Adhyaya 55

Verse 1

विष्णुरुवाच । भावं विदित्वा सुरराट्च तस्याः प्रोवाच कामं पुरतः स्थितं सः । न चास्ति शक्या स्मर ते जयाय सत्यात्मकध्यान सुदंशिता सती

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದು ದೇವರಾಜನು ಮುಂದೆ ನಿಂತ ಕಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಹೇ ಸ್ಮರಾ! ನಿನ್ನ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ವಶವಾಗುವವಳಲ್ಲ; ಆ ಸತಿ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ।”

Verse 2

धर्माख्य चापं स्वकरे गृहीत्वा ज्ञानाभिधानं वरमेव बाणम् । योद्धुं रणे संप्रति संस्थिता सती वीरो यथा दर्पितवीर्यभावः

‘ಧರ್ಮ’ವೆಂಬ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ‘ಜ್ಞಾನ’ವೆಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸತಿ ಈಗ ರಣದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಳು—ವೀರ್ಯಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವೀರನಂತೆ।

Verse 3

जिगीषयेयं पुरुषार्थमेव त्वमात्मनः कुरुषे पौरुषं तु । त्वामद्य जेतुं समरे समर्था यद्भाव्यमेवं तदिहैव चिंत्यम्

“ನಾನು ಜಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಪುರುಷಾರ್ಥವೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನೂ ನಿನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೌರುಷ ತೋರುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಇಂದು ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥೆ—ಆದುದರಿಂದ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು ಏನೋ, ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಈಗಲೇ ಚಿಂತಿಸೋಣ।”

Verse 4

दग्धोसि पूर्वं त्वमिहैव शंभुना महात्मना तेन समं विरोधम् । कृत्वा फलं तस्य विकर्मणश्च जातोस्यनंगः स्मर सत्यमेव

“ನೀನು ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಭುವಿಂದ ದಗ್ಧನಾದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಿರೋಧ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಆ ದುಷ್ಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದಲೇ ನೀನು ‘ಅನಂಗ’ (ದೇಹರಹಿತ)ನಾದೆ, ಹೇ ಸ್ಮರಾ—ಇದು ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ।”

Verse 5

यथा त्वया कर्म कृतं पुरा स्मर फलं तु प्राप्तं तु तथैव तीव्रम् । सुकुत्सितां योनिमवाप्स्यसि ध्रुवं साध्व्यानया सार्धमिहैव कथ्यसे

ನೀನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೋ; ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದಾದ ತೀವ್ರವಾದ ಫಲವನ್ನೇ ನೀನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೀನು ನೀಚ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧ್ವಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 6

ये ज्ञानवंतः पुरुषा जगत्त्रये वैरं प्रकुर्वन्ति महात्मभिः समम् । भुंजन्ति ते दुष्कृतमेवतत्फलं दुःखान्वितं रूपविनाशनं च

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಆ ದುಷ್ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ದುಃಖಕರ ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ.

Verse 7

व्याघुष्य आवां तु व्रजाव काम एनां परित्यज्य सतीं प्रयुज्य । सत्याः प्रसंगेन पुरा मया तु लब्धं फलं पापमयं त्वसह्यम्

ನಾನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗಿ ಹೇಳಿದೆನು: 'ಬಾ ಕಾಮದೇವ, ನಾವು ಹೋಗೋಣ—ಈ ಪತಿವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.' ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಸತಿಯ ಸಹವಾಸದಿಂದ ನಾನು ಪಾಪಮಯ ಮತ್ತು ಅಸಹನೀಯವಾದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆನು.

Verse 8

त्वमेव जानासि चरित्रमेतच्छप्तोस्मि तेनापि च गौतमेन । जातश्च मेषवृषणः सदा ह्यहं भवान्गतो मां तु विहाय तत्र

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತ ನಿನಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದೆ. ನಾನು ಗೌತಮ ಋಷಿಯಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕುರಿಯ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಾದೆ. ಆದರೂ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದೆ.

Verse 9

तेजः प्रभावो ह्यतुलः सतीनां धाता समर्थः सहितुं न सूर्यः । सुकुत्सितं रूपमिदं तु रक्षेत्पुरानुसूया मुनिना हि शप्तम्

ಪತಿವ್ರತೆಯರ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ್ದು; ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನಾಗಲಿ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಅನಸೂಯೆಯ ಶಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಹೀನಾಯವಾದ ರೂಪವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 10

निरुध्य सूर्यं परिवेगवंतमुद्यंतमेवं प्रभया सुदीप्तम् । भर्तुश्च मृत्युं परिबाधमानं मांडव्यशापस्य च कौंडिनस्य

ಅವಳು ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೇಗವಂತನೂ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತನೂ ಆದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ತಡೆದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಂಡವ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೌಂಡಿನ್ಯರ ಶಾಪದಿಂದ ಬಂದ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮರಣವನ್ನೂ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿದಳು।

Verse 11

अत्रेः प्रिया सत्यपतिव्रता तया स्वपुत्रतां देवत्रयं हि नीतम् । न किं पुरा मन्मथ ते श्रुतं सदा संस्कारयुक्ताः प्रभवंति सत्यः

ಅತ್ರಿಯ ಪ್ರಿಯೆ, ಸತ್ಯಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಆಕೆ ದೇವತ್ರಯವನ್ನು ತನ್ನ ಪುತ್ರತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದಳು. ಹೇ ಮನ್ಮಥಾ! ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ನೀನು ಕೇಳಿಲ್ಲವೇ—ಸಂಸ್ಕಾರಯುಕ್ತರು ನಿಜವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಿಧಿತ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು?

Verse 12

सावित्रीनाम्नी द्युमत्सेनपुत्री नीतं प्रियं सा पुनरानिनाय । यमादिहैवाश्वपतेः सुपुत्रं सती त्वमेवं परिसंश्रुतं च

ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನ ಪುತ್ರಿ ‘ಸಾವಿತ್ರಿ’ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕರೆತಂದಳು. ಯಮನಿಂದಲೇ, ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಅವಳು ಅಶ್ವಪತಿಯ ಸುಪುತ್ರನನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಳು; ಹೇ ಸತೀ, ನೀವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೀ.

Verse 13

अग्नेः शिखां कः परिसंस्पृशेद्वै तरेद्धिकः सागरमेव मूढः । गले तु बद्धासु शिलां भुजाभ्यां को वा सतीं वश्यति वीतरागाम्

ಅಗ್ನಿಯ ಶಿಖೆಯನ್ನು ಯಾರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವರು? ಸಾಗರವನ್ನು ಈಜಿ ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸುವವನು ಮೂಢನೇ. ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಭುಜಬಲದಿಂದ ಯಾರು ತೇಲಬಲ್ಲರು? ಹಾಗೆಯೇ ವೈರಾಗ್ಯವತಿಯಾದ ಸತಿಯನ್ನು ಯಾರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು?

Verse 14

उक्ते तु वाक्ये बहुनीतियुक्ते इंद्रेण कामस्य सुशिक्षणार्थम् । आकर्ण्य वाक्यं मकरध्वजस्तु उवाच देवेंद्रमथैनमेव

ಕಾಮನಿಗೆ ಸುಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ಬಹು ನೀತಿಯುಕ್ತ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಕರಧ್ವಜನು ನಂತರ ದೇವೇಂದ್ರನಾದ ಇಂದ್ರನಿಗೇ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 15

काम उवाच । तवातिदेशादहमागतो वै धैर्यं सुहृत्त्वं पुरुषार्थमेव । त्यक्त्वा तदर्थं परिभाषसे मां निःसत्वरूपं बहुभीतियुक्तम्

ಕಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಆದೇಶದಿಂದಲೇ ನಾನು ಬಂದೆನು; ಧೈರ್ಯ, ಸುಹೃದ್ಭಾವ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನೇ ಹೊತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಶಕ್ತಿಹೀನ, ಅನೇಕ ಭಯಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನೆಂದು ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯೆ.

Verse 16

व्याबुद्धि यास्यामि यदा सुरेशस्याल्लोकमध्ये मम कीर्तिनाशः । ऊढिंकरोमानविहीन एव सर्वे वदिष्यंत्यनया जितं माम्

ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಾಮೋಹಗೊಂಡಾಗ, ಲೋಕಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ—ಸುರೇಶನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿಯೂ—ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ನಾಶವಾಗುವುದು. ಮಾನವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಅಧಃಪಾತಗೊಳ್ಳುವೆನು; ಎಲ್ಲರೂ ‘ಅವಳು ನನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಿದಳು’ ಎಂದು ಹೇಳುವರು.

Verse 17

ये वै जिता देवगणाश्च दानवाः पूर्वं मुनींद्रास्तपसः प्रयुक्ताः । हास्यं करिष्यंति ममापि सद्यो नार्या जितो मन्मथ एष भीमः

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಜಯಿಸಿದ ದೇವಗಣಗಳು, ದಾನವರು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದ ಮುನೀಂದ್ರರು—ಅವರು ಈಗಲೇ ನನ್ನನ್ನೂ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವರು: ‘ಈ ಭೀಕರ ಮन्मಥನೂ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು’ ಎಂದು.

Verse 18

तस्मात्प्रयास्यामि त्वयैव सार्धमस्या बलं मानमतः सुरेश । तेजश्च धैर्यं परिणाशयिष्ये कस्माद्भवानत्र बिभेति शक्र

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಸುರೇಶ, ನಾನು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಹೋಗಿ ಅವಳ ಬಲ, ಮಾನ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಶಕ್ರ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಭಯಪಡುತ್ತೀಯೆ?

Verse 19

संबोध्य चैवं स सुराधिनाथं चापं गृहीतं सशरं सुपुष्पम् । उवाच क्रीडां पुरतः स्थितां तां विधाय मायां भवती प्रयातु

ಈ ರೀತಿ ಸುರಾಧಿನಾಥನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಅವನು ಪುಷ್ಪಮಯ ಬಿಲ್ಲನ್ನೂ ಬಾಣವನ್ನೂ ಹಿಡಿದು, ಮುಂದೆ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—‘ಮಾಯಾರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೀನು ಈಗ ಹೊರಡು.’

Verse 20

वैश्यस्य भार्यां सुकलां सुपुण्यां सत्येस्थितां धर्मविदां गुणज्ञाम् । इतो हि गत्वा कुरु कार्यमुक्तं साहाय्यरूपं च प्रिये सखे शृणु

ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ವೈಶ್ಯನ ಪತ್ನಿ ಸುಕಲೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು—ಅವಳು ಮಹಾಪುಣ್ಯವತಿ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಧರ್ಮವಿದೂಷಿ, ಗುಣವಿಚಕ್ಷಣ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ಸಹಾಯಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸು. ಪ್ರಿಯ ಸಖೇ, ಕೇಳು.

Verse 21

क्रीडां समाभाष्य ततो मनोभवस्त्वंते स्थितां प्रीतिमथाह्वयत्पुनः । कार्यं भवत्या ममकार्यमुत्तममे तां सुस्नेहैः परिभावयत्वम्

ಕ್ರೀಡೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾತಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮನೋಭವ (ಕಾಮ)ನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕರೆಯಿತು—“ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಬೇಕು. ಬಾ; ಗಾಢಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿ ವಶಪಡಿಸು.”

Verse 22

इंद्रं हि दृष्ट्वा सुकला यथा भवेत्स्नेहानुगा चारुविलोचनेयम् । तैस्तैः प्रभावैर्गुणवाक्ययुक्तैर्नयस्व वश्यं च प्रिये सखे शृणु

ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸುಕಲಾ—ಈ ಸುಂದರ ಮೃಗನೇತ್ರೆ—ಸ್ನೇಹಾನುಗೆ ಆಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದಲೂ, ಅವನ ಗುಣಸ್ತುತಿಯುಕ್ತ ವಚನಗಳಿಂದಲೂ ಅವನನ್ನು ವಶಪಡಿಸು. ಪ್ರಿಯ ಸಖೇ, ಕೇಳು.

Verse 23

भो भोः सखे साधय गच्छ शीघ्रं मायामयं नंदनरूपयुक्तम् । पुष्पोपयुक्तं च फलप्रधानं घुष्टं रुतैः कोकिलषट्पदानाम्

ಓ ಓ ಸಖೇ, ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸು; ಬೇಗ ಹೋಗು—ನಂದನದ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಮಾಯಾಮಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ. ಅದು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ, ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಮತ್ತು ಕೋಗಿಲೆ-ಜೇನುನೊಣಗಳ ನಾದದಿಂದ ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 24

आहूय वीरं मकरंदमेव रसायनं स्वादुगुणैरुपेतम् । सहानिलाद्यैर्निजकर्मयुक्तैः संप्रेषयित्वा पुनरेव कामम्

ವೀರನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಅವನು ಮಕರಂದಸಮಾನವಾದ ಆ ರಸಾಯನವನ್ನು—ಮಧುರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ ಅಮೃತಸಾರವನ್ನು—ಪ್ರಾಣವಾಯು ಮೊದಲಾದವುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಆಗ ಕಾಮವು ಮತ್ತೆ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 25

एवं समादिश्य महत्ससैन्यं त्रैलोक्यसंमोहकरं तु कामः । चक्रे प्रयाणं सुरराजसार्धं संमोहनायैव महासतीं ताम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಮಹಾಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ಕಾಮನು ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಆ ಮಹಾಸತಿಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।