Adhyaya 16

Verse 1

भीष्म उवाच । यदेतत्कथितं ब्रह्मंस्तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कमलस्याभिपातेन तीर्थं जातं धरातले

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಮಲದ ಅವತರಣದಿಂದ (ಪತನದಿಂದ) ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ತೀರ್ಥವು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 2

तत्रस्थेन भगवता विष्णुना शंकरेण च । यत्कृतं मुनिशार्दूल तत्सर्वं परिकीर्त्तय

ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಂಕರರು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಕೀರ್ತಿಸು.

Verse 3

कथं यज्ञो हि देवेन विभुना तत्र कारितः । के सदस्या ऋत्विजश्च ब्राह्मणाः के समागताः

ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ದೇವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು? ಸದಸ್ಯರು ಯಾರು, ಋತ್ವಿಜರು ಯಾರು, ಯಾವ ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು?

Verse 4

के भागास्तस्य यज्ञस्य किं द्रव्यं का चदक्षिणा । का वेदी किं प्रमाणं च कृतं तत्र विरंचिना

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಭಾಗಗಳು ಇದ್ದವು? ಯಜ್ಞದ್ರವ್ಯವೇನು, ದಕ್ಷಿಣೆಯೇನು? ವೇದಿ ಹೇಗಿತ್ತು, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ (ಅಳತೆ) ಎಷ್ಟು, ಮತ್ತು ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು?

Verse 5

यो याज्यः सर्वदेवानां वेदैः सर्वत्र पठ्यते । कं च काममभिध्यायन्वेधा यज्ञं चकार ह

ಯಾವನು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ತುತಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಠ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಆದೇ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ವಿಧಾತ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 6

यथासौ देवदेवेशो ह्यजरश्चामरश्च ह । तथा चैवाक्षयः स्वर्गस्तस्य देवस्य दृश्यते

ಆ ದೇವದೇವೇಶ್ವರನು ಅಜರನೂ ಅಮರನೂ ಆಗಿರುವಂತೆ, ಆ ದೇವನ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 7

अन्येषां चैव देवानां दत्तः स्वर्गो महात्मना । अग्निहोत्रार्थमुत्पन्ना वेदा ओषधयस्तथा

ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮಹಾತ್ಮನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ದತ್ತನು; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ವೇದಗಳೂ ಔಷಧಿಗಳೂ ಸಹ ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು.

Verse 8

ये चान्ये पशवो भूमौ सर्वे ते यज्ञकारणात् । सृष्टा भगवतानेन इत्येषा वैदिकी श्रुतिः

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಇತರ ಪಶುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಯಜ್ಞಕಾರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಗವಂತನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು—ಇದೇ ವೈದಿಕ ಶ್ರುತಿ.

Verse 9

तदत्र कौतुकं मह्यं श्रुत्वेदं तव भाषितम् । यं काममधिकृत्यैकं यत्फलं यां च भावनां

ನೀನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ—ಆ ಒಂದೇ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಆಧಾರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರ ಫಲವೇನು, ಮತ್ತು ಯಾವ ಭಾವನೆ (ಧ್ಯಾನ) ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು?

Verse 10

कृतश्चानेन वै यज्ञः सर्वं शंसितुमर्हसि । शतरूपा च या नारी सावित्री सा त्विहोच्यते

ನಿಜವಾಗಿ ಅವನಿಂದ ಈ ಯಜ್ಞವು ನೆರವೇರಿದೆ; ಆದಕಾರಣ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಶತರೂಪಾ ಎಂಬ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 11

भार्या सा ब्रह्मणः प्रोक्ताः ऋषीणां जननी च सा । पुलस्त्याद्यान्मुनीन्सप्त दक्षाद्यांस्तु प्रजापतीन्

ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಘೋಷಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಋಷಿಗಳ ಜನನಿಯೂ ಅವಳೇ. ಪುಲಸ್ತ್ಯಾದಿ ಸಪ್ತ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಾದಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳನ್ನು ಅವಳು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು.

Verse 12

स्वायंभुवादींश्च मनून्सावित्री समजीजनत् । धर्मपत्नीं तु तां ब्रह्मा पुत्रिणीं ब्रह्मणः प्रियः

ಸಾವಿತ್ರಿಯು ಸ್ವಾಯಂಭುವಾದಿ ಮನುವರನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು. ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು—ಬ್ರಹ್ಮಣಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು—ಅವಳನ್ನು ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯೆಂಬಂತೆ, ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 13

पतिव्रतां महाभागां सुव्रतां चारुहासिनीं । कथं सतीं परित्यज्य भार्यामन्यामविंदत

ಅಂತಹ ಪತಿವ್ರತೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಸುವ್ರತೆ, ಮಧುರಹಾಸಿನಿಯಾದ ಸತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆದನು?

Verse 14

किं नाम्नी किं समाचारा कस्य सा तनया विभोः । क्व सा दृष्टा हि देवेन केन चास्य प्रदर्शिता

ಅವಳ ಹೆಸರು ಏನು, ಅವಳ ಆಚರಣೆ ಹೇಗಿದೆ? ಹೇ ವಿಭೋ, ಅವಳು ಯಾರ ಪುತ್ರಿ? ದೇವನು ಅವಳನ್ನು ಎಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡನು, ಮತ್ತು ಯಾರು ಅವಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದರು?

Verse 15

किं रूपा सा तु देवेशी दृष्टा चित्तविमोहिनी । यां तु दृष्ट्वा स देवेशः कामस्य वशमेयिवान्

ಆ ದೇವೇಶಿ ಯಾವ ರೂಪವತಿಯಾಗಿದ್ದಳು? ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೋಹಿಸುವ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ದೇವಾಧಿದೇವನೂ ಕಾಮದ ವಶನಾದನು.

Verse 16

वर्णतो रूपतश्चैव सावित्र्यास्त्वधिका मुने । या मोहितवती देवं सर्वलोकेश्वरं विभुम्

ಓ ಮುನಿಯೇ, ವರ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳು ಸಾವಿತ್ರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳೇ ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರನಾದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ದೇವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದಳು.

Verse 17

यथा गृहीतवान्देवो नारीं तां लोकसुंदरीं । यथा प्रवृत्तो यज्ञोसौ तथा सर्वं प्रकीर्तय

ದೇವನು ಆ ಲೋಕಸುಂದರಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಆ ಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿತು—ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 18

तां दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे सावित्री किं चकार ह । सावित्र्यां तु तदा ब्रह्मा कां तु वृत्तिमवर्त्तत

ಬ್ರಹ್ಮನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಸಾವಿತ್ರಿ ಏನು ಮಾಡಿದಳು? ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಕುರಿತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಾವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು?

Verse 19

सन्निधौ कानि वाक्यानि सावित्री ब्रह्मणा तदा । उक्ताप्युक्तवती भूयः सर्वं शंसितुमर्हसि

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಯಾವ ಯಾವ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು? ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 20

किं कृतं तत्र युष्माभिः कोपो वाथ क्षमापि वा । यत्कृतं तत्र यद्दृष्टं यत्तवोक्तं मया त्विह

ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ಅದು ಕೋಪವೋ ಅಥವಾ ಕ್ಷಮೆಯೋ? ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು, ನೀನು ಹೇಳಿದದ್ದು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 21

विस्तरेणेह सर्वाणि कर्माणि परमेष्ठिनः । श्रोतुमिच्छाम्यशेषेण विधेर्यज्ञविधिं परं

ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ, ಏನನ್ನೂ ಬಿಡದೆ, ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯ ಪರಮ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯನ್ನು।

Verse 22

कर्मणामानुपूर्व्यं च प्रारंभो होत्रमेव च । होतुर्भक्षो यथाऽचापि प्रथमा कस्य कारिता

ಕರ್ಮಗಳ ಯಥೋಚಿತ ಕ್ರಮ, ಅವುಗಳ ಆರಂಭ, ಹೋಮಕ್ರಿಯೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೋತೃ ಋತ್ವಿಜನಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಪಾಲು—ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು?

Verse 23

कथं च भगवान्विष्णुः साहाय्यं केन कीदृशं । अमरैर्वा कृतं यच्च तद्भवान्वक्तुमर्हति

ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಯಾರು ಮೂಲಕ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು? ಹಾಗೆಯೇ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳು ಮಾಡಿದದ್ದೆಲ್ಲ—ಅದನ್ನು ನೀವು ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯರು।

Verse 24

देवलोकं परित्यज्य कथं मर्त्यमुपागतः । गार्हपत्यं च विधिना अन्वाहार्यं च दक्षिणम्

ದೇವಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನೀವು ಮತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಿರಿ? ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯ ಅಗ್ನಿ, ಅನ್ವಾಹಾರ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಿರಿ?

Verse 25

अग्निमाहवनीयं च वेदीं चैव तथा स्रुवम् । प्रोक्षणीयं स्रुचं चैव आवभृथ्यं तथैव च

ಅವನು ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿ, ವೇದಿ ಮತ್ತು ಸ್ರುವವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀ (ಛಿಟಿಕೆ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆ), ಸ್ರುಚ್ (ಆಹುತಿ ಚಮಚ) ಮತ್ತು ಆವಭೃಥ್ಯ (ಸಮಾಪನ ಶುದ್ಧಿ-ಸ್ನಾನವಿಧಿ)ಯನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು.

Verse 26

अग्नींस्त्रींश्च यथा चक्रे हव्यभागवहान्हि वै । हव्यादांश्च सुरांश्चक्रे कव्यादांश्च पितॄनपि

ಹವ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರುವ ಮೂವತ್ತು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಹವ್ಯವನ್ನು ಭುಜಿಸುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ, ಕವ್ಯವನ್ನು ಭುಜಿಸುವ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 27

भागार्थं यज्ञविधिना ये यज्ञा यज्ञकर्मणि । यूपान्समित्कुशं सोमं पवित्रं परिधीनपि

ತಮ್ಮ ಪಾಲು (ಯಜ್ಞಫಲ) ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಪಗಳು, ಸಮಿಧೆಗಳು, ಕುಶ, ಸೋಮ, ಪವಿತ್ರ (ಚರಟೆ) ಮತ್ತು ಪರಿಧಿಗಳು (ಆವರಣ ಕಡ್ಡಿಗಳು) ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

Verse 28

यज्ञियानि च द्रव्याणि यथा ब्रह्मा चकार ह । विबभ्राज पुरा यश्च पारमेष्ठ्येन कर्मणा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಯೋಗ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ (ಪರಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ) ಕರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸಿದನು.

Verse 29

क्षणा निमेषाः काष्ठाश्च कलास्त्रैकाल्यमेव च । मुहूर्तास्तिथयो मासा दिनं संवत्सरस्तथा

ಕ್ಷಣ, ನಿಮೇಷ, ಕಾಷ್ಠಾ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಾಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ತಿಥಿಗಳು, ಮಾಸಗಳು, ದಿನ ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರವನ್ನೂ (ಅವನು ನಿಯಮಿಸಿದನು).

Verse 30

ऋतवः कालयोगाश्च प्रमाणं त्रिविधं पुरा । आयुः क्षेत्राण्यपचयं लक्षणं रूपसौष्ठवम्

ಋತುಗಳು, ಕಾಲಸಂಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ತ್ರಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣ; ಆಯುಷ್ಯ, ದೇಹಕ್ಷೇತ್ರಗಳು (ಅಂಗ-ಧಾತು), ಕ್ಷಯ, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ರೂಪಸೌಷ್ಟವ.

Verse 31

त्रयो वर्णास्त्रयो लोकास्त्रैविद्यं पावकास्त्रयः । त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि त्रयो वर्णास्त्रयो गुणाः

ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರೈವಿದ್ಯ; ಮೂರು ಪಾವಕಗಳು (ಅಗ್ನಿಗಳು) ಇವೆ. ತ್ರಿಕಾಲ, ಮೂರು ವಿಧದ ಕರ್ಮಗಳು (ಯಜ್ಞಾದಿ); ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗುಣಗಳು.

Verse 32

सृष्टा लोकाः पराः स्रष्ट्रा ये चान्येनल्पचेतसा । या गतिर्धर्मयुक्तानां या गतिः पापकर्मणां

ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಪರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅಲ್ಪಚೇತನರಿಗಾಗಿ ಇತರ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ. ಧರ್ಮಯುಕ್ತರ ಗತಿ ಏನು? ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳ ಗತಿ ಏನು?

Verse 33

चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता । चतुर्विद्यस्य यो वेत्ता चतुराश्रमसंश्रयः

ಅವನೇ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ಉದ್ಭವವೂ ಅದೇ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ರಕ್ಷಕನೂ; ಚತುರ್ವಿದ್ಯೆಯ ವೇತ್ತಾ, ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಆಶ್ರಯಭೂತನು.

Verse 34

यः परं श्रूयते ज्योतिर्यः परं श्रूयते तपः । यः परं परतः प्राह परं यः परमात्मवान्

ಯಾವನು ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿಯೆಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುವನೋ, ಯಾವನು ಪರಮ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುವನೋ; ಯಾವನು ‘ಪರಂ’ನನ್ನೂ ‘ಪರತಃ’—ಅದರಿಗೂ ಅತೀತವೆಂದು ಹೇಳುವನೋ, ಅವನೇ ಪರಮಾತ್ಮವಂತನು.

Verse 35

सेतुर्यो लोकसेतूनां मेध्यो यो मेध्यकर्मणाम् । वेद्यो यो वेदविदुषां यः प्रभुः प्रभवात्मनाम्

ಅವನು ಲೋಕಸೇತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೇತುವೇ, ಮೇಧ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಪವಿತ್ರನು; ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಅವನೇ ಜ್ಞೇಯನು, ಪ್ರಭವಸ್ವಭಾವಿಗಳ ಪ್ರಭುವೂ ಅವನೇ.

Verse 36

असुभूतश्च भूतानामग्निभूतोग्निवर्चसाम् । मनुष्याणां मनोभूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम्

ಅವನು ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ತೇಜಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಾಗುತ್ತಾನೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

विनयो नयवृत्तीनां तेजस्तेजस्विनामपि । इत्येतत्सर्वमखिलान्सृजन्लोकपितामहः

ನಯವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಯವಿದೆ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೇಜಸ್ಸಿದೆ; ಹೀಗೆ ಈ ಸಮಸ್ತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೃಜಿಸುತ್ತಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 38

यज्ञाद्गतिं कामन्वैच्छत्कथं यज्ञे मतिः कृता । एष मे संशयो ब्रह्मन्नेष मे संशयः परः

ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಯಜ್ಞದಲ್ಲೇ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು? ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಇದೇ ನನ್ನ ಸಂಶಯ—ಇದೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಸಂಶಯ.

Verse 39

आश्चर्यः परमो ब्रह्मा देवैर्दैत्यैश्च पठ्यते । कर्मणाश्चर्यभूतोपि तत्त्वतः स इहोच्यते

ದೇವರೂ ದೈತ್ಯರೂ ಪರಮಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ‘ಆಶ್ಚರ್ಯ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯರೂಪನಾಗಿ ತೋಚಿದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವೇ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

Verse 40

पुलस्त्य उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वयोक्तो ब्रह्मणश्च यः । यथाशक्ति तु वक्ष्यामि श्रूयतां तत्परं यशः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಭಾರವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹತ್ತಾದದು. ನಾನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆ ಪರಮ ಯಶಸ್ವಿ ಕಥನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

Verse 41

सहस्रास्यं सहस्राक्षं सहस्रचरणं च यम् । सहस्रश्रवणं चैव सहस्रकरमव्ययम्

ಅವನನ್ನು ಸಹಸ್ರಮುಖ, ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ, ಸಹಸ್ರಚರಣ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಹಸ್ರಶ್ರವಣನೂ, ಸಹಸ್ರಕರಗಳಿರುವ ಅವ್ಯಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 42

सहस्रजिह्वं साहस्रं सहस्रपरमं प्रभुं । सहस्रदं सहस्रादिं सहस्रभुजमव्ययम्

ನಾನು ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸಹಸ್ರಜಿಹ್ವನೂ, ಸಹಸ್ರಗುಣ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ, ಸಹಸ್ರಗಳಿಗೂ ಪರಮವಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು; ಸಹಸ್ರವಾಗಿ ದಾನಕೊಡುವವನು, ಸಹಸ್ರಗಳ ಆದಿಮೂಲ, ಸಹಸ್ರಭುಜಗಳಿರುವ ಅವ್ಯಯನು.

Verse 43

हवनं सवनं चैव हव्यं होतारमेव च । पात्राणि च पवित्राणि वेदीं दीक्षां चरुं स्रुवम्

ಹವನ, ಸವನ (ಸೋಮನಿಷ್ಪೀಡನ) ಹಾಗೆಯೇ ಹವ್ಯ (ಆಹುತಿದ್ರವ್ಯ) ಮತ್ತು ಹೋತಾ; ಪಾತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ಸಾಧನಗಳು; ವೇದಿ, ದೀಕ್ಷೆ, ಚರು (ಯಜ್ಞಾನ್ನ) ಮತ್ತು ಸ್ರುವ—ಇವೆಲ್ಲ ವೈದಿಕ ಯಜ್ಞದ ಅಂಗಗಳು.

Verse 44

स्रुक्सोममवभृच्चैव प्रोक्षणीं दक्षिणा धनम् । अद्ध्वर्युं सामगं विप्रं सदस्यान्सदनं सदः

ಸ್ರುಕ್, ಸೋಮ (ಯಾಗ/ಆಹುತಿ) ಮತ್ತು ಅವಭೃಥಸ್ನಾನ; ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಧನ; ಅಧ್ವರ್ಯು, ಸಾಮಗ, ವಿಪ್ರ; ಸದಸ್ಯರು, ಸದನ (ಯಜ್ಞಶಾಲೆ) ಮತ್ತು ಸದಃ (ಯಜ್ಞಸತ್ರ)—ಇವನ್ನೂ ಅವನೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 45

यूपं समित्कुशं दर्वी चमसोलूखलानि च । प्राग्वंशं यज्ञभूमिं च होतारं बन्धनं च यत्

ಯೂಪ, ಸಮಿಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶ, ದರ್ವಿ, ಚಮಸಗಳು ಹಾಗೂ ಊಖಲಗಳು; ಪ್ರಾಗ್ವಂಶ, ಯಜ್ಞಭೂಮಿ, ಹೋತೃ ಮತ್ತು ಯಾವ ಬಂಧನ-ರಜ್ಜುವೋ—ಇವೆಲ್ಲ ಯಜ್ಞಾಂಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 46

ह्रस्वान्यतिप्रमाणानि प्रमाणस्थावराणि च । प्रायश्चित्तानि वाजाश्च स्थंडिलानि कुशास्तथा

ಹ್ರಸ್ವ (ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ) ವಿಧಿಗಳು, ಅತಿಪ್ರಮಾಣ (ಅತಿವಿಸ್ತಾರ) ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಮಾಣಗಳು; ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು, ವಾಜಯಜ್ಞಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಂಡಿಲಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶವಿನ್ಯಾಸಗಳು—ಇವೂ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 47

मंत्रं यज्ञं च हवनं वह्निभागं भवं च यं । अग्रेभुजं होमभुजं शुभार्चिषमुदायुधं

ಯಾವನು ಸ್ವತಃ ಮಂತ್ರ, ಅವನೇ ಯಜ್ಞವೂ ಹವನವೂ; ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು; ಭವ (ಶಿವ); ಅಗ್ರಭೋಕ್ತ ಮತ್ತು ಹೋಮಭೋಕ್ತ—ಶುಭಾರ್ಚಿಷ್ಮಂತ, ಉದ್ಧತಾಯುಧಧಾರಿ।

Verse 48

आहुर्वेदविदो विप्रा यो यज्ञः शाश्वतः प्रभुः । यां पृच्छसि महाराज पुण्यां दिव्यामिमां कथां

ವೇದವಿದರಾದ ವಿಪ್ರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಈ ಯಜ್ಞವೇ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭು. ಓ ಮಹಾರಾಜ, ನೀವು ಕೇಳುವ ಈ ಪುಣ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯಕಥೆ—

Verse 49

यदर्थं भगवान्ब्रह्मा भूमौ यज्ञमथाकरोत् । हितार्थं सुरमर्त्यानां लोकानां प्रभवाय च

ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನೋ—ದೇವರು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭವ/ಉದ್ಭವಕ್ಕಾಗಿ।

Verse 50

ब्रह्माथ कपिलश्चैव परमेष्ठी तथैव च । देवाः सप्तर्षयश्चैव त्र्यंबकश्च महायशाः

ಬ್ರಹ್ಮ, ಕಪಿಲ ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿಯೂ; ದೇವಗಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ಶಿವ)ನೂ।

Verse 51

सनत्कुमारश्च महानुभावो मनुर्महात्मा भगवान्प्रजापतिः । पुराणदेवोथ तथा प्रचक्रे प्रदीप्तवैश्वानरतुल्यतेजाः

ಮಹಾನುಭಾವ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಮಹಾತ್ಮ ಮನುವು, ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿ—ಪುರಾತನ ದೇವ—ಅಂದು ಅದನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು; ವೈಶ್ವಾನರ ಅಗ್ನಿಯ ಸಮಾನ ದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು।

Verse 52

पुरा कमलजातस्य स्वपतस्तस्य कोटरे । पुष्करे यत्र संभूता देवा ऋषिगणास्तथा

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಮಲಜ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿಗಣಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 53

एष पौष्करको नाम प्रादुर्भावो महात्मनः । पुराणं कथ्यते यत्र वेदस्मृतिसुसंहितं

ಇದು ಮಹಾತ್ಮನ ‘ಪೌಷ್ಕರಕ’ ಎಂಬ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ; ಇಲ್ಲಿ ವೇದ-ಸ್ಮೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಸಂಹಿತವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 54

वराहस्तु श्रुतिमुखः प्रादुर्भूतो विरिंचिनः । सहायार्थं सुरश्रेष्ठो वाराहं रूपमास्थितः

ಆಗ ಶ್ರುತಿಮಯ ಮುಖವಿರುವ ವರಾಹದೇವನು ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಸಹಾಯಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 55

विस्तीर्णं पुष्करे कृत्वा तीर्थं कोकामुखं हि तत् । वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुहस्तश्चितीमुखः

ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಕೋಕಾಮುಖ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಅದರ ಪಾದಗಳು ವೇದಗಳು, ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ಯೂಪಗಳು, ಕೈಗಳು ಕ್ರತುಗಳು, ಮುಖ ಚಿತಿ (ಯಜ್ಞವೇದಿ).

Verse 56

अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः । अहोरात्रेक्षणो दिव्यो वेदांगः श्रुतिभूषणः

ಅವನು ದಿವ್ಯ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ—ಅಗ್ನಿಜಿಹ್ವ, ದರ್ಭವೇ ರೋಮ, ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಶಿರ. ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಅಹೋರಾತ್ರ; ಅವನು ವೇದಾಂಗ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಭೂಷಣ.

Verse 57

आज्यनासः स्रुवतुंडः सामघोषस्वनो महान् । सत्यधर्ममयः श्रीमान्कर्मविक्रमसत्कृतः

ಅವನು ‘ಆಜ್ಯನಾಸ’, ‘ಸ್ರುವತುಂಡ’; ಸಾಮಘೋಷದ ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಮಹಾನ್. ಸತ್ಯಧರ್ಮಮಯ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಮತ್ತು ಕರ್ಮವಿಕ್ರಮದಿಂದ ಸತ್ಕೃತನು.

Verse 58

प्रायश्चित्तनखो धीरः पशुजानुर्मखाकृतिः । उद्गात्रांत्रो होमलिंगो फलबीजमहौषधिः

ಅವನು ಧೀರನು; ಅವನ ನಖಗಳು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು. ಅವನ ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಯಜ್ಞಪಶುಗಳು; ಅವನ ರೂಪವೇ ಮಖ (ಯಜ್ಞ). ಅವನ ಅಂತ್ರಗಳು ಉದ್ಗಾತೃ; ಅವನ ಲಿಂಗ ಹೋಮ; ಫಲ-ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಹೌಷಧಿಶಕ್ತಿ ಅವನೇ.

Verse 59

वाय्वंतरात्मा मंत्रास्थिरापस्फिक्सोमशोणितः । वेदस्कंधो हविर्गंधो हव्यकव्यातिवेगवान्

ಅವನು ಒಳಗಿನಿಂದ ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಂತರಾತ್ಮ; ಅವನು ಮಂತ್ರ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಆಪಃ, ಸ್ಫಿಕ್, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಶೋಣಿತ. ಅವನು ವೇದಸ್ಕಂಧ, ಹವಿರ್ಗಂಧ; ದೇವರಿಗೆ ಹವ್ಯವನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕವ್ಯವನ್ನೂ ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಹೊರುವವನು.

Verse 60

प्राग्वंशकायो द्युतिमान्नानादीक्षाभिरर्चितः । दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रमयो महान्

ಅವರ ದೇಹ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ದ್ಯುತಿಮಾನಾಗಿತ್ತು; ನಾನಾವಿಧ ದೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಅವರು ಪೂಜಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹೃದಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ; ಅವರು ಮಹಾಯೋಗಿ, ಮಹಾನ್—ಸ್ವತಃ ಮಹಾಸತ್ರಸ್ವರೂಪನಂತೆ.

Verse 61

उपाकर्मेष्टिरुचिरः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः । छायापत्नीसहायो वै मणिशृंगमिवोच्छ्रितः

ಉಪಾಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಿಯಜ್ಞದಿಂದ ಅವರು ಮನೋಹರರಾಗಿದ್ದರು; ಪವಿತ್ರ ಪ್ರವರ್ಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ‘ಆವರ್ತ’ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಭೂಷಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಛಾಯಾಪತ್ನಿಯ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಮಣಿಮಯ ಶೃಂಗದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದರು.

Verse 62

सर्वलोकहितात्मा यो दंष्ट्रयाभ्युज्जहारगाम् । ततः स्वस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीधरः

ಸರ್ವಲೋಕಹಿತಸ್ವರೂಪನಾದ ಅವನು ತನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದನು. ನಂತರ ಭೂಮಿಧರನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 63

ततो जगाम निर्वाणं पृथिवीधारणाद्धरिः । एवमादिवराहेण धृत्वा ब्रह्महितार्थिना

ನಂತರ ಭೂಮಿಧಾರಣೆಯ ಬಳಿಕ ಹರಿ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹಿತಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಆದಿವರಾಹನು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 64

उद्धृता पुष्करे पृथ्वी सागरांबुगता पुरा । वृतः शमदमाभ्यां यो दिव्ये कोकामुखे स्थितः

ಹಿಂದೆ ಸಾಗರಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಮ-ದಮಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ದಿವ್ಯ ಕೋಕಾಮುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ವಂದನೀಯನು.

Verse 65

आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैः सह । रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसकिन्नरैः

ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ಮರುತರು ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ; ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕ ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ; ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕಿನ್ನರರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ (ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು)।

Verse 66

दिग्भिर्विदिग्भिः पृथिवी नदीभिः सह सागरैः । चराचरगुरुः श्रीमान्ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः

ದಿಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ, ನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳೊಂದಿಗೆ—(ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇತ್ತು); ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ಚರಾಚರ ಸರ್ವರ ಗುರು, ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ (ಅಲ್ಲಿದ್ದರು)।

Verse 67

उवाच वचनं कोकामुखं तीर्थं त्वया विभो । पालनीयं सदा गोप्यं रक्षा कार्या मखे त्विह

ಅವನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಭೋ! ‘ಕೋಕಾಮುಖ’ ಎಂಬ ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೀನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।”

Verse 68

एवं करिष्ये भगवंस्तदा ब्रह्माणमुक्तवान् । उवाच तं पुनर्ब्रह्मा विष्णुं देवं पुरः स्थितम्

ಆಗ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ—“ಹೇ ಭಗವನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು।

Verse 69

त्वं हि मे परमो देवस्त्वं हि मे परमो गुरुः । त्वं हि मे परमं धाम शक्रादीनां सुरोत्तम

ನೀನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ದೇವನು; ನೀನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಗುರು. ನೀನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ (ಆಶ್ರಯ)—ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುರೋತ್ತಮನೇ!

Verse 70

उत्फुल्लामलपद्माक्ष शत्रुपक्ष क्षयावह । यथा यज्ञेन मे ध्वंसो दानवैश्च विधीयते

ಹೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಕಸಿತ ನಿರ್ಮಲ ಪದ್ಮನೇತ್ರನೇ, ಶತ್ರುಪಕ್ಷಕ್ಷಯಕಾರಕನೇ! ಈ ಯಜ್ಞದಿಂದಲೂ ದಾನವರಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಧ್ವಂಸವು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 71

तथा त्वया विधातव्यं प्रणतस्य नमोस्तु ते । विष्णुरुवाच । भयं त्यजस्व देवेश क्षयं नेष्यामि दानवान्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೀನು ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಣತನು ಮಾಡಿದ ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿನಗೆ ನಮೋ. ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ, ಭಯ ತ್ಯಜಿಸು; ದಾನವರನ್ನು ನಾನು ನಾಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆನು.

Verse 72

ये चान्ते विघ्नकर्तारो यातुधानास्तथाऽसुराः । घातयिष्याम्यहं सर्वान्स्वस्ति तिष्ठ पितामह

ಮತ್ತೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಕರ್ತರಾಗುವ ಯಾತುಧಾನರಾಗಲಿ ಅಸುರರಾಗಲಿ—ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು. ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ಸ್ವಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು.

Verse 73

एवमुक्त्वा स्थितस्तत्र साहाय्येन कृतक्षणः । प्रववुश्च शिवा वाताः प्रसन्नाश्च दिशो दश

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು; ಸಹಾಯದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣವು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಯಿತು. ಶುಭ ವಾಯುಗಳು ಬೀಸಿದವು, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲವಾದವು.

Verse 74

सुप्रभाणि च ज्योतींषि चंद्रं चक्रुः प्रदक्षिणम् । न विग्रहं ग्रहाश्चक्रुः प्रसेदुश्चापि सिंधवः

ಅತೀ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಗಳೂ ಗ್ರಹಗಳೂ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಗ್ರಹಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾದವು.

Verse 75

नीरजस्का भूमिरासीत्सकला ह्लाददास्त्वपः । जग्मुः स्वमार्गं सरितो नापि चुक्षुभुरर्णवाः

ಆ ವೇಳೆ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧೂಳಿರಹಿತವಾಗಿತ್ತು; ಜಲವು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಹರಿದವು; ಸಾಗರವೂ ಸಹ ಅಶಾಂತವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 76

आसन्शुभानींद्रियाणि नराणामंतरात्मनाम् । महर्षयो वीतशोका वेदानुच्चैरवाचयन्

ಮಾನವರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಶುಭವಾಗಿದ್ದು ಅಂತರಾತ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಏಕಾಗ್ರವಾದವು. ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವೇದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಿದರು.

Verse 77

यज्ञे तस्मिन्हविः पाके शिवा आसंश्च पावकाः । प्रवृत्तधर्मसद्वृत्ता लोका मुदितमानसाः

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸು ಪಾಕವಾಗುವಾಗ ಪಾವಕಗಳು ಮಂಗಳವಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸಿದವು. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸದ್ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಜನರು ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 78

विष्णोः सत्यप्रतिज्ञस्य श्रुत्वारिनिधना गिरः । ततो देवाः समायाता दानवा राक्षसैस्सह

ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಕ್ಷಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮರಾದರು—ದಾನವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ.

Verse 79

भूतप्रेतपिशाचाश्च सर्वे तत्रागताः क्रमात् । गंधर्वाप्सरसश्चैव नागा विद्याधरागणाः

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತ, ಪ್ರೇತ, ಪಿಶಾಚರು ಬಂದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರಗಣಗಳೂ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 80

वानस्पत्याश्चौषधयो यच्चेहेद्यच्च नेहति । ब्रह्मादेशान्मारुतेन आनीताः सर्वतो दिशः

ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಔಷಧಿಗಳೂ—ಚಲಿಸುವವು ಮತ್ತು ಅಚಲವು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಾಯುವಿನ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 81

यज्ञपर्वतमासाद्य दक्षिणामभितोदिशम् । सुरा उत्तरतः सर्वे मर्यादापर्वते स्थिताः

ಯಜ್ಞಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದಾಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದರು।

Verse 82

गंधर्वाप्सरसश्चैव मुनयो वेदपारगाः । पश्चिमां दिशमास्थाय स्थितास्तत्र महाक्रतौ

ಆ ಮಹಾಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಹಾಗೂ ವೇದಪಾರಂಗತ ಮುನಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತರು।

Verse 83

सर्वे देवनिकायाश्च दानवाश्चासुरागणाः । अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा सुप्रीतास्ते परस्परम्

ಎಲ್ಲ ದೇವನಿಕಾಯಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಅಸುರಗಣಗಳು—ಕೋಪವನ್ನು ಹಿಂದೆ ತಳ್ಳಿ—ಪರಸ್ಪರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು।

Verse 84

ऋषीन्पर्यचरन्सर्वे शुश्रूषन्ब्राह्मणांस्तथा । ऋषयो ब्रह्मर्षयश्च द्विजा देवर्षयस्तथा

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುಶ್ರೂಷಿಸಿದರು—ಋಷಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ದೇವರ್ಷಿಗಳೂ ಸಹ।

Verse 85

राजर्षयो मुख्यतमास्समायाताः समंततः । कतमश्च सुरोप्यत्र क्रतौ याज्यो भविष्यति

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಸಮಂತತಃ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಯನಾಗುವ ದೇವರು ಯಾರು, ಯಾರಿಗೆ ಹವಿರರ್ಪಣೆ ಆಗುವುದು?

Verse 86

पशवः पक्षिणश्चैव तत्र याता दिदृक्षवः । ब्राह्मणा भोक्तुकामाश्च सर्वे वर्णानुपूर्वशः

ಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದವು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭೋಜನಭಾಗವನ್ನು ಬಯಸಿ, ವರ್ಣಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು.

Verse 87

स्वयं च वरुणो रत्नं दक्षश्चान्नं स्वयं ददौ । आगत्यवरुणोलोकात्पक्वंचान्नंस्वतोपचत्

ವರుణನು ಸ್ವತಃ ರತ್ನವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ವರుణಲೋಕದಿಂದ ಬಂದು ಅವನು ತಾನೇ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.

Verse 88

वायुर्भक्षविकारांश्च रसपाची दिवाकरः । अन्नपाचनकृत्सोमो मतिदाता बृहस्पतिः

ವಾಯು ಭಕ್ಷ್ಯದ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ದಿವಾಕರನು ರಸಗಳನ್ನು ಪಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮನು ಅನ್ನಪಾಚನಕರ್ತ; ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಮತಿ-ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 89

धनदानं धनाध्यक्षो वस्त्राणि विविधानि च । सरस्वती नदाध्यक्षो गंगादेवी सनर्मदा

ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷ ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಧನದಾನದ ಅಧಿಪತಿ, ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಗೂ ಅಧೀಶನು. ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯೆ; ಗಂಗಾದೇವಿ ನರ್ಮದೆಯೊಡನೆ ಪೂಜ್ಯಳು.

Verse 90

याश्चान्याः सरितः पुण्याः कूपाश्चैव जलाशयाः । पल्वलानि तटाकानि कुंडानि विविधानि च

ಮತ್ತೂ ಇತರ ಪುಣ್ಯ ನದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳು ಇವೆ—ಚರಂಡಿ/ಚರಂಡಿನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ಕುಂಡಗಳೂ।

Verse 91

प्रस्रवाणि च मुख्यानि देवखातान्यनेकशः । जलाशयानि सर्वाणि समुद्राः सप्तसंख्यकाः

ಮುಖ್ಯ ಪರ್ವತ-ಊರುಗಳು (ಪ್ರಸ್ರವಣಗಳು) ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ದೇವನಿರ್ಮಿತ ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳೂ ಇವೆ; ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಜಲಾಶಯಗಳೂ ಇವೆ, ಸಮುದ್ರಗಳು ಏಳು ಎಂದು ಗಣನೆ।

Verse 92

लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समम् । सप्तलोकाः सपातालाः सप्तद्वीपाः सपत्तनाः

ಲವಣ, ಇಕ್ಷುರಸ, ಸುರಾ, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಜಲದ ಸಮುದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ—ಪಾತಾಳಗಳೊಡನೆ ಏಳು ಲೋಕಗಳು, ನಗರಗಳೊಡನೆ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು।

Verse 93

वृक्षा वल्ल्यः सतृणानि शाकानि च फलानि च । पृथिवीवायुराकाशमापोज्योतिश्च पंचमम्

ಮರಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಹುಲ್ಲು, ಸೊಪ್ಪು/ಶಾಕ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಜಲ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ತೇಜಸ್ಸು/ಅಗ್ನಿ—ಇವು (ಪ್ರಕಟ ತತ್ತ್ವಗಳು)।

Verse 94

सविग्रहाणि भूतानि धर्मशास्त्राणि यानि च । वेदभाष्याणि सूत्राणि ब्रह्मणा निर्मितं च यत्

ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿ ಜೀವಿಗಳು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ, ವೇದಭಾಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಎಲ್ಲವೂ (ಇದರಲ್ಲಿ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ।

Verse 95

अमूर्तं मूर्तमत्यन्तं मूर्तदृश्यं तथाखिलम् । एवं कृते तथास्मिंस्तु यज्ञे पैतामहे तदा

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪೈತಾಮಹ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದಾಗ—ನಿರಾಕಾರವೂ ಸಕಾರವೂ; ಅತ್ಯಂತ ದೇಹಧಾರಿಯೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯವೂ ಆಗಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಕಟನೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 96

देवानां संनिधौ तत्र ऋषिभिश्च समागमे । ब्रह्मणो दक्षिणे पार्श्वे स्थितो विष्णुः सनातनः

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೂ ಋಷಿಗಳ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲೂ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಲಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣು ನಿಂತಿದ್ದನು।

Verse 97

वामपार्श्वे स्थितो रुद्रः पिनाकी वरदः प्रभुः । ऋत्विजां चापि वरणं कृतं तत्र महात्मना

ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ವರದ, ಪ್ರಭು ರುದ್ರನು ನಿಂತಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾತ್ಮನು ಋತ್ವಿಜರ (ಯಜ್ಞಪುರೋಹಿತರ) ವರಣ ಮಾಡಿದರು।

Verse 98

भृगुर्होतावृतस्तत्र पुलस्त्योध्वर्य्युसत्तमः । तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मा वै नारदः कृतः

ಅಲ್ಲಿ ಭೃಗು ಹೋತೃನಾಗಿ ವೃತನಾದನು; ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧ್ವರ್ಯುವಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತನಾದನು. ಮરીಚಿ ಉದ್ಗಾತನಾಗಿ, ನಾರದನು ಬ್ರಹ್ಮಾ (ಯಜ್ಞಪರ್ಯವೇಕ್ಷಕ ಋತ್ವಿಕ್) ಆಗಿ ಕೃತನಾದನು।

Verse 99

सनत्कुमारादयो ये सदस्यास्तत्र ते भवन् । प्रजापतयो दक्षाद्या वर्णा ब्राह्मणपूर्वकाः

ಅಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದಿ ಸಭಾಸದರು ಇದ್ದರು; ದಕ್ಷಾದಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳೂ ಸಮಾಗಮಗೊಂಡಿದ್ದವು।

Verse 100

ब्रह्मणश्च समीपे तु कृता ऋत्विग्विकल्पना । वस्त्रैराभरणैर्युक्ताः कृता वैश्रवणेन ते

ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜನೆ ನಡೆಯಿತು; ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನು ಅವರಿಗೆ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ನೇಮಿಸಿದನು।

Verse 101

अंगुलीयैः सकटकैर्मकुटैर्भूषिता द्विजाः । चत्वारो द्वौ दशान्ये च त षोडशर्त्विजः

ದ್ವಿಜರು ಉಂಗುರ, ಕಟಕ/ಕರ್ಣಾಭರಣ ಮತ್ತು ಮಕುಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ನಾಲ್ಕು, ಎರಡು, ಮತ್ತೊಂದು ಹತ್ತು—ಹೀಗೆ ಅವರು ಹದಿನಾರು ಋತ್ವಿಜರು।

Verse 102

ब्रह्मणा पूजिताः सर्वे प्रणिपातपुरःसरम् । अनुग्राह्यो भवद्भिस्तु सर्वैरस्मिन्क्रताविह

ಪ್ರಣಿಪಾತವನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಬೇಕು।

Verse 103

पत्नी ममैषा सावित्री यूयं मे शरणंद्विजाः । विश्वकर्माणमाहूय ब्रह्मणः शीर्षमुंडनं

ಈ ಸಾವಿತ್ರಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ; ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ನೀವೇ ನನ್ನ ಶರಣ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಕರೆಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರೋಮುಂಡನ ಮಾಡಿಸಿರಿ।

Verse 104

यज्ञे तु विहितं तस्य कारितं द्विजसत्तमैः । आतसेयानि वस्त्राणि दंपत्यर्थे तथा द्विजैः

ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ದಂಪತಿಗಳ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ದ್ವಿಜರು ಅಳಸಿಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು।

Verse 105

ब्रह्मघोषेण ते विप्रा नादयानास्त्रिविष्टपम् । पालयंतो जगच्चेदं क्षत्रियाः सायुधाः स्थिताः

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದಘೋಷರೂಪವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಾದದಿಂದ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗೊಳಿಸಿದರು; ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿಂತಿದ್ದರು.

Verse 106

भक्ष्यप्रकारान्विविधिन्वैश्यास्तत्र प्रचक्रिरे । रसबाहुल्ययुक्तं च भक्ष्यं भोज्यं कृतं ततः

ಅಲ್ಲಿ ವೈಶ್ಯರು ನಾನಾವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ನಂತರ ರಸಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚುರ್ಯಯುಕ್ತ ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

Verse 107

अश्रुतं प्रागदृष्टं च दृष्ट्वा तुष्टः प्रजापतिः । प्राग्वाटेति ददौ नाम वैश्यानां सृष्टिकृद्विभुः

ಹಿಂದೆ ಕೇಳದೂ ಕಾಣದೂ ಇದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು; ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ‘ಪ್ರಾಗ್ವಾಟ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 108

द्विजानां पादशुश्रूषा शूद्रैः कार्या सदा त्विह । पादप्रक्षालनं भोज्यमुच्छिष्टस्य प्रमार्जनं

ಇಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರು ಸದಾ ದ್ವಿಜರ ಪಾದಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು—ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆ, ಅವರ ಭೋಜನದ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಉಳಿದುದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು.

Verse 109

तेपि चक्रुस्तदा तत्र तेभ्यो भूयः पितामहः । शूश्रूषार्थं मया यूयं तुरीये तु पदे कृताः

ಅವರೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶುಶ್ರೂಷಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನಾನು ನಾಲ್ಕನೇ ಪದವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 110

द्विजानां क्षत्रबन्धूनां बन्धूनां च भवद्विधैः । त्रिभ्यश्शुश्रूषणा कार्येत्युक्त्वा ब्रह्मा तथाऽकरोत्

“ನಿಮ್ಮಂತಹವರು ಮೂರರಿಗೂ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಬೇಕು—ದ್ವಿಜರಿಗೆ, ಕ್ಷತ್ರಬಂಧುಗಳಿಗೆ, ಸ್ವಬಂಧುಗಳಿಗೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 111

द्वाराध्यक्षं तथा शक्रं वरुणं रसदायकम् । वित्तप्रदं वैश्रवणं पवनं गंधदायिनम्

ಅವನೇ ದ್ವಾರಾಧ್ಯಕ್ಷನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ); ವರುಣ ರಸದಾಯಕ; ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ವಿತ್ತಪ್ರದ; ಪವನ (ವಾಯು) ಗಂಧದಾಯಕ।

Verse 112

उद्योतकारिणं सूर्यं प्रभुत्वे माधवः स्थितः । सोमः सोमप्रदस्तेषां वामपक्ष पथाश्रितः

ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಧವನು ಪ್ರಕಾಶಕಾರಿಯಾದ ಸೂರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಸೋಮನು—ಅವರಿಗೆ ಸೋಮರಸವನ್ನು ನೀಡುವವನು—ಅವರ ವಾಮಪಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 113

सुसत्कृता च पत्नी सा सवित्री च वरांगना । अध्वर्युणा समाहूता एहि देवि त्वरान्विता

ಆ ವರಾಂಗನೆ ಸಾವಿತ್ರೀ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸತ್ಕೃತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅಧ್ವರ್ಯು ಅವಳನ್ನು ಕರೆಯಿತು—“ಬಾ ದೇವಿ, ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಾ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ।”

Verse 114

उत्थिताश्चाग्नयः सर्वे दीक्षाकाल उपागतः । व्यग्रा सा कार्यकरणे स्त्रीस्वभावेन नागता

ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದವು, ದೀಕ್ಷಾಕಾಲವೂ ಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಅವಳು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಗ್ರಳಾಗಿ ಬರಲಿಲ್ಲ—ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವ ಅಂಥದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 115

इहवै न कृतं किंचिद्द्वारे वै मंडनं मया । भित्त्यां वैचित्रकर्माणि स्वस्तिकं प्रांगणेन तु

ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವುದೂ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಮಯ ಅಲಂಕಾರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 116

प्रक्षालनं च भांडानां न कृतं किमपि त्विह । लक्ष्मीरद्यापि नायाता पत्नीनारायणस्य या

ಇಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತೊಳೆಯುವ ಕೆಲಸವೂ ಏನೂ ಆಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾರಾಯಣನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಇಂದಿಗೂ ಬಂದಿಲ್ಲ.

Verse 117

अग्नेः पत्नी तथा स्वाहा धूम्रोर्णा तु यमस्य तु । वारुणी वै तथा गौरी वायोर्वै सुप्रभा तथा

ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿ ಸ್ವಾಹಾ; ಯಮನ ಪತ್ನಿ ಧೂಮ್ರೋರ್ಣಾ. ಹಾಗೆಯೇ ವರುಣನಿಗೆ ವಾರುಣೀ, ವಾಯುವಿಗೆ ಗೌರೀ, ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಭಾ (ಪತ್ನಿಯರು).

Verse 119

ऋद्धिर्वैश्रवणी भार्या शम्भोर्गौरी जगत्प्रिया । मेधा श्रद्धा विभूतिश्च अनसूया धृतिः क्षमा

ಋದ್ಧಿ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನ ಪತ್ನಿ; ಶಂಭು (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಗೌರೀ ಜಗತ್ಪ್ರಿಯೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಧಾ, ಶ್ರದ್ಧಾ, ವಿಭೂತಿ, ಅನಸೂಯಾ, ಧೃತಿ, ಕ್ಷಮಾ (ಇವುಗಳೂ) ಇವೆ.

Verse 120

गंगा सरस्वती चैव नाद्या याताश्च कन्यकाः । इंद्राणी चंद्रपत्नी तु रोहिणी शशिनः प्रियाः

ಗಂಗಾ, ಸರಸ್ವತೀ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾದ್ಯಾ ನದಿಗೆ ಹೋದ ಕನ್ಯೆಯರು; ಇಂದ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ—ಶಶಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದವಳು—(ಇವರೂ ಇದ್ದರು).

Verse 121

अरुंधती वसिष्ठस्य सप्तर्षीणां च याः स्त्रियः । अनसूयात्रिपत्नी च तथान्याः प्रमदा इह

ವಸಿಷ್ಠನ ಪತ್ನಿ ಅರುಂಧತಿ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರು, ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಅನಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರ ಸತೀ-ಸಾಧ್ವಿಯರೂ (ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ)।

Verse 122

वध्वो दुहितरश्चैव सख्यो भगिनिकास्तथा । नाद्यागतास्तु ताः सर्वा अहं तावत्स्थिता चिरं

ಸೊಸೆಯರು, ಪುತ್ರಿಯರು, ಸಖಿಯರು ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು—ಇಂದು ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 123

नाहमेकाकिनी यास्ये यावन्नायांति ता स्त्रियः । ब्रूहि गत्वा विरंचिं तु तिष्ठ तावन्मुहूर्तकम्

ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೋಗಿ ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲು.

Verse 124

सर्वाभिः सहिता चाहमागच्छामि त्वरान्विता । सर्वैः परिवृतः शोभां देवैः सह महामते

ಅವರ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಸಮಸ್ತ ದೇವರಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ ಶೋಭೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಆಗಮಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 125

भवान्प्राप्नोति परमां तथाहं तु न संशयः । वदमानां तथाध्वर्युस्त्यक्त्वा ब्रह्माणमागतः

ನೀನು ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅಧ್ವರ್ಯು (ಯಜ್ಞಪುರೋಹಿತ) ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದನು.

Verse 126

सावित्री व्याकुला देव प्रसक्ता गृहकर्माणि । सख्यो नाभ्यागता यावत्तावन्नागमनं मम

ಹೇ ದೇವಾ! ಸಾವಿತ್ರಿ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಗೃಹಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಸಖಿಯರು ಬರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 127

एवमुक्तोस्मि वै देव कालश्चाप्यतिवर्त्तते । यत्तेद्य रुचितं तावत्तत्कुरुष्व पितामह

ಹೇ ಪ್ರಭು! ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಕಾಲವೂ ಕಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ.

Verse 128

एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा किंचित्कोपसमन्वितः । पत्नीं चान्यां मदर्थे वै शीघ्रं शक्र इहानय

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೋಪದಿಂದ—“ಹೇ ಶಕ್ರಾ! ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆತರು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 129

यथा प्रवर्तते यज्ञः कालहीनो न जायते । तथा शीघ्रं विधित्स्व त्वं नारीं कांचिदुपानय

ಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೋ, ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು.

Verse 130

यावद्यज्ञसमाप्तिर्मे वर्णे त्वां मा कृथा मनः । भूयोपि तां प्रमोक्ष्यामि समाप्तौ तु क्रतोरिह

ನನ್ನ ಯಜ್ಞವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಡ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರತು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 131

एवमुक्तस्तदा शक्रो गत्वा सर्वं धरातलं । स्त्रियो दृष्टाश्च यास्तेन सर्वाः परपरिग्रहाः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಸಮಸ್ತ ಧರಾತಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲ ಪರಪುರುಷರ ಪತ್ನಿಯರೇ ಆಗಿದ್ದರು.

Verse 132

आभीरकन्या रूपाढ्या सुनासा चारुलोचना । न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च पन्नगी

ಒಬ್ಬ ಆಭೀರ ಕನ್ಯೆ—ರೂಪಸಂಪನ್ನಳು, ಸುಂದರ ನಾಸಿಕೆಯಿಂದ, ಚಾರು ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳು—ಇದ್ದಳು. ಅವಳು ದೇವಿಯಲ್ಲ, ಗಂಧರ್ವಿಯಲ್ಲ, ಆಸುರಿಯಲ್ಲ, ಪನ್ನಗಕನ್ಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 133

न चास्ति तादृशी कन्या यादृशी सा वरांगना । ददर्श तां सुचार्वंगीं श्रियं देवीमिवापराम्

ಅವಳಂತ ಕನ್ಯೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಂದರಿ. ಇಂದ್ರನು ಆ ಸುಚಾರು ಅಂಗಯುಕ್ತಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೀದೇವಿಯಂತೆ ಕಂಡನು.

Verse 134

संक्षिपन्तीं मनोवृत्ति विभवं रूपसंपदा । यद्यत्तु वस्तुसौंदर्याद्विशिष्टं लभ्यते क्वचित्

ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ರೂಪಸಂಪತ್ತು ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೋಚಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ದೊರಕಿದರೆ, ಅದು ವಸ್ತುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 135

तत्तच्छरीरसंलग्नं तन्वंग्या ददृशे वरम् । तां दृष्ट्वा चिंतयामास यद्येषा कन्यका भवेत्

ಆಮೇಲೆ ಆ ತನ್ವಂಗಿಯು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅತಿಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿ ಸಂಲಗ್ನನಾಗಿ ಕಂಡಳು. ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇವಳು ಕನ್ಯೆ (ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯ) ಆಗಿದ್ದರೆ…”

Verse 136

तन्मत्तः कृतपुण्योन्यो न देवो भुवि विद्यते । योषिद्रत्नमिदं सेयं सद्भाग्यायां पितामहः

ಅವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯವಂತನೂ ಭಾಗ್ಯವಂತನೂ ಈ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದೇವನಿಲ್ಲ. ಸ್ತ್ರೀರತ್ನವಾದ ಈ ಸೇಯೆಯನ್ನು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸದ್ಗುಣವತಿ ಭಾಗ್ಯೆಗೆ ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 137

सरागो यदि वा स्यात्तु सफलस्त्वेष मे श्रमः । नीलाभ्र कनकांभोज विद्रुमाभां ददर्श तां

“ಅವಳು ನಿಜವಾಗಿ ಅನುರಾಗಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಈ ಶ್ರಮ ಸಫಲವಾಗುವುದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು—ನೀಲಮೇಘದಂತೆ, ಕನಕಕಮಲದಂತೆ, ಕೆಂಪು ಪ್ರವಾಳದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿ।

Verse 138

त्विषं संबिभ्रतीमंगैः केशगंडे क्षणाधरैः । मन्मथाशोकवृक्षस्य प्रोद्भिन्नां कलिकामिव

ಅವಳ ಅಂಗಗಳಿಂದ—ಕೇಶ, ಗಂಡಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣ ಕಂಪಿಸುವ ಅಧರಗಳಿಂದ—ಕಾಂತಿ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಮನ್ಮಥನ ಅಶೋಕವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ।

Verse 139

प्रदग्धहृच्छयेनैव नेत्रवह्निशिखोत्करैः । धात्रा कथं हि सा सृष्टा प्रतिरूपमपश्यता

ಹೃದಯವು ಕಾಮಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಗಳಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು—ಅಂತಹ ಅನನ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡದೆ ಧಾತೃ ಅವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 140

कल्पिता चेत्स्वयं बुध्या नैपुण्यस्य गतिः परा । उत्तुंगाग्राविमौ सृष्टौ यन्मे संपश्यतः सुखं

ನಾನು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸೃಜನ-ನೈಪುಣ್ಯದ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಈ ಎರಡು ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳಂತಿರುವ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನನಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸುಖವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹತ್ತಾದುದು।

Verse 141

पयोधरौ नातिचित्रं कस्य संजायते हृदि । रागोपहतदेहोयमधरो यद्यपि स्फुटम्

ಸ್ತನದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಹುಟ್ಟದು? ಆದರೂ ಈ ದೇಹ ರಾಗದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡಿದೆ; ಅಧರವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 142

तथापि सेवमानस्य निर्वाणं संप्रयच्छति । वहद्भिरपि कौटिल्यमलकैः सुखमर्प्यते

ಆದರೂ ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ ಅದು ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ; ವಕ್ರವೂ ಮಲಿನವೂ ಆದ ಆಮಲಕದಂತ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿದರೂ ಸುಖವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 143

दोषोपि गुणवद्भाति भूरिसौंदर्यमाश्रितः । नेत्रयोर्भूषितावंता वाकर्णाभ्याशमागतौ

ಅಪಾರ ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ದೋಷವೂ ಗುಣದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಲಂಕರಿತ ಕೋಣೆಗಳು যেন ಕಿವಿಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಿವೆ।

Verse 144

कारणाद्भावचैतन्यं प्रवदंति हि तद्विदः । कर्णयोर्भूषणे नेत्रे नेत्रयोः श्रवणाविमौ

ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ದೇಹಭಾವದ ಚೈತನ್ಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಆಭರಣ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ಈ ಎರಡೂ—ಶ್ರವಣ.

Verse 145

कुंडलांजनयोरत्र नावकाशोस्ति कश्चन । न तद्युक्तं कटाक्षाणां यद्द्विधाकरणं हृदि

ಇಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲ ಮತ್ತು ಅಂಜನ—ಎರಡಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ; ಕಟಾಕ್ಷಗಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಧಾ-ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವುದೂ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ।

Verse 146

तवसंबंधिनोयेऽत्र कथं ते दुःखभागिनः । सर्वसुंदरतामेति विकारः प्राकृतैर्गुणैः

ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದವರು ದುಃಖಭಾಗಿಗಳಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಪ್ರಾಕೃತ ಗುಣಗಳ ವಿಕಾರವೂ ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 147

वृद्धे क्षणशतानां तु दृष्टमेषा मया धनम् । धात्रा कौशल्यसीमेयं रूपोत्पत्तौ सुदर्शिता

ಹೇ ವೃದ್ಧನೇ! ಈ ನೂರಾರು ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ಧನವನ್ನು ಕಂಡೆನು. ರೂಪೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಧಾತ್ರನು ಅವಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೌಶಲ್ಯದ ಪರಮಸೀಮೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 148

करोत्येषा मनो नॄणां सस्नेहं कृतिविभ्रमैः । एवं विमृशतस्तस्य तद्रूपापहृतत्विषः

ಅವಳ ಕೃತಕ ಲಾವಣ್ಯಭಂಗಿಗಳಿಂದ ಪುರುಷರ ಮನಸ್ಸು ಸಸ್ನೇಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವಳ ರೂಪವು ಅವನ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತು।

Verse 149

निरंतरोद्गतैश्छन्नमभवत्पुलकैर्वपुः । तां वीक्ष्य नवहेमाभां पद्मपत्रायतेक्षणाम्

ಅವಳನ್ನು—ಹೊಸ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಕಾಂತಿಮತಿಯಾಗಿ, ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ ದೀರ್ಘ ನೇತ್ರಗಳವಳಾಗಿ—ನೋಡಿ, ಅವನ ದೇಹವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು।

Verse 150

देवानामथ यक्षाणां गंधर्वोरगरक्षसाम् । नाना दृष्टा मया नार्यो नेदृशी रूपसंपदा

ದೇವರು, ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಇವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕಂಡೆನು; ಆದರೆ ಇವಳಂತಹ ರೂಪಸಂಪತ್ತು ಯಾರಲ್ಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 151

त्रैलोक्यांतर्गतं यद्यद्वस्तुतत्तत्प्रधानतः । समादाय विधात्रास्याः कृता रूपस्य संस्थितिः

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ್ಯಾವ ವಸ್ತುತತ್ತ್ವಗಳಿದ್ದವೋ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಧಾನಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಧಾತನು ಈ ಸೃಷ್ಟಿರೂಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು।

Verse 152

इंद्र उवाच । कासि कस्य कुतश्च त्वमागता सुभ्रु कथ्यताम् । एकाकिनी किमर्थं च वीथीमध्येषु तिष्ठसि

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರ (ಮಗಳು ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ) ನೀನು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಓ ಸುಭ್ರೂ, ಹೇಳು. ನೀನು ಏಕಾಕಿನಿಯಾಗಿ ಬೀದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದೀಯ?

Verse 153

यान्येतान्यंगसंस्थानि भूषणानि बिभर्षि च । नैतानि तव भूषायै त्वमेतेषां हि भूषणम्

ನೀನು ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವ ಆಭರಣಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ ನೀನೇ ಆ ಆಭರಣಗಳ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 154

न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च पन्नगी । किन्नरी दृष्टपूर्वा वा यादृशी त्वं सुलोचने

ನೀನು ದೇವಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಗಂಧರ್ವಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಆಸುರಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಪನ್ನಗಕನ್ಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ; ನಿನ್ನಂತಹ ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನೂ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಓ ಸುಲೋಚನೆ, ನೀನು ಯಾವ ಸ್ವರೂಪದವಳು?

Verse 155

उक्ता मयापि बहुशः कस्माद्दत्से हि नोत्तरम् । त्रपान्विता तु सा कन्या शक्रं प्रोवाच वेपती

ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೂ ನೀನು ಏಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ? ಆಗ ಆ ಕನ್ಯೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ನಡುಗುತ್ತಾ ಶಕ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।

Verse 156

गोपकन्या त्वहं वीर विक्रीणामीह गोरसम् । नवनीतमिदं शुद्धं दधि चेदं विमंडकम्

ಹೇ ವೀರ, ನಾನು ಗೋಪಕನ್ಯೆ; ಇಲ್ಲಿ ಗೋರಸವನ್ನು ಮಾರುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಶುದ್ಧ ತಾಜಾ ನವನೀತ, ಇದು ಕಲಬೆರಕಿಲ್ಲದ ವಿಮಂಡಕ ದಧಿ.

Verse 157

दध्ना चैवात्र तक्रेण रसेनापि परंतप । अर्थी येनासि तद्ब्रूहि प्रगृह्णीष्व यथेप्सितम्

ಹೇ ಪರಂತಪ, ಇಲ್ಲಿ ದಧಿ ಇದೆ, ತಕ್ರವೂ ಇದೆ, ರಸವೂ ಇದೆ. ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳು; ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ.

Verse 158

एवमुक्तस्तदा शक्रो गृहीत्वा तां करे दृढम् । अनयत्तां विशालाक्षीं यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಅವಳ ಕೈಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.

Verse 159

नीयमाना तु सा तेन क्रोशंती पितृमातरौ । हा तात मातर्हा भ्रातर्नयत्येष नरो बलात्

ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೂಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದಳು—“ಹಾ ತಂದೆ! ಹಾ ತಾಯಿ! ಹಾ ಅಣ್ಣಾ! ಈ ಮನುಷ್ಯನು ನನ್ನನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ!”

Verse 160

यदि वास्ति मया कार्यं पितरं मे प्रयाचय । स दास्यति हि मां नूनं भवतः सत्यमुच्यते

ನಿನಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಏನಾದರೂ ಕಾರ್ಯವಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡು. ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವನು; ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯ.

Verse 161

का हि नाभिलषेत्कन्या भर्तांरं भक्तिवत्सलम् । नादेयमपि ते किंचित्पितुर्मे धर्मवत्सल

ಭಕ್ತಿವತ್ಸಲನಾದ ಪತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕನ್ಯೆ ಬಯಸದೆ ಇರುವುದು? ಹೇ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಪ್ರಿಯನೆ, ನನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಕೊಡದಿರುವಂತಹದೇನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 162

प्रसादये तं शिरसा मां स तुष्टः प्रदास्यति । पितुश्चित्तमविज्ञाय यद्यात्मानं ददामि ते

ತಲೆಬಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವೆನು; ಅವನು ತೃಪ್ತನಾದರೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವನು. ಆದರೆ ತಂದೆಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನಾನು ನನ್ನನ್ನೇ ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಿ?

Verse 163

धर्मो हि विपुलो नश्येत्तेन त्वां न प्रसादये । भविष्यामि वशे तुभ्यं यदि तातः प्रदास्यति

ಮಹಾ ಧರ್ಮ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ನಿನ್ನ ವಶವಾಗುವೆನು।

Verse 164

इत्थमाभाष्यमाणस्तु तदा शक्रोऽनयच्च ताम् । ब्रह्मणः पुरतः स्थाप्य प्राहास्यार्थे मयाऽबले

ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳನ್ನು ಶಕ್ರನು ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಹಾಸ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಅಬಲೇ, ನನ್ನಿಂದ…”।

Verse 165

आनीतासि विशालाक्षि मा शुचो वरवर्णिनि । गोपकन्यामसौ दृष्ट्वा गौरवर्णां महाद्युतिम्

“ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಗಿದೆ; ಹೇ ಸುಂದರವರ್ಣಿನಿ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ಆ ಗೋಪಕನ್ಯೆಯನ್ನು—ಗೌರವರ್ಣದ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯುತಳನ್ನು—ನೋಡಿ (ಅವನು) ಹೀಗೆಂದನು.”

Verse 166

कमलामेव तां मेने पुंडरीकनिभेक्षणाम् । तप्तकांचनसद्भित्ति सदृशा पीनवक्षसम्

ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು—ಪದ್ಮನೇತ್ರೆ; ಅವಳ ಪೀನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವು ತಪ್ತ ಸ್ವರ್ಣಭಿತ್ತಿಯ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು।

Verse 167

मत्तेभहस्तवृत्तोरुं रक्तोत्तुंग नखत्विषं । तं दृष्ट्वाऽमन्यतात्मानं सापि मन्मनथचरम्

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ—ಮತ್ತೆಭದ ಹಸ್ತದಂತೆ ವೃತ್ತವಾದ ಊರುಗಳು, ಎತ್ತರದ ನಖಗಳು ಕೆಂಪು ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರಲು—ಅವಳೂ ತಾನು ಮನ್ಮಥನ ವಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।

Verse 168

तत्प्राप्तिहेतु क धिया गतचित्तेव लक्ष्यते । प्रभुत्वमात्मनो दाने गोपकन्याप्यमन्यत

ಆ ಗುರಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಧ್ಯೇಯದಿಂದ ಅವಳ ಚಿತ್ತ ಹೀಗೆ ಲೀನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಆ ಗೋಪಕನ್ಯೆಯೂ ತಾನು ಸ್ವಾಮಿನಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।

Verse 169

यद्येष मां सुरूपत्वादिच्छत्यादातुमाग्रहात् । नास्ति सीमंतिनी काचिन्मत्तो धन्यतरा भुवि

ನನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯಾದಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಹಠದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಗಿಂತ ಧನ್ಯಳಾದ ಯಾವ ಸೀಮಂತಿನಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 170

अनेनाहं समानीता यच्चक्षुर्गोचरं गता । अस्य त्यागे भवेन्मृत्युरत्यागे जीवितं सुखम्

ಇವನಿಂದಲೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ತರಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಳಾದೆ. ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಮರಣ; ತ್ಯಜಿಸದಿದ್ದರೆ ಸುಖಮಯ ಜೀವನ।

Verse 171

भवेयमपमानाच्च धिग्रूपा दुःखदायिनी । दृश्यते चक्षुषानेन यापि योषित्प्रसादतः

ಈ ಅಪಮಾನದಿಂದ ನಾನು ಶಪ್ತರೂಪಿಣಿ, ದುಃಖದಾಯಿನಿಯಾಗಲಿ; ಈ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ನಾನು ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ದೃಶ್ಯಳಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 172

सापि धन्या न संदेहः किं पुनर्यां परिष्वजेत् । जगद्रूपमशेषं हि पृथक्संचारमाश्रितम्

ಅವಳೂ ಧನ್ಯಳೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಅವನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವವಳು ಎಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಧನ್ಯಳೆ! ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತನ್ನ ರೂಪವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೂ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ.

Verse 173

लावण्यं तदिहैकस्थं दर्शितं विश्वयोनिना । अस्योपमा स्मरः साध्वी मन्मथस्य त्विषोपमा

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಕೇಂದ್ರಿತವಾದ ಆ ಲಾವಣ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವಯೋನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವಳಿಗೆ ಸ್ಮರನೇ ಯೋಗ್ಯ ಉಪಮೆ; ಅವಳ ಕಾಂತಿ ಮन्मಥನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನ.

Verse 174

तिरस्कृतस्तु शोकोयं पिता माता न कारणम् । यदि मां नैष आदत्ते स्वल्पं मयि न भाषते

ಈ ಶೋಕವು ತಿರಸ್ಕೃತತ್ವದಿಂದಲೇ; ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನೊಡನೆ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 175

अस्यानुस्मरणान्मृत्युः प्रभविष्यति शोकजः । अनागसि च पत्न्यां तु क्षिप्रं यातेयमीदृशी

ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಅನುಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಶೋಕಜನ್ಯ ಮರಣವು ಉಂಟಾಗುವುದು; ಪತ್ನಿ ನಿರಪರಾಧಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಸ್ತ್ರೀ ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವೇ ತೆರಳುವಳು.

Verse 176

कुचयोर्मणिशोभायै शुद्धाम्बुज समद्युतिः । मुखमस्य प्रपश्यंत्या मनो मे ध्यानमागतम्

ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡಾಗಲೇ—ಶುದ್ಧ ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವದು, ಸ್ತನಗಳ ಮೇಲೆ ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವದು—ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗಾಢ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು।

Verse 177

अस्यांगस्पर्शसंयोगान्न चेत्त्वं बहु मन्यसे । स्पृशन्नटसि तर्हि न त्वं शरीरं वितथं परम्

ಈ ಅಂಗಸ್ಪರ್ಶ-ಸಂಯೋಗವನ್ನು ನೀನು ಮಹತ್ವವೆಂದು ಭಾವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ‘ದೇಹವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸತ್ಯ’ ಎಂದು ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಲಾರೆ।

Verse 178

अथवास्य न दोषोस्ति यदृच्छाचारको ह्यसि । मुषितः स्मर नूनं त्वं संरक्ष स्वां प्रियां रतिम्

ಅಥವಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಯದೃಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವನು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ಲೂಟಿಗೊಂಡಿದ್ದೀ; ಸ್ಮರಿಸು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯ ರತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 179

त्वत्तोपि दृश्यते येन रूपेणायं स्मराधिकः । ममानेन मनोरत्न सर्वस्वं च हृतं दृढम्

ಅವನು ಕಾಣಿಸುವ ಆ ರೂಪದಿಂದ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ, ಕಾಮದೇವನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಓ ನನ್ನ ಮನೋರತ್ನ, ಅವನು ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ದೃಢವಾಗಿ ಹರಣಮಾಡಿದ್ದಾನೆ।

Verse 180

शोभा या दृश्यते वक्त्रे सा कुतः शशलक्ष्मणि । नोपमा सकलं कस्य निष्कलंकेन शस्यते

ಹೇ ಶಶಚಿಹ್ನಧಾರಿ ಚಂದ್ರನೇ! ನಿನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಆ ಶೋಭೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಕಳಂಕವಾದುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ಸಕಲ ವಸ್ತುವಿನ ಪೂರ್ಣ ಉಪಮೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ।

Verse 181

समानभावतां याति पंकजं नास्य नेत्रयोः । कोपमा जलशंखेन प्राप्ता श्रवणशंङ्खयोः

ಅವನ ನೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಮಲವೂ ಸಮರೂಪತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಅವನ ಕರ್ಣಯುಗಲವು ಜಲಶಂಖದಂತೆ ಉಪಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 182

विद्रुमोप्यधरस्यास्य लभते नोपमां ध्रुवम् । आत्मस्थममृतं ह्येष संस्रवंश्चेष्टते ध्रुवम्

ಪವಳವೂ ಅವನ ಅಧರಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಉಪಮೆಯಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನೊಳಗೆ ಅಮೃತ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 183

यदि किंचिच्छुभं कर्म जन्मांतरशतैः कृतम् । तत्प्रसादात्पुनर्भर्ता भवत्वेष ममेप्सितः

ನಾನು ನೂರಾರು ಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಶುಭಕರ್ಮ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಪ್ರಸಾದಫಲದಿಂದ ಈಯನೇ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಪತಿಯಾಗಲಿ—ನಾನು ಬಯಸಿದವನು।

Verse 184

एवं चिंतापराधीना यावत्सा गोपकन्यका । तावद्ब्रह्मा हरिं प्राह यज्ञार्थं सत्वरं वचः

ಆ ಗೋಪಕನ್ಯೆ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಇದ್ದಾಗಲೇ, ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹರಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತುರ್ತು ವಚನಗಳಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 185

देवी चैषा महाभागा गायत्री नामतः प्रभो । एवमुक्ते तदा विष्णुर्ब्रह्माणं प्रोक्तवानिदम्

ಪ್ರಭೋ, ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ದೇವಿ ‘ಗಾಯತ್ರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 186

तदेनामुद्वहस्वाद्य मया दत्तां जगत्प्रभो । गांधर्वेण विवाहेन विकल्पं मा कृथाश्चिरम्

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ಜಗತ್ಪ್ರಭೋ! ನಾನು ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಇಂದುಲೇ ವಿವಾಹಿಸು. ಗಾಂಧರ್ವ ವಿವಾಹದಿಂದಲೇ ಆಗಲಿ; ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ವಿಳಂಬಿಸಬೇಡ।

Verse 187

अमुं गृहाण देवाद्य अस्याः पाणिमनाकुलम् । गांधेर्वेण विवाहेन उपयेमे पितामहः

ಹೇ ದೇವಾದ್ಯಾ! ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಅವಳ ಕೈಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು. ಗಾಂಧರ್ವ ವಿವಾಹದಿಂದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೂಡ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಅವಳನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 188

तामवाप्य तदा ब्रह्मा जगादाद्ध्वर्युसत्तमम् । कृता पत्नी मया ह्येषा सदने मे निवेशय

ಅವಳನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧ್ವರ್ಯುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಇವಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಇವಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸು।”

Verse 189

मृगशृंगधरा बाला क्षौमवस्त्रावगुंठिता । पत्नीशालां तदा नीता ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः

ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕ್ಷೌಮವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಆ ಬಾಲೆಯನ್ನು ಆಗ ವೇದಪಾರಂಗತ ಋತ್ವಿಜರು ಪತ್ನೀಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು।

Verse 190

औदुंबेरण दंडेन प्रावृतो मृगचर्मणा । महाध्वरे तदा ब्रह्मा धाम्ना स्वेनैव शोभते

ಉದುಂಬರ ಮರದ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮೃಗಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊದಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಗ ಮಹಾಧ್ವರ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 191

प्रारब्धं च ततो होत्रं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । भृगुणा सहितैः कर्म वेदोक्तं तैः कृतं तदा । तथा युगसहस्रं तु स यज्ञः पुष्करेऽभवत्

ನಂತರ ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭೃಗುಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೋತ್ರ (ಆಹುತಿ) ವಿಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೇದೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಆ ಯಜ್ಞವು ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.