
ओंशिवशंकरसर्वकराय नमो भवभीममहेशशिवाय नमः । कुसुमायुध देहविनाशकर त्रिपुरांतकरांधक चूर्णकर
ॐ ಶಿವಶಂಕರ ಸರ್ವಕರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಭವ, ಭೀಮ, ಮಹೇಶ, ಶಿವರಿಗೆ ನಮಃ. ಕುಸುಮಾಯುಧ (ಕಾಮ) ದೇಹವಿನಾಶಕ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ಅಂಧಕಚೂರ್ಣಕ—ನಮಃ.
Verse 57
प्रमदाप्रियकामविभक्त नमो हि नमः सुरसिद्धगणैर्नमितः । हयवानरसिंहगजेंद्रमुखैरति ह्रस्वसुदीर्घमुखैश्च गणैः
ಪ್ರಿಯ ಸುಖಗಳನ್ನೂ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನೂ ವಿತರಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಃ; ದೇವರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಗಣಗಳಿಂದ ನಮಿಸಲ್ಪಡುವವನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಃ. ಕುದುರೆ, ವಾನರ, ಸಿಂಹ, ಗಜೇಂದ್ರಮುಖಗಳೂ, ಅತಿಹ್ರಸ್ವ ಹಾಗೂ ಅತಿದೀರ್ಘ ಮುಖಗಳೂಳ್ಳ ಗಣಗಳಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 58
उपलब्धुमशक्यतरैरसुरैर्व्यथितो न शरीरशतैर्बहुभिः । प्रणतो भगवन्बहुभक्तिमता चलचंद्र कलाधर देव नमः
ಹೇ ಭಗವನ್! ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಜಯ ಅಸುರರಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಅನೇಕ ದೇಹಶತಗಳ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಚಲಿಸುವ ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ದೇವಾ, ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 59
सहपुत्रकलत्रकलापधनैः सततं जय देहि अनुस्मरणम् । व्यथितोस्मि शरीरशतैर्बहुभिर्गमिताद्य महानरकस्य गतिः
ಪುತ್ರರು, ಪತ್ನಿ, ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಧನದೊಡನೆ—ಹೇ ಜಯಸ್ವರೂಪನೇ! ನನಗೆ ನಿನ್ನ ನಿರಂತರ ಅನುಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು. ನಾನು ಅನೇಕ ದೇಹಶತಗಳ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇಂದು ಮಹಾನರಕದ ಗತಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
Verse 60
न निवर्तति यन्ममपापगतिः शुचिकर्म्मविशुद्धमपि त्यजति । अनुकंपति दिग्भ्रमति भ्रमति भ्रम एष कुबुद्धि निवारयति
ನನ್ನ ಪಾಪಮಾರ್ಗದ ಗತಿ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಶುದ್ಧವೂ ನಿರ್ಮಲವೂ ಆದ ಆಚರಣೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತದೆ. ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿ ಕರುಣೆಯ ಭಾಸವನ್ನೂ ತೋರಿದರೂ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ—ಇದು ಕುಬುದ್ಧಿಗೆ ತಡೆಯಲಾಗದ ಮೋಹಭ್ರಮ.
Verse 61
यः पठेत्तोटकं दिव्यं प्रयतः शुचिमानसः । बाणस्यैव यथारुद्रस्तस्यैव वरदो भवेत्
ಯಾರು ನಿಯಮಪಾಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ದಿವ್ಯ ತೋಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ರುದ್ರನು ಬಾಣನಿಗೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ವರದಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 62
इमं स्तवं महादिव्यं श्रुत्वा देवो महेश्वरः । प्रसन्नस्तु तदा तस्य स्वयं देवो महेश्वरः
ಈ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಸ್ತವವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು; ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಮಹೇಶ್ವರನೇ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.
Verse 63
ईश्वर उवाच । न भेतव्यं त्वया वत्स सौवर्णे तिष्ठ दानव । पुत्रपौत्रसपत्नीनां भार्याभृत्यजनैः सह
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—“ವತ್ಸ, ಭಯಪಡಬೇಡ. ಹೇ ದಾನವ, ಸೌವರ್ಣದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರು—ನಿನ್ನ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು, ಸಹಪತ್ನಿಯರು, ಪತ್ನಿ, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಪರಿವಾರದವರೊಂದಿಗೆ.”
Verse 64
अद्यप्रभृति बाण त्वमवध्यस्त्रिदशैरपि । भूयस्तस्य वरो दत्तो देवदेवेन पांडव
“ಇಂದಿನಿಂದ, ಹೇ ಬಾಣ, ನೀನು ತ್ರಿದಶರಿಂದಲೂ ಅವಧ್ಯನು. ಹೇ ಪಾಂಡವ, ದೇವದೇವನು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ವರವನ್ನು ದತ್ತಮಾಡಿದನು.”
Verse 65
अक्षयश्चाव्ययो लोके विचचार ह निर्भयः । ततो निवारयामास रुद्र सप्तशिखं तथा
ಅಕ್ಷಯನು, ಅವಿನಾಶಿ ಅವ್ಯಯನಾಗಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ರುದ್ರನು ಅವನನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತಶಿಖನನ್ನೂ.
Verse 66
तृतीयं रक्षितं तस्य शंकरेण महात्मना । भ्रमते गगने नित्यं रुद्रतेजः प्रभावतः
ಅವನ ತೃತೀಯ ಭಾಗವು ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ರುದ್ರತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದು ನಿತ್ಯ ಗಗನದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 67
एवं तु त्रिपुरं दग्धं शंकरेण महात्मना । ज्वालामालाप्रदीप्तं तु पतितं धरणीतले
ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನು ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ದಹಿಸಿದನು. ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ಅದು ಧರಣೀತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು.
Verse 68
एकं निपातितं तस्य श्रीशैले त्रिपुरांतके । द्वितीयं पातितं तत्र पर्वतेऽमरकंटके
ಅವನ ಒಂದು ಭಾಗವು ತ್ರಿಪುರಾಂತಕನ ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು; ಎರಡನೆಯದು ಅಲ್ಲಿ ಅಮರಕಂಟಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.
Verse 69
दग्धे तु त्रिपुरे राजन्रुद्रकोटिः प्रतिष्ठिता । ज्वलंतं पातितं तत्र तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः
ಹೇ ರಾಜನೇ, ತ್ರಿಪುರ ದಗ್ಧವಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರಕೋಟಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ಲಿಂಗವು ಬಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ‘ಜ್ವಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 70
ऊर्ध्वेन प्रस्थिता तस्य दिव्या ज्वाला दिवं गता । हाहाकारस्तदा जातो सदेवासुरकिंनरान्
ಅವನ ದಿವ್ಯ ಜ್ವಾಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಆಗ ದೇವರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರ ನಡುವೆ ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು.
Verse 71
तं शरं स्तंभयेद्रुद्रो माहेश्वरपुरोत्तमे । एवं व्रजेत यस्तस्मिन्पर्वतेऽमरकंटके
ಮಾಹೇಶ್ವರನ ಪರಮೋತ್ತಮ ನಗರದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಆ ಬಾಣವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುವನು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಮರಕಂಟಕವೆಂಬ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 72
चतुर्द्दशभुवनानि सुभुक्त्वा पांडुनंदन । वर्षकोटिसहस्रं तु त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः
ಹೇ ಪಾಂಡುನಂದನ! ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು, ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಮுப்பತ್ತು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 73
ततो महीतलं प्राप्य राजा भवति धार्मिकः । पृथिव्यामेकच्छत्रेण भुंक्ते नास्त्यत्र संशयः
ನಂತರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವನು ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಏಕಛತ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 74
एष पुण्यो महाराज सर्वतोऽमरकंटकः । चंद्र सूर्योपरागेषु गच्छेद्योऽमरकंटकम्
ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಈ ಅಮರಕಂಟಕವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಪುಣ್ಯಮಯ. ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮರಕಂಟಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 75
अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः । स्वर्गलोकमवाप्नोति दृष्ट्वा तत्र महेश्वरम्
ಮುನಿಗಳು ಇದು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲಕ್ಕಿಂತ ದಶಗುಣ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 76
संनिहत्या गमिष्यंति राहुग्रस्ते दिवाकरे । तदेव निखिलं पुण्यं पर्वतेऽमरकंटके
ರಾಹುಗ್ರಸ್ತ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಗುಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅಮರಕಂಟಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭವೇ ಸಮಸ್ತ ಪುಣ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 77
पुंडरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । तत्र ज्वालेश्वरो नाम पर्वतेऽमरकंटके
ಮಾನವನು ಪುಂಡರೀಕ ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಮರಕಂಟಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ‘ಜ್ವಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಶಿವಾಲಯವಿದೆ.
Verse 78
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ज्वालेश्वरे महाराज यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮೃತರಾದವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಜ, ಜ್ವಾಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ…
Verse 79
चंद्र सूर्योपरागे तु भक्त्यापि शृणु तत्फलम् । अमरा नाम देवास्ते पर्वतेऽमरकंटके
ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು. ಅಮರಕಂಟಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ‘ಅಮರಾ’ ಎಂಬ ದೇವಗಣಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 80
रुद्रलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम् । अमरेश्वरस्य देवस्य पर्वतस्य तटे जले
ಅವನು ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವರ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತತೀರದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನ ಕುರಿತು ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 81
कोटिश ऋषिमुख्यास्ते तपस्तप्यंति सुव्रताः । समंताद्योजनं राजन्क्षेत्रं चामरकंटकम्
ಹೇ ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸುವ್ರತಿಗಳಾದ ಋಷಿಮುಖ್ಯರು ಕೋಟಿಶಃ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಂದು ಯೋಜನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಆಮರಕಂಟಕ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
Verse 82
अकामो वा सकामो वा नर्मदायां शुभे जले । स्नात्वा मुच्येत पापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
ಅಕಾಮನಾಗಲಿ ಸಕಾಮನಾಗಲಿ, ನರ್ಮದೆಯ ಶುಭ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.