Adhyaya 13

Verse 1

शेष उवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य सुमदस्य तपोनिधेः । जगदुः कामसेनास्तं रंभाद्यप्सरसो मुदा

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದರು—ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ಸುಮದನ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಾಮಸೇನೆಯ ರಂಭಾದಿ ಅಪ್ಸರಸರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು।

Verse 2

त्वत्तपोभिर्वयं कांत प्राप्ताः सर्ववरांगनाः । तासां यौवनसर्वस्वं भुंक्ष्व त्यज तपःफलम्

ಹೇ ಕಾಂತ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು—ಸರ್ವೋತ್ತಮ ವರಾಂಗನರು—ನಿನಗೆ ಲಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಯೌವನಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು; ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು।

Verse 3

इयं घृताची सुभगा चंपकाभशरीरभृत् । कर्पूरगंधललितं भुनक्तु त्वन्मुखामृतम्

ಚಂಪಕಪುಷ್ಪದಂತೆ ಕಾಂತಿಯ ದೇಹವಿರುವ ಸुभಗಾ ಘೃತಾಚೀ, ಕರ್ಪೂರಸುಗಂಧದಿಂದ ಲಲಿತವಾದ ನಿನ್ನ ಮುಖಾಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲಿ।

Verse 4

एतां महाभाग सुशोभिविभ्रमां । मनोहरांगीं घनपीनसत्कुचाम् । कांतोपभुंक्ष्वाशु निजोग्रपुण्यतः । प्राप्तां पुनस्त्वं त्यज दुःखजातम्

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಸುಶೋಭಿತ ವಿಭ್ರಮದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ, ಮನೋಹರಾಂಗಿಯು, ಘನವಾಗಿ ದೃಢವಾದ ಸ್ತನಗಳಿರುವ ಈ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು—ನಿನ್ನದೇ ಉಗ್ರಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ಲಭಿಸಿದವಳನ್ನು—ಶೀಘ್ರ ಅನುಭವಿಸು; ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು।

Verse 5

मामप्यनर्घ्याभरणोपशोभितां । मंदारमालापरिशोभिवक्षसम् । नानारताख्यानविचारचंचुरां । दृढं यथा स्यात्परिरंभणं कुरु

ನನ್ನನ್ನೂ ಆಲಿಂಗಿಸು—ಅನರ್ಘ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತಳಾದೆ, ಮಂದಾರಮಾಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿತ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವಿರುವೆ, ನಾನಾ ರತಿ-ಕಥೆಗಳ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವಳು—ಆಲಿಂಗನ ದೃಢವಾಗುವಂತೆ ಬಲವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸು।

Verse 6

पिबामृतं मामकवक्त्रनिर्गतं । विमानमारुह्य वरं मया सह । सुमेरुशृंगं बहुपुण्यसेवितं । संप्राप्य भोगं कुरु सत्तपः फलम्

ನನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಈ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡು. ನಂತರ ನನ್ನೊಡನೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ, ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯವಂತರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಪೂಜಿತವಾದ ಸುಮೇರು ಶೃಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಸು—ನಿನ್ನ ಸತ್ಯ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿ.

Verse 7

तिलोत्तमा यौवनरूपशोभिता । गृह्णातु ते मूर्धनि तापवारणम् । सुचामरौ संततधारयांकितौ । गंगाप्रवाहाविव सुंदरोत्तम

ಓ ಪರಮಸುಂದರನೇ! ಯೌವನ-ರೂಪಶೋಭೆಯಿಂದ ವಿಭೂಷಿತ ತಿಲೋತ್ತಮಾ ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ತಾಪನಿವಾರಕವನ್ನು ಇಡಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಲೆಯುವ ಸುಂದರ ಚಾಮರಗಳು ಗಂಗಾಪ್ರವಾಹದಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಶೀತಳಗೊಳಿಸಲಿ.

Verse 8

शृणुष्व भोः कामकथां मनोहरां । पिबामृतं देवगणादिवांछितम् । उद्यानमासाद्य च नंदनाभिधं । वरांगनाभिर्विहरं कुरु प्रभो

ಓ ಮಹಾಶಯನೇ! ಈ ಮನೋಹರ ಕಾಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ದೇವಗಣಗಳಿಗೂ ವಾಂಛಿತವಾದ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡು. ನಂದನವೆಂಬ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಓ ಪ್ರಭು, ಸುಂದರ ವರಾಂಗನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸು.

Verse 9

इत्युक्तमाकर्ण्य महामतिर्नृपो । विचारयामास कुतो ह्युपस्थिताः । मया सुसृष्टास्तपसा सुरांगनाः । प्रत्यूह एवात्र विधेयमेष किम्

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾಮತಿ ರಾಜನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇವರು ಎಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು? ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಇವರು ಸುಸೃಷ್ಟರಾದರು; ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಇದು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ವಿಘ್ನವಾಗಲು ಬಂದ ಪ್ರತ್ಯೂಹವೇ?”

Verse 10

इति चिंतातुरो राजा स्वांते संचिंतयन्सुधीः । जगाद मतिमान्वीरः सुमदो देवताङ्गनाः

ಇಂತೆ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಆ ಪ್ರಾಜ್ಞ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದನು. ಬುದ್ಧಿವಂತ ವೀರನಾದ ಸುಮದ ರಾಜನು ದೇವಾಂಗನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 11

यूयं तु ममचित्तस्था जगन्मातृस्वरूपकाः । मया संचिंत्यते या हि सापि त्वद्रूपिणी मता

ಆದರೆ ನೀವು ನನ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ. ನಾನು ಏನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೂ, ಅದೂ ನಿಮ್ಮ ರೂಪವೇ ಎಂದು ಗಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 12

इदं तुच्छं स्वर्गसुखं त्वयोक्तं सविकल्पकम् । मत्स्वामिनी मया भक्त्या सेविता दास्यते वरम्

ನೀವು ಹೇಳಿದ ಸ್ವರ್ಗಸುಖ ತুচ್ಛವೂ, ಸಂಕಲ್ಪ-ವಿಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅನಿಶ್ಚಿತವೂ. ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿನಿ ನನಗೆ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವಳು.

Verse 13

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । शत्रुघ्नाहिच्छत्रापुरीप्रवेशोनाम त्रयोदशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪಾತಾಳಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶೇಷ-ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ಸಂವಾದದಲ್ಲೂ, ರಾಮಾಶ್ವಮೇಧ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲೂ, ‘ಶತ್ರುಘ್ನನ ಅಹಿಚ್ಛತ್ರಾಪುರಿ ಪ್ರವೇಶ’ ಎಂಬ ಹದಿಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 14

किं नंदनं किं तु गिरिः कनकेन सुमण्डितः । किं सुधा स्वल्पपुण्येन प्राप्या दानवदुःखदा

ನಂದನವನವೇನು, ಕನಕದಿಂದ ಸುವಿಭೂಷಿತ ಪರ್ವತವೇನು? ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಆ ಸುಧೆಯೇನು—ಅದು ದಾನವರಿಗೆ ದುಃಖಕಾರಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ?

Verse 15

इति वाक्यं समाकर्ण्य कामस्तु विविधैः शरैः । प्राहरन्नरदेवस्य कर्तुं किंचिन्न वै प्रभुः

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಾಮನು ನಾನಾವಿಧ ಶರಗಳಿಂದ ನರದೇವನಾದ ರಾಜನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು; ಆದರೂ ಅವನಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಿಸಲು ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 16

कटाक्षैर्नूपुरारावैः परिरंभैर्विलोकनैः । न तस्य चित्तं विभ्रांतं कर्तुं शक्ता वरांगनाः

ಕಟಾಕ್ಷಗಳು, ನೂಪುರಗಳ ಝಂಝನ, ಆಲಿಂಗನಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೋಹರ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಆ ವರಾಂಗನೆಗಳು ಅವನ ಚಿತ್ತವನ್ನು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 17

गत्वा यथागतं शक्रं जगदुर्धीरधीर्नृपः । तच्छ्रुत्वा मघवा भीतः सेवामारभतात्मनः

ಶಕ್ರನು ಬಂದಂತೆ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಅವನನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಧೀರ-ದೃಢನಾದ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೀತನಾದ ಮಘವಾ (ಇಂದ್ರ) ಸ್ವಯಂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 18

अथ निश्चितमालोक्य पादपद्मे स्वकेंऽबिका । जितेंद्रियं महाराजं प्रत्यक्षाभूत्सुतोषिता

ನಂತರ ತನ್ನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾದ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸ್ವಕೀಯ ಅಂಬಿಕಾ ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತಳಾಗಿ ಪ್ರತಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು।

Verse 19

पंचास्यपृष्ठललिता पाशांकुशधरावरा । धनुर्बाणधरा माता जगत्पावनपावनी

ಪಂಚಾಸ್ಯ (ಶಿವ)ನ ಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಲಲಿತವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುವ, ಪಾಶ-ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ, ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಮಾತೆ—ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಪರಮ ಪಾವನಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 20

तां वीक्ष्य मातरं धीमान्सूर्यकोटिसमप्रभाम् । धनुर्बाणसृणीपाशान्दधानां हर्षमाप्तवान्

ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣ, ಪರಶು ಮತ್ತು ಪಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ತನ್ನ ಮಾತೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಆ ಧೀಮಂತನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 21

शिरसा बहुशो नत्वा मातरं भक्तिभाविताम् । हसंतीं निजदेहेषु स्पृशंतीं पाणिना मुहुः

ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾತೆಗೆ ಅವರು ಮರುಮರು ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ಮಾತೆ ನಗುತ್ತಿರಲು, ಅವರು ಕೈಯಿಂದ ಪದೇಪದೇ ತಮ್ಮದೇ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು।

Verse 22

तुष्टाव भक्त्युत्कलितचित्तवृत्तिर्महामतिः । गद्गदस्वरसंयुक्तः कंटकांगोपशोभितः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉನ್ನತವಾದ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆ ಮಹಾಮತಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು; ಅವನ ಧ್ವನಿ ಗದ್ಗದವಾಗಿ, ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ದೇಹವು ಶೋಭಿಸಿತು।

Verse 23

जय देवि महादेवि भक्तवृंदैकसेविते । ब्रह्मरुद्रादिदेवेंद्र सेवितांघ्रियुगेऽनघे

ಜಯವಾಗಲಿ, ಓ ದೇವಿ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ! ನೀನು ಭಕ್ತವೃಂದಗಳಿಂದ ಏಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀ. ಓ ಅನಘೆ! ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗ್ಮವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವೇಂದ್ರರೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 24

मातस्तव कलाविद्धमेतद्भाति चराचरम् । त्वदृते नास्ति सर्वं तन्मातर्भद्रे नमोस्तु ते

ಓ ಮಾತೆ! ನಿನ್ನ ಕಲೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಓ ಭದ್ರೇ ಮಾತೆ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 25

मही त्वयाऽधारशक्त्या स्थापिता चलतीह न । सपर्वतवनोद्यान दिग्गजैरुपशोभिता

ಹೇ ದೇವಿ! ನಿನ್ನ ಆಧಾರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಭೂಮಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವೂ ಕಂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ್ವತ, ವನ, ಉದ್ಯಾನಗಳು ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಜಗಳಿಂದ ಅವಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 26

सूर्यस्तपति खे तीक्ष्णैरंशुभिः प्रतपन्महीम् । त्वच्छक्त्या वसुधासंस्थं रसं गृह्णन्विमुंचति

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವಸುಧೆಯ ರಸವನ್ನು (ಆರ್ದ್ರತೆಯನ್ನು) ಎಳೆದು ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

अंतर्बहिः स्थितो वह्निर्लोकानां प्रकरोतु शम् । त्वत्प्रतापान्महादेवि सुरासुरनमस्कृते

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಸುರಾಸುರನಮಸ್ಕೃತೇ! ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವ ಅಗ್ನಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ-ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.

Verse 28

त्वं विद्या त्वं महामाया विष्णोर्लोकैकपालिनः । स्वशक्त्या सृजसीदं त्वं पालयस्यपि मोहिनि

ನೀನೇ ವಿದ್ಯೆ, ನೀನೇ ಲೋಕೈಕಪಾಲಕ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹಾಮಾಯೆ. ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಹೇ ಮೋಹಿನಿ, ಅದನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀಯೆ.

Verse 29

त्वत्तः सर्वे सुराः प्राप्य सिद्धिं सुखमयंति वै । मां पालय कृपानाथे वंदिते भक्तवल्लभे

ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸುಖಪೂರ್ಣರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಕೃಪಾನಾಥೆ, ಹೇ ವಂದಿತೆ, ಹೇ ಭಕ್ತವತ್ಸಲೇ—ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 30

रक्ष मां सेवकं मातस्त्वदीयचरणारणम् । कुरु मे वांछितां सिद्धिं महापुरुषपूर्वजे

ಹೇ ಮಾತೆ! ನಿನ್ನ ಪಾದಾಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಈ ಸೇವಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಹೇ ಮಹಾಪುರುಷಪೂರ್ವಜೆ! ನನ್ನ ವಾಂಛಿತಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 31

सुमतिरुवाच । एवं तुष्टा जगन्माता वृणीष्व वरमुत्तमम् । उवाच भक्तं सुमदं तपसा कृशदेहिनम्

ಸುಮತಿ ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ತೃಪ್ತಳಾದ ಜಗನ್ಮಾತೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೃಶದೇಹನಾದ ತನ್ನ ಭಕ್ತ ಸುಮದನಿಗೆ, ‘ಉತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

इत्येतद्वाक्यमाकर्ण्य प्रहृष्टः सुमदो नृपः । वव्रे निजं हृतं राज्यं हतदुर्जनकंटकम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಸುಮದನು ಬಹಳ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು. ದುರ್ಜನರ ಕಂಟಕವು ನಾಶವಾದ ತನ್ನ ಕಸಿದುಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ವರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 33

महेशीचरणद्वंद्वे भक्तिमव्यभिचारिणीम् । प्रांते मुक्तिं तु संसारवारिधेस्तारिणीं पुनः

ಮಹೇಶಿಯ ಪಾದದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಭಕ್ತಿ ದೊರಕಲಿ; ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರವಾರಿಧಿಯಿಂದ ತಾರಿಸುವ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 34

कामाक्षोवाच । राज्यं प्राप्नुहि सुमद सर्वत्रहतकंटकम् । महिलारत्नसंजुष्टपादपद्मद्वयो भव

ಕಾಮಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುಮದಾ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾಶವಾದ ಕಂಟಕಗಳು (ಶತ್ರು-ಬಾಧೆಗಳು) ಇರುವುದಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯು. ರತ್ನಸಮಾನ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದದ್ವಯವುಳ್ಳವನಾಗು.

Verse 35

ततवैरिपराभूतिर्माभूयात्सुमदाभिध । यदा तु रावणं हत्वा रघुनाथो महायशाः

ಸుమದಾ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೇ! ಶತ್ರುಗಳ ಕೈಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಮತ್ತೆ ಅವಮಾನವಾಗದಿರಲಿ. ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಘುನಾಥ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಾಗ…

Verse 36

करिष्यत्यश्वमेधं हि सर्वसंभारशोभितम् । तस्य भ्राता महावीरः शत्रुघ्नः परवीरहा

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವನು. ಅವನ ಸಹೋದರ ಮಹಾವೀರ ಶತ್ರುಘ್ನನು—ಶತ್ರು-ವೀರಹಂತಕ—(ಅಲ್ಲಿ ಇರುವನು).

Verse 37

पालयन्हयमायास्यत्यत्र वीरादिभिर्वृतः । तस्मै सर्वं समर्प्य त्वं राज्यमृद्धं धनादिकम्

ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ವೀರಾದಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವನು. ನೀನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸು—ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯ, ಧನಾದಿಗಳನ್ನು.

Verse 38

पालयिष्यसि योधैः स्वैर्धनुर्धारिभिरुद्भटैः । ततः पृथिव्यां सर्वत्र भ्रमिष्यसि महामते

ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಉಗ್ರ ಯೋಧರಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆ. ನಂತರ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುವೆ.

Verse 39

ततो रामं नमस्कृत्य ब्रह्मेंद्रेशादिसेवितम् । मुक्तिं प्राप्स्यसि दुष्प्रापां योगिभिर्यमसाधनैः

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಠಿಣ ಯಮಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 40

तावत्कालमिहस्थास्ये यावद्रामहयागमः । पश्चात्त्वां तु समुद्धृत्य गंतास्मि परमं पदम्

ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವು ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆನು. ನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆನು.

Verse 41

इत्युक्त्वांतर्दधे देवी सुरासुरनमस्कृता । सुमदोऽप्यहिच्छत्रायां शत्रून्हत्वा नृपोऽभवत्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದೇವಾಸುರರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತಳಾದ ದೇವಿ ಅಂತರ್ದಾನವಾಯಿತು. ಸుమದನೂ ಅಹಿಚ್ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ರಾಜನಾದನು.

Verse 42

एष राजा समर्थोऽपि बलवाहनसंयुतः । न ग्रहीष्यति ते वाहं महामायासुशिक्षितः

ಈ ರಾಜನು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಬಲವೂ ವಾಹನಗಳೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಶಿಕ್ಷಿತನಾದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ವಾಹನವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 43

श्रुत्वा प्राप्तं पुरी पार्श्वे हयमेधहयोत्तमम् । त्वां च सर्वैर्महाराजैः सेवितांघ्रिं महामतिम्

ಅಶ್ವಮೇಧದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆ ನಗರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿತೆಂದು, ಮತ್ತು ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳು ಎಲ್ಲ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಸೇವಿತವೆಂದು ಕೇಳಿ ಅವರು ಸಮೀಪಿಸಿದರು.

Verse 44

सर्वं दास्यति सर्वज्ञ राजा सुमदनामधृक् । अधुनातन्महाराज रामचंद्र प्रतापतः

ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞನೇ! ಸుమದನೆಂಬ ರಾಜನು ಈಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುವನು, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ—ಇದು ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದಲೇ.

Verse 45

शेष उवाच । इति वृत्तं समाकर्ण्य सुमदस्य महायशाः । साधुसाध्विति चोवाच जहर्ष मतिमान्बली

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸుమದನ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ “ಸಾಧು, ಸಾಧು!” ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದನು; ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಬಲವಂತನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಸಿಸಿದನು।

Verse 46

अहिच्छत्रापतिः सर्वैः स्वगणैः परिवारितः । सभायां सुखमास्ते यो बहुराजन्यसेवितः

ಅಹಿಚ್ಛತ್ರದ ಅಧಿಪತಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅನೇಕ ರಾಜನ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಾಮಂತರು ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ।

Verse 47

ब्राह्मणा वेदविदुषो वैश्या धनसमृद्धयः । राजानं पर्युपासंते सुमदंशो भयान्वितम्

ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಧನಸಮೃದ್ಧರಾದ ವೈಶ್ಯರು—ಮದದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಭಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಉಪಾಸನೆ-ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 48

वेदविद्याविनोदेन न्यायिनो ब्राह्मणा वराः । आशीर्वदंति तं भूपं सर्वलोकैकरक्षकम्

ವೇದವಿದ್ಯೆಯ ಆನಂದದಲ್ಲೂ ಧರ್ಮನ್ಯಾಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿತರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಏಕರಕ್ಷಕನಾದ ಆ ಭೂಪನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು।

Verse 49

एतस्मिन्समये कश्चिदागत्य नृपतिं जगौ । स्वामिन्न जाने कस्यास्ति हयः पत्रधरोंऽतिके

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಬಂದು ನೃಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಸ್ವಾಮಿನ್, ಈ ಕುದುರೆ ಯಾರದು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಆದರೆ ಇದು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇದೆ, ಪತ್ರ (ಲಿಖಿತ ಸಂದೇಶ) ಹೊತ್ತಿದೆ.”

Verse 50

तच्छ्रुत्वा सेवकं श्रेष्ठं प्रेषयामास सत्वरः । जानीहि कस्य राज्ञोऽयमश्वो मम पुरांतिके

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವಕನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು— “ನನ್ನ ನಗರದ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಈ ಅಶ್ವವು ಯಾವ ರಾಜನದು? ಬೇಗ ತಿಳಿದು ಬಾ.”

Verse 51

गत्वाथ सेवकस्तत्र ज्ञात्वा वृत्तांतमादितः । निवेदयामास नृपं महाराजन्यसेवितम्

ನಂತರ ಸೇವಕನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ನಡೆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮಹಾರಾಜಕುಲದ ಮಹನೀಯರಿಂದ ಸೇವಿತನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿವೇದಿಸಿದನು।

Verse 52

स श्रुत्वा रघुनाथस्य हयं नित्यमनुस्मरन् । आज्ञापयामास जनं सर्वं राजाविशारदः

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜ್ಯವಿಶಾರದ ರಾಜನು, ರಘುನಾಥನ ಅಶ್ವವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಸಮಸ್ತ ಜನರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು।

Verse 53

लोका मदीयाः सर्वे ये धनधान्यसमाकुलाः । तोरणादीनि गेहेषु मंगलानि सृजंत्विह

ನನ್ನ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಧನಧಾನ್ಯದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಣಾದಿ ಮಂಗಳಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಿ।

Verse 54

कन्याः सहस्रशो रम्याः सर्वाभरणभूषिताः । गजोपरिसमारूढा यांतु शत्रुघ्नसंमुखम्

ಸಾವಿರಾರು ಸುಂದರ ಕನ್ಯೆಯರು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ, ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನ ಸಮ್ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ।

Verse 55

इत्यादिसर्वमाज्ञाप्य ययौ राजा स्वयं ततः । पुत्रपौत्रमहिष्यादिपरिवारसमावृतः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ರಾಜನು ತಾನೇ ಹೊರಟನು; ಪುತ್ರ, ಪೌತ್ರ, ಮಹಿಷಿಯರು ಮೊದಲಾದ ಕುಟುಂಬ-ಪರಿವಾರದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 56

शत्रुघ्नः सुमहामात्यैः सुभटैः पुष्कलादिभिः । संयुतो भूपतिं वीरं ददर्श सुमदाभिधम्

ಶತ್ರುಘ್ನನು ಮಹಾಮಾತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಕಲ ಮೊದಲಾದ ಶೂರ ಭಟರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ‘ಸುಮದಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವೀರ ಭೂಪತಿಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 57

हस्तिभिः सादिसंयुक्तैः पत्तिभिः परतापनैः । वाजिभिर्भूषितैर्वीरैः संयुतं वीरशोभितम्

ಆ ಸೇನೆ ಸವಾರರೊಡನೆ ಇರುವ ಆನೆಗಳು, ಶತ್ರುವನ್ನು ತಪಿಸುವ ಪಾದಾತಿಗಳು, ಮತ್ತು ವೀರರಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು—ವೀರಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ।

Verse 58

अथागत्य महाराजः शत्रुघ्नं नतवान्मुदा । धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि सत्कृतं च कृतं वपुः

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮಹಾರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಧನ್ಯನು, ಕೃತಕೃತ್ಯನು; ನನ್ನ ಈ ದೇಹವು ನಿಜವಾಗಿ ಸತ್ಕೃತವಾಗಿದೆ।”

Verse 59

इदं राज्यं गृहाणाशु महाराजोपशोभितम् । महामाणिक्यमुक्तादि महाधनसुपूरितम्

ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸ್ವೀಕರಿಸು—ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುವುದು; ಮಹಾಮಾಣಿಕ್ಯ, ಮುತ್ತು ಮೊದಲಾದ ಅಪಾರ ಧನದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ।

Verse 60

स्वामिंश्चिरं प्रतीक्षेऽहं हयस्यागमनं प्रति । कामाक्षाकथितं पूर्वं जातं संप्रति तत्तथा

ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಹಯಾ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಮಾಕ್ಷೆ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದುದು ಈಗ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿದೆ.

Verse 61

विलोकय पुरं मह्यं कृतार्थान्कुरु मानवान् । पावयास्मत्कुलं सर्वं रामानुज महीपते

ಹೇ ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ನಗರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸು; ಈ ಜನರನ್ನು ಕೃತಾರ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ಹೇ ರಾಮಾನುಜ, ಹೇ ಭೂಪತೇ, ನಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸು.

Verse 62

इत्युक्त्वारोहयामास कुंजरं चंद्रसुप्रभम् । पुष्कलं च महावीरं तथा स्वयमथारुहत्

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಚಂದ್ರಸೂಪ್ರಭ ಎಂಬ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿದನು; ಮಹಾವೀರ ಪುಷ್ಕಲನನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ, ನಂತರ ತಾನೂ ಏರಿದನು.

Verse 63

भेरीपणवतूर्याणां वीणादीनां स्वनस्तदा । व्याप्नोति स्म महाराज सुमदेन प्रणोदितः

ಆಗ, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ಸುಮದನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಭೇರಿ, ಪಣವ, ತೂರ್ಯ, ವೀಣೆ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.

Verse 64

कन्याः समागत्य महानरेंद्रं । शत्रुघ्नमिंद्रादिकसेवितांघ्रिम् । करिस्थिता मौक्तिकवृंदसंघै । र्वर्धापयामासुरिनप्रयुक्ताः

ನಂತರ ಕನ್ಯೆಯರು ಸೇರಿ ಮಹಾನರೇಂದ್ರ ಶತ್ರುಘ್ನನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು—ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳೂ ಸೇವಿಸುವ ಪಾದಗಳಿರುವವನಿಗೆ—ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಇನ (ಪ್ರಭು)ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮುತ್ತಿನ ಗುಚ್ಛಗಳ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವರ್ಧಾಪನ ಮಾಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.

Verse 65

शनैःशनैः समागत्य पुरीमध्ये जनैर्मुदा । वर्धापितो गृहं प्राप तोरणादिकभूषितम्

ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದನು. ಜನರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ನಂತರ ತೋರಣಾದಿ ಮಂಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ತನ್ನ ಗೃಹವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 66

हयरत्नेन संयुक्तस्तथा वीरैः सुशोभितः । राज्ञा पुरस्कृतो राजा शत्रुघ्नः प्राप मंदिरम्

ಹಯರತ್ನದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವೀರರಿಂದ ಶೋಭಿತನಾಗಿ, ರಾಜನಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕೃತನಾದ ರಾಜ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಅರಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದನು.

Verse 67

अर्घादिभिः पूजयित्वा रघुनाथानुजं तदा । सर्वं समर्पयामास रामचंद्राय धीमते

ಆಗ ರಘುನಾಥನ ಅನುಜನನ್ನು ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧೀಮಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.