Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Kāmodākhyāna

Glory of the Kāmodā Sacred Place

दुःखजानि तथाश्रूणि कदाचित्प्रपतंति हि । तेभ्यश्च तानि पद्मानि विगंधीन्युद्भवंति च ॥ १६ ॥

duḥkhajāni tathāśrūṇi kadācitprapataṃti hi | tebhyaśca tāni padmāni vigaṃdhīnyudbhavaṃti ca || 16 ||

ದುಃಖದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಣ್ಣೀರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದಲೇ ಆ ಪದ್ಮಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ—ಸುಗಂಧಯುಕ್ತವೂ ಶುದ್ಧವೂ ಆಗಿ।

दुःख-जानिborn of sorrow
दुःख-जानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + ज (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण — ‘दुःखात् जातानि’ (born from sorrow)
तथाthus/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus/so’)
अश्रूणिtears
अश्रूणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
कदाचित्sometimes
कदाचित्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: ‘sometimes’)
प्रपतन्तिfall down
प्रपतन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/कारणार्थक निपात (particle: ‘indeed/for’)
तेभ्यःfrom those (tears)
तेभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
तानिthose
तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
पद्मानिlotuses
पद्मानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
विगन्धीनिfoul-smelling
विगन्धीनि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि (उपसर्ग) + गन्धिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण — ‘bad-smelling/without fragrance’ (contextual)
उद्भवन्तिarise
उद्भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: उद्-
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक

Suta (narrating the account as part of the Uttara-Bhaga tirtha-mahatmya discourse)

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It teaches that even sorrow, when surrendered within a sacred and dharmic context, can be transmuted into purity and merit—symbolized by fragrant lotuses arising from tears.

Bhakti reframes suffering: grief offered to the Divine becomes a means of cleansing the heart, allowing virtues like humility, surrender, and remembrance to “bloom” like lotuses.

No specific Vedanga technique is taught in this verse; it functions more as a tirtha-mahatmya style spiritual metaphor emphasizing inner purification and the fruit (phala) of sincere emotion.