Manvantaras and Indras; Sudharmā’s Liberation through Viṣṇu-Pradakṣiṇā; Supremacy of Hari-Bhakti

Verse 1

सनक उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि विभूतिं वैष्णवीं मुने । यां श्रृण्वतां कीर्तयतां सद्यः पापक्षयो भवेत् ॥ १ ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ! ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ವೈಷ್ಣವೀ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಕೀರ್ತಿಸುವವರಿಗೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ॥ ೧ ॥

Verse 2

वैवस्वतेंऽतरे पूर्वं शक्रस्य च बृहस्पतेः । संवादः सुमहानासीत्तं वक्ष्यामि निशामय ॥ २ ॥

ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಇವರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾನ್ ಸಂವಾದ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು ॥ ೨ ॥

Verse 3

एकदा सर्वभोगाढ्यो विबुधैः परिवारितः । अप्सरोगणसंकीर्णो बृहस्पतिमभाषत ॥ ३ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು ॥ ೩ ॥

Verse 4

इन्द्र उवाच । बृहस्पते महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । अतीतब्रह्मणः कल्पे सृष्टिः कीदृग्विधा प्रभो ॥ ४ ॥

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ! ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾರ್ಥಕೋವಿದ! ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗಿತ್ತು? ॥ ೪ ॥

Verse 5

इन्द्रस्तु कीदृशः प्रोक्तो विवुधाः कीदृशाः स्मृताः । तेषां च कीदृशं कर्म यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ५ ॥

ದಯವಿಟ್ಟು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ—ಇಂದ್ರನು ಯಾವ ಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ‘ವಿವುಧ’ ದೇವಗಣರು ಹೇಗೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಕರ್ಮ-ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಯಾವುವು.

Verse 6

बृहस्पतिरुवाच । न ज्ञायते मया शक्र पूर्वेद्युश्चरितं विधेः । वर्तमानदिनस्यापि दुर्ज्ञेयं प्रतिभाति मे ॥ ६ ॥

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶಕ್ರ! ವಿಧಾತ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ನಿನ್ನೆ ಏನು ಮಾಡಿದನೆಂಬುದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಇಂದಿನ ದಿನದ ಘಟನೆಗಳೂ ನನಗೆ ದುರ್ಜ್ಞೇಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತವೆ.

Verse 7

मनवः समतीताश्च तान्वक्तुमपि न क्षमः । यो विजानाति तं तेऽद्य कथयामि निशामय ॥ ७ ॥

ಮನವರು ಈಗಾಗಲೇ ಸಮತೀತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೂ ನಾನು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಯಾರು—ಇಂದು ಅವನ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 8

सुधर्म इति विख्यातः कश्चिदास्ते पुरे तव । भुञ्जानो दिव्यभोगांश्च ब्रह्मलोकादिहागतः ॥ ८ ॥

ನಿನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿ ‘ಸುಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 9

स वा एत द्विजानाति कथयामि निशामय । एवमुक्तस्तु गुरुणा शक्रस्तेन समन्वितः ॥ ९ ॥

ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಆ ದ್ವಿಜನೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ಗುರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಶಕ್ರನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 10

देवतागणसंकीर्णः सुधर्मनिलयं ययौ ॥ १० ॥

ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿ ಅವನು ಸುಧರ್ಮಾ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಸಭಾಮಂದಿರ-ನಿಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 11

समागतं देवपतिं बृहस्पतिसमन्वितम् । दृष्ट्वा यथार्हं देवर्षे पूजयामास सादरम् ॥ ११ ॥

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ದೇವಪತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ದೇವರ್ಷಿಯು ಯಥಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಾದರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 12

सुधर्मेणार्चितः शंक्रो दृष्ट्वा तच्छ्रियमुत्तमाम् । मनसा विस्मयाविष्टः प्रोवाच विनयान्वितः ॥ १२ ॥

ಸುಧರ್ಮೆಯಿಂದ ಅರ್ಚಿತನಾದ ಶಂಕರನು ಆ ಪರಮ ಶ್ರಿಯನ್ನ ಕಂಡು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 13

इंद्र उवाच । अतीतब्रह्मकल्पस्य वृत्तांतं वेत्सि चेद्बुध । तदाख्याहि समायात एतत्प्रष्टुं सयाजकः ॥ १३ ॥

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಅತೀತ ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು; ನಾನು ಯಾಜಕರೊಡನೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 14

गतनिद्रांश्च देवांश्च येन जानासि सुव्रत । तद्वदस्वाधिकः कस्मादस्मद्भ्योऽपि दिवि स्थितः ॥ १४ ॥

ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದ ದೇವರನ್ನು ನೀನು ಯಾವ ಸತ್ಯದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ನಮ್ಮಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕನಾದವನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸು।

Verse 15

तेजसायशसा कीर्त्या ज्ञानेन च परंतप । दानेन वा तपोभिर्वा कथमेतादृशः प्रभो ॥ १५ ॥

ಹೇ ಪರಂತಪ ಪ್ರಭು! ತೇಜಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ದಾನ ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸು—ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮಂತಾಗುತ್ತಾರೆ?

Verse 16

इत्युक्तो देवराजेन सुधर्मा प्रहसंस्तदा । प्रोवाच विनयाविष्टः पूर्ववृत्तं यथाविधि ॥ १६ ॥

ದೇವರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಸುಧರ್ಮನು ಆಗ ನಗುತ್ತಾ, ವಿನಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪೂರ್ವವೃತ್ತವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 17

सुधर्म उवाच । चतुर्युगसहस्त्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । एकस्मिन् दिवसे शक्र मनवश्च चतुर्दश ॥ १७ ॥

ಸುಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಚಕ್ರಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಓ ಶಕ್ರಾ! ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 18

इंद्राश्चतुर्दश प्रोक्ता देवाश्च विविधाः पृथक् । इंद्राणां चैव सर्वेषां मन्वादीनां च वासव ॥ १८ ॥

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ದೇವರೂ ವಿವಿಧ ವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕರು. ಆ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರರಿಗೂ, ಮನುಗಳಿಗೂ ಮೊದಲಾದವರಿಗೂ (ಅಧಿಪತಿ) ವಾಸವನೇ.

Verse 19

तुल्यता तेजसा लक्ष्म्या प्रभावेण बलेन च । तेषां नामानि वक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १९ ॥

ತೇಜಸ್ಸು, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮಾನರು. ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ನೀನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಕೇಳು.

Verse 20

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा ॥ २० ॥

ಮೊದಲು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು; ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನು. ಆಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ, ತಾಮಸ, ಹಾಗೆಯೇ ರೈವತ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುಗಳು ಬಂದರು॥೨೦॥

Verse 21

वैवस्वतो मनुश्चैव सूर्यसावर्णिरष्टमः । नवमो दक्षसावर्णिः सर्वदेवहिते रतः ॥ २१ ॥

ವೈವಸ್ವತ ಮನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗದ ಮನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೆಯವರು ಸೂರ್ಯಸಾವರ್ಣಿ; ಒಂಬತ್ತನೆಯವರು ದಕ್ಷಸಾವರ್ಣಿ—ಸರ್ವ ದೇವಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು॥೨೧॥

Verse 22

दशमो ब्रह्मसावर्णिर्द्धर्मसावर्णिकस्ततः । ततस्तु रुद्रसावर्णी रोचमानस्ततः स्मृतः ॥ २२ ॥

ಹತ್ತನೆಯ ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಸಾವರ್ಣಿ; ನಂತರ ಧರ್ಮಸಾವರ್ಣಿಕ. ಆಮೇಲೆ ರುದ್ರಸಾವರ್ಣಿ; ಅದರ ಬಳಿಕ ರೋಚಮಾನ ಮನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ॥೨೨॥

Verse 23

भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्त एते हि मनवः स्मृताः । देवानिंद्रांश्च वक्ष्यामि श्रृणुष्व विबुधर्षभ ॥ २३ ॥

ಭೌತ್ಯನು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಮನು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಇವರೇ ಮನುವರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಇಂದ್ರರನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ವಿಬುಧಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೇಳು॥೨೩॥

Verse 24

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेंऽतरे । शचीपतिः समाख्यातस्तेषामिंद्रो महापतिः ॥ २४ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ‘ಯಾಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಶಚೀಪತಿ ಅವರ ಇಂದ್ರನಾಗಿ, ಮಹಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು॥೨೪॥

Verse 25

पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषेंऽतरे । विपश्चिन्नाम देवेन्द्रं सर्वसंपत्समन्वितः ॥ २५ ॥

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾರಾವತರು ಮತ್ತು ತುಷಿತರು ದೇವಗಣರಾಗಿದ್ದರು; ಸರ್ವಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ದೇವೇಂದ್ರನು ‘ವಿಪಶ್ಚಿತ್’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 26

सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाय प्रर्तदनाः । तेषामिंद्रः सुशांतिश्च तृतीये परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸುಧಾಮಾನರು, ಸತ್ಯರು, ಶಿವರು ಹಾಗೂ ಪ್ರರ್ತದನರು ಎಂಬ ಗಣಗಳಿವೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಗಣದ ದೇವೇಂದ್ರನು ‘ಸುಶಾಂತಿ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 27

सुताः पाराहराश्चैव सुत्याश्चासुधियस्तथा । तेषामिंद्रः शिवः प्रोक्तः शक्रस्तामसकेंऽतरे । विभानामा देवपतिः पञ्चमः परिकीर्तितः ॥ २७ ॥

ಸುತರು, ಪಾರಾಹರರು, ಸುತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಅಸುಧಿಯರು—ಇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ‘ಶಿವ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ‘ಶಕ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ‘ವಿಭಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ದೇವಪತಿ ಐದನೆಯವನೆಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿತನು.

Verse 28

अमिताभादयो देवाः षष्ठेऽपि च तथा श्रृणु । आर्याद्या विबुधाः प्रोक्तास्तेषामिंद्रो मनोजवः ॥ २८ ॥

ಆರವನೆಯ (ಗಣ) ವಿಷಯವನ್ನೂ ಕೇಳು—ಅಮಿತಾಭ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಆರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ವಿಬುಧರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ‘ಮನೋಜವ’ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 29

आदित्यवसुरुद्राद्या देवा वैवस्वतंऽतरे । इन्द्रः पुरंदरः प्रोक्तः सर्वकामसमन्वितः ॥ २९ ॥

ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇಂದ್ರನು ‘ಪುರಂದರ’ ಎಂದು ಘೋಷಿತನು, ಸರ್ವಕಾಮಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನು.

Verse 30

अप्रमेयाश्च विबुधाः सुतपाद्याः प्रकीर्तिताः । विष्णुपूजाप्रभावेण तेषामिंद्रो बलिः स्मृतः ॥ ३० ॥

ಸುತಪಾದಿಗಳಾದ ಆ ವಿಬುಧರು ‘ಅಪ್ರಮೇಯರು’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಇಂದ್ರ (ಅಧಿಪತಿ) ಬಲಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ॥

Verse 31

पाराद्या नवमे देवा इन्द्रश्चाद्भुत उच्यते । सुवासनाद्या विबुधा दशमे परिकीर्तिताः ॥ ३१ ॥

ಒಂಬತ್ತನೇ ಗಣದಲ್ಲಿ ಪಾರಾದಿ ದೇವರುಗಳು; ಅವರ ಇಂದ್ರನು ‘ಅದ್ಭುತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹತ್ತನೇ ಗಣದಲ್ಲಿ ಸುವಾಸನಾದಿ ವಿಬುಧರು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ॥

Verse 32

शांतिर्नाम च तत्रेंद्रः सर्वभोगसमन्वितः । विहंगॄमाद्या देवाश्च तेषामिंद्रो वृषः स्मृतः ॥ ३२ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಹೆಸರು ‘ಶಾಂತಿ’; ಅವನು ಸರ್ವಭೋಗಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನು. ವಿಹಂಗಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಅವನ ಅಧೀನ; ಅವರ ಇಂದ್ರನು ‘ವೃಷ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ॥

Verse 33

एकादशे द्वादशे तु निबोधकथायामि ते । ऋभुनामा च देवेंद्रो हरिनाभास्तथा सुराः ॥ ३३ ॥

ಈಗ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡನೇ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿ; ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನ ಹೆಸರು ‘ಋಭು’; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಹರಿನಾಭ’ ಎಂಬ ಸುರರು ಇದ್ದಾರೆ॥

Verse 34

सुत्रामाद्यास्तथा देवास्त्रयोदशतमेऽन्तरे । दिवस्पतिर्महावीर्यस्तेषामिंद्रः प्रकीर्तितः ॥ ३४ ॥

ಹದಿಮೂರನೇ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ರಾಮನಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಇಂದ್ರನಾಗಿ ಮಹಾವೀರ್ಯ ‘ದಿವಸ್ಪತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು॥

Verse 35

चतुर्दशे चाक्षुपाद्या देवा इन्द्रः शुचिः स्मृतः । एवं ते मनवः प्रोक्ता इंद्रा देवाश्च तत्त्वतः ॥ ३५ ॥

ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವಗಣಗಳು ‘ಚಾಕ್ಷುಪ’ರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ‘ಶುಚಿ’ ಇಂದ್ರನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಮನುವರು, ಇಂದ್ರರು ಮತ್ತು ದೇವಸಮೂಹಗಳು ತತ್ತ್ವತಃ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 36

एकस्मिन्ब्रह्यदिवसे स्वाधिकारं प्रभुंजते ॥ ३६ ॥

ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮದಿವಸದೊಳಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಪದಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿ (ನಿರ್ವಹಿಸಿ) ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

लेकेषु सर्वसर्गेषु सृष्टिरेकविधा स्मृता । कर्त्तारो बहवः संति तत्संख्यां वेत्ति कोविदः ॥ ३७ ॥

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಂದೇ ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕರ್ತಾರರು ಅನೇಕರು—ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಯಾವ ಕೋವಿದನು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು?

Verse 38

मयि स्थिते ब्रह्मलोके ब्रह्माणां बहवो गताः । तेषां संख्या न संख्यातु शक्तोऽस्म्यद्य द्विजोत्तम ॥ ३८ ॥

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮರು ಕಳೆದಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 39

स्वर्गलोकमपि प्राप्य यावत्कालं श्रृणुष्व मे । चत्वारो मनवोऽतीता मम श्रीश्चातिविस्तरा ॥ ३९ ॥

ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಸಮಯ ಇರುವವರೆಗೆ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ನಾಲ್ಕು ಮನುವರು ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ; ನನ್ನ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.

Verse 40

स्थातव्यं च मयात्रैव युगकोटिशतं प्रभो । ततः परं गमिष्यामि कर्मभूमिं श्रृणुष्व मे ॥ ४० ॥

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೂರು ಕೋಟಿ ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು. ನಂತರ ನಾನು ಕರ್ಮಭೂಮಿ (ಮಾನವಲೋಕ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು; ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು.

Verse 41

मया कृतं पुरा कर्म वक्ष्यामि तव सुव्रत । वदतां श्रृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ४१ ॥

ಹೇ ಸುವ್ರತ! ನಾನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು; ಅದನ್ನು ಹೇಳುವವರಿಗೂ ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಅದು.

Verse 42

अहमांस पुरा शक्र गृध्रः पापो विशेषतः । स्थितश्च भूमिभागे वै अमेध्यामिषभोजनः ॥ ४२ ॥

ಹೇ ಶಕ್ರ! ಹಿಂದೆ ನಾನು ಗಿಡುಗನಾಗಿದ್ದೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಪಿ—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸಿ ಅಶುದ್ಧ ಮಾಂಸವನ್ನೇ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.

Verse 43

एकदाहं विष्णुगृहे प्राकारे संस्थितः प्रभो । पतितो व्याधशस्त्रेण सायं विष्णोर्गृहांगणे ॥ ४३ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ವಿಷ್ಣುಗೃಹದ ಪ್ರಾಕಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದೆ; ಸಂಜೆ ವೇಳೆಗೆ ಬೇಟೆಗಾರನ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿದ್ದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಂದಿರದ ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡೆ.

Verse 44

मयि कंठगतप्राणे भषणो मांसलोलुपः । जग्राह मां स्ववक्रेण श्वभिरन्यैश्चरन्द्रुतः ॥ ४४ ॥

ಪ್ರಾಣವು ಕಂಠಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಮಾಂಸಲೋಭಿ ಭಷಣನು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ದವಡೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು; ಇತರ ನಾಯಿಗಳೂ ನನ್ನನ್ನು ಹರಿದುಕೊಂಡು ಓಡಾಡಿದವು.

Verse 45

वहन्मां स्वमुखेनैव भीतोऽन्यैर्भषणैस्तथा । गतः प्रदक्षिणा कारं विष्णोस्तन्मंदिरं प्रभो ॥ ४५ ॥

ತನ್ನದೇ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಇತರರ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡು, ಓ ಪ್ರಭು, ಅವನು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ಮಂದಿರವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 46

तेनैव तुष्टिमापन्नो ह्यंतरात्मा जगन्मयः । मम चापि शुनश्चापि दत्तावन्परमं पदम् ॥ ४६ ॥

ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದಲೇ ಜಗನ್ಮಯ ಅಂತర్యಾಮಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ನನಗೂ ಆ ನಾಯಿಗೂ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 47

प्रदक्षिणा कारतया गतस्यापीदृशं फलम् । संप्राप्तं विबुधश्रेष्ट किं पुनः सम्यगर्चनात् ॥ ४७ ॥

ಓ ವಿಬುಧಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಕೇವಲ ರೂಢಿಯಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದವನಿಗೂ ಇಂತಹ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾದರೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚನೆಯ ಫಲ ಎಷ್ಟೋ ಮಹತ್ತರ!

Verse 48

इत्युक्तो देवराजस्तु सुधर्मेण महात्मना । मनसा प्रीतिमापन्नो हरिपूजा रतोऽभवत् ॥ ४८ ॥

ಮಹಾತ್ಮ ಸುಧರ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದಗೊಂಡು, ಹರಿಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು।

Verse 49

तथापि निर्जराः सर्वे भारते जन्मलिप्सवः । समर्चयंति देवेशं नारायणमनामयम् । तानर्चयन्ति सततं ब्रह्माद्या देवतागणाः ॥ ४९ ॥

ಆದರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲ ಅಮರ ದೇವರುಗಳು ದೇವೇಶನಾದ ನಿರಾಮಯ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಆ ದೇವರನ್ನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು ಸದಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 50

नारायणानुस्मरणोद्यतानां महात्मनां त्यक्तपरिग्रहणाम् । कथं भवत्युग्रभवस्य बंधस्तत्सङ्गलुब्धा यदि मुक्तिभाजः ॥ ५० ॥

ನಾರಾಯಣಾನುಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದು ಪರಿಗ್ರಹಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಉಗ್ರ ಸಂಸಾರಭವದ ಬಂಧ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು? ಆ ಸಂಗಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರೂ ಅವರು ಮುಕ್ತಿಭಾಗಿಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

ये मानवाः प्रतिदिनं परिमुक्तसङ्गा नारायणं गरुडवाहनमर्चयंति । ते सर्वपापनिकरैः परितो विमुक्ता विष्णोः पदं शुभतरं प्रतियांति हृष्टाः ॥ ५१ ॥

ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತರಾಗಿ ಗರುಡವಾಹನನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಶುಭ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 52

ये मानवा विगतरागपरावरज्ञा नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरंति । ध्यानेन तेन हतकिल्बिषचेतनास्ते मातुः पयोधररसं न पुनः पिबंति ॥ ५२ ॥

ರಾಗರಹಿತರಾಗಿ ಪರಾ-ಅಪರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಾನವರು ದೇವಗುರು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅವರ ಚೇತನ ಪಾಪರಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಾಯಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ (ಅಂದರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ).

Verse 53

ये मानवा हरिकथाश्रवणास्तदोषाः कृष्णांघ्रपद्मभजने रतचेतनास्च । ते वै पुंनति च जगंति शरीरसंगात् संभाषणादपि ततो हरिरेव पूज्यः ॥ ५३ ॥

ಹರಿಕಥಾಶ್ರವಣದಿಂದ ದೋಷಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಪದ್ಮ ಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ರತವಾದವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಲೋಕವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದಲೂ ಪಾವನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯೇ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 54

हरिपूजापरा यत्र महांतः शुद्धबुद्धयः । तत्रैव सकलं भद्रं यथा निम्ने जलं द्विज ॥ ५४ ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯ ಮಹಾತ್ಮರು ಹರಿಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ತ ಮಂಗಳವೂ ಸೇರುತ್ತದೆ—ನಿಮ್ನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರುವಂತೆ.

Verse 55

हरिरेव परो बन्धुर्हरिरेव परा गतिः । हरिरेव ततः पूज्यो यतश्चेतन्यकारणम् ॥ ५५ ॥

ಹರಿಯೇ ಪರಮ ಬಂಧು, ಹರಿಯೇ ಪರಮ ಗತಿ ಹಾಗೂ ಶರಣು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯೇ ಪೂಜ್ಯನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನೇ ಚೈತನ್ಯದ ಕಾರಣನು.

Verse 56

स्वर्गापवर्गफलदं सदानंदं निरामयम् । पृज्यस्य मुनिश्रेष्ठ परं श्रेयो भविष्यति ॥ ५६ ॥

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ಪೂಜ್ಯನಾದವನಿಗೆ ಇದು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗುವುದು—ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ) ಫಲ ನೀಡುವದು, ಸದಾ ಆನಂದಮಯ, ನಿರಾಮಯ.

Verse 57

पूजयंति हरिं ये तु निष्कामाः शुद्धमानसाः । तेषां विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान् प्रयच्छति ॥ ५७ ॥

ನಿಷ್ಕಾಮರಾಗಿ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ, ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾದ ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲ (ಯೋಗ್ಯ) ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

यस्त्वेतच्छृणुयाद्वापि पठेद्वा सुसमाहितः । स प्राप्नोत्यश्वमेधस्य फलं मुनिवरोत्तम ॥ ५८ ॥

ಯಾರು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಅಥವಾ ಪಠಿಸಿದರೂ, ಹೇ ಮುನಿವರೋತ್ತಮ, ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 59

इत्येतत्ते समाख्यातं हरिपूजाफलं द्विज । संकोचविस्तराभ्यां तु किमन्यत्कथयामि ते ॥ ५९ ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಹರಿ-ಪೂಜೆಯ ಫಲವನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಲಿ, ಇನ್ನೇನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಿ?