Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

Verse 1

सनक उवाच । एवं कर्मपाशनियंत्रितजंततवः स्वर्गादिपुण्यस्थानेषु पुण्यभोगमनुभूय यातीव दुःखतरं पापफलमनुभूय प्रक्षीणकर्मा वशेषेणामुं लोकमागत्य सर्वभयविह्वलेषु मृत्युबाधासंयुतेषुस्थावरादिषु जायते । वृक्षगुल्मलतावल्लीगिरयश्च तृणानि च । स्थावरा इति विख्याता महामोहसमावृताः ॥ १ ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಕರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಪಾಪಫಲದ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರ ಭೋಗವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಶೇಷ ವಾಸನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸರ್ವಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ, ಮೃತ್ಯುಬಾಧೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಸ್ಥಾವರಾದಿ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೃಕ್ಷ, ಗುಲ್ಮ, ಲತೆ-ವಳ್ಳಿ, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ತೃಣಗಳು ‘ಸ್ಥಾವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಆವೃತ।

Verse 2

स्थावरत्वे पृथिव्यामुत्पबीजानि जलसेकानुपदं सुसंस्कारसामग्रीवशादंतरुष्मप्रपाचितान्युच्छूनत्वमापद्य ततो मूलभावं तन्मूलादंकुरोत्पत्तिस्तस्मादपि पर्णकांडनालादिकं कांडेषु च प्रसवमापद्यंते तेषु च पुष्पसंभवः ॥ २ ॥

ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೀಜಗಳು ಮರುಮರು ನೀರು ಎರಚಿದಾಗ, ಯೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಬಲದಿಂದ, ಒಳಗಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಪಕ್ವವಾಗಿ ಉಬ್ಬುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅವು ಮೂಲರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಆ ಮೂಲದಿಂದ ಅಂಕುರ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಬಳಿಕ ಎಲೆ, ಕಾಂಡ, ನಾಳ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ; ಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿ ಸಂಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 3

तानि पुष्पाणि कानिचिदफलानि कानिचित्फलहेतुभूतानि तेषु पुष्पेषु वृद्धभावेषु सत्सु तत्पुष्पमूलतस्तुषोत्पत्तिर्जायते तेषु तुषु भोक्तॄणां प्राणिनां संस्कारसामग्रीवशाद्धिमरश्मिकिरणासन्नतया तदोषधिरसस्तुषांतः प्रविश्य क्षीरभावं समेत्य स्वकाले तंडुलाकारतामुपगम्य प्राणिनां भोगसंस्कारवशात्संवत्सरे फलिनः स्युः ॥ ३ ॥

ಆ ಪುಷ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಫಲರಹಿತ, ಕೆಲವು ಫಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಪಗಳು ಪರಿಪಕ್ವವಾದಾಗ ಆ ಪುಷ್ಪಮೂಲದಿಂದ ತುಷ (ಹೊರೆ/ಆವರಣ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ತುಷದ ಒಳಗೆ, ಭೋಗಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಬಲದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ, ಔಷಧಿರಸ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕ್ಷೀರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಂಡುಲಾಕಾರ (ಧಾನ್ಯಕಣ) ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಭೋಗ-ಸಂಸ್ಕಾರಾನುಸಾರ ಅವು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಫಲವಂತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 4

स्थावरत्वेऽपि बहुकालं वानरादिभिर्भुज्यमाना हि च्छेदनदवाग्निदहनशीतातपादिदुःखमनुभूय म्रियते । ततश्च क्रिमयो भूत्वा सदादुःखबहुलाः क्षणार्ध्दं जीवंतः क्षणार्ध्दं म्रियमाणा बलवत्प्राणिपीडायां निवारयितुमक्षमाः शीतवातादिक्लेशभूयिष्ठा नित्यं क्षुधाक्षुधिता मलमूत्रादिषु सचरंतो दुःखमनुभवंति ॥ ४ ॥

ಸ್ಥಾವರ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾನರಾದಿಗಳಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕತ್ತರಿಕೆ, ದಾವಾಗ್ನಿದಹನ, ಶೀತ‑ತಾಪಾದಿ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕೃಮಿಯಾಗಿ ಸದಾ ದುಃಖಭರಿತನಾಗಿ—ಅರ್ಧ ಕ್ಷಣ ಜೀವಿಸಿ ಅರ್ಧ ಕ್ಷಣ ಸಾಯುತ್ತಾ, ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತೀವ್ರ ಪೀಡೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ, ಶೀತ‑ವಾತಾದಿ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ನಿತ್ಯ ಹಸಿದವನೇ ಮಲ‑ಮೂತ್ರಾದಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಕೇವಲ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 5

तत एव पद्मयोनिमागत्य बलवद्वाधोद्वेजिता वृथोद्वेगभूयिष्ठाः क्षुत्क्षांता नित्यं वनचारिणो मातृष्वपि विषयातुरा वातादिक्लेषबहुलाः कश्मिंश्चिज्जन्मनि तृणाशनाः कस्मिंश्चिज्जन्मनि मांसामेध्याद्यदनाः कस्मिंश्चिज्जन्मनि कंदमूलफलाशना दुर्बलप्राणिपीडानिरता दुःखमनुभवंति ॥ ५ ॥

ನಂತರ ಪದ್ಮಯೋನಿ (ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ) ವಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಜೀವಿಗಳು ಬಲವಾದ ಆಘಾತ‑ಭಯಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ವ್ಯರ್ಥ ಆತಂಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹಸಿವು‑ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿ ನಿತ್ಯ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿಯರ ಮೇಲೆಯೂ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗುತ್ತಾರೆ; ವಾತಾದಿ ರೋಗ‑ಕ್ಲೇಶಗಳು ಬಹಳವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುವರು, ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧ ಆಹಾರ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಕಂದ‑ಮೂಲ‑ಹಣ್ಣು; ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 6

अंडजत्वेऽपि वाताशनामांसामेध्याद्यशनाश्च परपीडापरायणा नित्यं दुःखबहुला ग्राम्यपशुयोनिमागता अपि स्वजातिवियोगभारोद्वहनपाशादिबंधनताडनहलादिधारणादिसर्वदुःखान्यनुभवंति ॥ ६ ॥

ಅಂಡಜ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಗಾಳಿ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪರರನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿ ನಿತ್ಯ ದುಃಖಭರಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶು ಯೋನಿಗೆ ಬಂದರೂ ಸ್ವಜಾತಿ ವಿಯೋಗ, ಭಾರ ಹೊರುವುದು, ಹಗ್ಗಾದಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟುವುದು, ಹೊಡೆಯುವುದು, ಹಾಲು/ನಂಗಲಿ ಮುಂತಾದ ಭಾರಗಳನ್ನು ಹೊರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು—ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

एवं बहुयोनिषु संभ्रांताः क्रमेण मानुषं जन्म प्राप्नुवंति । केचिच्च पुण्यविशेषाद्युत्क्रमेणापि मनुष्यजन्माश्नुवते ॥ ७ ॥

ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಜೀವಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವರು ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮೀರಿ ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯಜನ್ಮವನ್ನು ಲಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

मनुष्यजन्म नापि च । चर्मकारचंडालव्याधानापितरजककुंभकारलोहकारस्वर्णकारतंतुवाचसौचिकजटिलसिद्धधावकलेखकभृतकशासनहारिनीचभृत्यद्ररिदहीनांगाधिकांगत्वादि दुःखबहुलज्वरतापशीतश्लेष्मगुल्मपादाक्षिशिरोगर्भपार्श्ववेदनादिदुःखमनुभवंति ॥ ८ ॥

ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾನವಜನ್ಮವೂ ದೊರೆಯದು; ಬದಲಾಗಿ ಚರ್ಮಕಾರ, ಚಂಡಾಲ, ವ್ಯಾಧ, ನಾಪಿತ, ರಜಕ, ಕುಂಭಕಾರ, ಲೋಹಕಾರ, ಸ್ವರ್ಣಕಾರ, ತಂತುವಾಯ, ದರ್ಜೀ, ಜಟಿಲ, ಹೆಸರಿನ ‘ಸಿದ್ಧ’, ಧಾವಕ, ಲೇಖಕ, ಕೂಲಿ, ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿಗಾರ, ನೀಚ ಸೇವಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಠಿಣ/ನೀಚ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ದಾರಿದ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಹೀನಾಂಗ‑ಅಧಿಕಾಂಗ (ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ/ಅತಿರಿಕ್ತ ಅಂಗ) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಜ್ವರ, ದಾಹ, ಶೀತ, ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರ, ಗುಲ್ಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾದ‑ನೇತ್ರ‑ಶಿರ‑ಗರ್ಭ‑ಪಾರ್ಶ್ವ ವೇದನೆಗಳಾದಿ ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

मनुष्यत्वेऽपि यदा स्त्रीपुरुषयोर्व्यवायस्तत्समयेरेतो यदा जरायुं प्रविशति तदैव कर्मवशाज्जंतुः शुक्रेण सह जरायुं प्रविश्य शुक्रशोणितकलले प्रवर्त्तते ॥ ९ ॥

ಮಾನವಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ತ್ರೀ–ಪುರುಷರ ಸಂಯೋಗವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ವೀರ್ಯವು ಗರ್ಭಾಶಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಕರ್ಮವಶಾತ್ ದೇಹೀ ಜೀವವು ವೀರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜರಾಯುವಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶುಕ್ರ–ಶೋಣಿತ ಕಲಲರೂಪ ಭ್ರೂಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

तद्वीर्यं जीवप्रवेशात्पञ्चाहात्कललं भवति अर्द्धमासे । पलवलभावमुपेत्य मासे प्रादेशमात्रत्वमापद्यते ॥ १० ॥

ಜೀವನು ಆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಲಲ (ಜೆಲ್ಲಿಯಂತ ಗುಡ್ಡೆ) ಆಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಧಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪಲವಲರೂಪ ಪಡೆದು ಪ್ರಾದೇಶಮಾತ್ರ (ಕೈಮಟ್ಟ) ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 11

ततः प्रभृति वायुवशाच्चैतन्याभावेऽपि मातुरुह्ये दुःसहतापल्केशतयैकत्र स्थातुमशक्यत्वाद् भ्रमति ॥ ११ ॥

ಆಮೇಲೆ ವಾಯುವಿನ ವೇಗದಿಂದ, ಚೈತನ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಸಹ್ಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲಲಾಗದು।

Verse 12

मासे द्वितीये पूर्णे पुरुषाकारमात्रतामुपगमय मासत्रितये पूर्णे करचरणाद्यवयवभावमुपगम्य चतुर्षु मासेषु गतेषु सर्वावयवानां संधिभेदपरिज्ञानं पंचस्वतीतेषु नखानामभिव्यंजककता षट्स्वतीतेषु नखसंधिपरिस्फुटतामुपगम्य नाभिसूत्रेण पुष्यमाणममेध्यमूत्रसिक्तांगं जरायुणा बंधितरक्तास्थिक्रिमिवसामज्जास्नायुकेशादिदूषिते कुत्सिते शरीरे निवासिनं स्वयमप्येवं परिदूषितदेहं मातुश्च कट्वम्ललवणात्युष्णभुक्तदह्यमात्मानं दृष्ट्वा देही पूर्वजन्मस्मरणानुभावात्पूर्वानुभूतनरकदुःथानि च स्मृत्वांतर्दुःखेन च परिदह्यमानो मातुर्देहातिमूत्रादिरुक्षेण दह्यमान एवं मनसि प्रलयति ॥ १२ ॥

ಎರಡನೇ ತಿಂಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಭ್ರೂಣವು ಮಾನವಾಕಾರದ ರೂಪರೇಖಾಮಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಕೈ-ಕಾಲು ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಾಗ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ಸಂಧಿ-ವಿಭಾಗಗಳ ಪರಿಚಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಖಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ; ಆರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಖಸಂಧಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ನಾಭಿನಾಳದಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಶುದ್ಧ ಮೂತ್ರದಿಂದ ನೆನೆದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜರಾಯುವಿನಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ—ರಕ್ತ, ಅಸ್ಥಿ, ಕೃಮಿ, ಕೊಬ್ಬು, ಮಜ್ಜೆ, ಸ್ನಾಯು, ಕೂದಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ದೂಷಿತವಾದ ಈ ನಿಂದ್ಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ಇಂತಹ ಮಲಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೂ, ತಾಯಿಯೂ ಕಟು, ಅಮ್ಲ, ಲವಣ ಮತ್ತು ಅತಿಉಷ್ಣ ಆಹಾರದಿಂದ ದಗ್ಧಳಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡು, ದೇಹೀ ಜೀವನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮರಣಬಲದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ನರಕದುಃಖಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಒಳಗಿನ ಶೋಕದಿಂದ ಸುಡುತ್ತಾ, ತಾಯಿದೇಹದ ಅತಿಮೂತ್ರಾದಿ ರುಕ್ಷ ಮಲದಿಂದ ದಹ್ಯನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಚೆಯಂತ ಲಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

अहोऽत्यंतपापोऽहंपूर्वजन्मनिभृत्यापत्यमित्रयोषिद्गृहक्षेत्रधनधान्यादिष्वत्यंतरागेण कलत्रपोषणार्थं परधनक्षेत्रादिकं पश्यतो हरणाद्युपायैरपह्यत्य कामांधतया परस्त्रीहरणादिकमनुभूय महापापान्याचरंस्तैः पापैरहमेक एवंविधनरकाननुभूय पुनः स्थावरादिषु महादुःखमनुभूय संप्रति जरायुणा परिवेष्टितोऽन्तर्दुखेन बहिस्तापेन च दह्यामि ॥ १३ ॥

ಅಹೋ! ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿ. ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ದಾಸರು, ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮನೆ, ಹೊಲ, ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪತ್ನಿಯ ಪೋಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಪರರ ಧನ-ಕ್ಷೇತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕಾಮಾಂಧನಾಗಿ ಪರಸ್ತ್ರೀಹರಣಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದೆ. ಆ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೇ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಅನೇಕ ನರಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾವರಾದಿ ನೀಚ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಿ, ಈಗ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರಾಯುವಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ಒಳಗಿನ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ತಾಪದಿಂದ ದಹ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 14

मया पोषिता दाराश्च स्वकर्मवशादन्यतो गताः ॥ १४ ॥

ನಾನು ಪತ್ನಿ (ಕುಟುಂಬ)ವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮವಶದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 15

अहो दुखं हि देहिनाम् ॥ १५ ॥

ಅಹೋ! ನಿಜಕ್ಕೂ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೋ ದುಃಖವಿದೆ!

Verse 16

देहस्तु पापात्संजातस्तस्मात्पापं न कारयेत् । भृत्यभित्रकलत्रार्थमन्यद्द्रव्यं हृतं मया ॥ १६ ॥

ದೇಹವು ಪಾಪದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು. ಸೇವಕರು, ಆಶ್ರಿತರು, ಪತ್ನಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಪರಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡೆ.

Verse 17

तेन पापेन दह्यामि जरायुपरिवेष्टितः । दृष्ट्वान्यस्य श्रियं पूर्वं सतत्पोऽहमसूयया खितः ॥ १७ ॥

ಆ ಪಾಪದಿಂದ ನಾನು ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಝಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ. ಹಿಂದೆ ಇತರರ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಸದಾ ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿದ್ದೆ.

Verse 18

गर्भाग्निनानुदह्येयमिदानीमपि पापकृत् । कायेन मनसा वाचा परपीडामकारिषम्तेन पापेन दह्यामि त्वहमेकोऽतिदुःखितः ॥ १८ ॥

ನಾನು ಪಾಪಕೃತನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಲೂ ಗರ್ಭಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ದೇಹ-ಮನ-ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಪರರಿಗೆ ಪೀಡೆ ಮಾಡಿದೆ; ಆ ಪಾಪದಿಂದ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಅತಿದುಃಖದಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 19

एवं बहुविधं गर्भस्थो जंतुर्विलप्य स्वयमेव वा ॥ १९ ॥

ಹೀಗೆ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಜೀವವು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸುತ್ತದೆ—ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊರಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನೊಳಗೇ।

Verse 20

आत्मानमाश्वास्य उत्पत्तेरनंतरं सत्संगेन विष्णोश्चरितश्रवणेन च विशुद्धमना भूत्वा सत्कर्माणि निर्वर्त्य अखिलजगदंतरात्मनः सत्यज्ञानानंदमयस्य शक्तिप्रभावानुष्टितविष्टपवर्गस्य लक्ष्मीपतेर्नारायणस्य सकलसुरासुरयक्षगंधर्वराक्षसपन्न गमुनिकिन्नरसमूहार्चितचरणकमलयुगं भक्तितः समभ्यर्च्य दुःसहः संसारच्छेदस्यकारणभूतं वेदरहस्योपनिषद्भिः परिस्फुटं सकललोकपरायणं हृदिनिधाय दुःखतरमिमं संस्कारागारमतिक्रमिष्यामीति मनसि भावयति ॥ २० ॥

ನಂತರ ಜನನದ ತಕ್ಷಣವೇ ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸತ್ಸಂಗ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚರಿತ್ರಶ್ರವಣದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ನಾರಾಯಣನ ಪದ್ಮಪಾದಯುಗ್ಮವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂತರಾತ್ಮ, ಸತ್ಯ-ಜ್ಞಾನ-ಆನಂದಸ್ವರೂಪ; ಅವನ ಶಕ್ತಿಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಲೋಕಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾದಗಳು ದೇವ-ಅಸುರ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ರಾಕ್ಷಸ, ನಾಗ, ಮುನಿ, ಕಿನ್ನರ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿವೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವೇದರಹಸ್ಯವನ್ನು—ಸಕಲ ಲೋಕಗಳ ಆಶ್ರಯವೂ, ದುಃಸಹ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಕಾರಣವೂ ಆದುದನ್ನು—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, “ಈ ಅತಿದುಃಖಮಯ ಸಂಸ್ಕಾರಾಗಾರವನ್ನು ನಾನು ದಾಟುವೆನು” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

यतस्तन्मातुः प्रसूतिसमये सति गर्भस्थोदेही नारदमुने वायुनापरिपीडितो मातुश्चापि दुःखं कुर्वन्कर्मपाशेन बलाद्योनिमार्गान्निष्क्रामन्सकलयातनाभोगमेककालभवमनुभवति ॥ २१ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನಾರದಮುನಿಯೇ! ಆ ತಾಯಿಯ ಪ್ರಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಸ್ಥ ದೇಹಿ ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ತಾಯಿಗೂ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ, ಕರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಯೋನಿಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಯಾತನೆಗಳ ಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 22

तेनातिक्लेशेन योनियंत्रपीडितो गर्भान्निष्कांतो निःसंज्ञतां याति ॥ २२ ॥

ಆ ಅತಿಕ್ಲೇಶದಿಂದ—ಯೋನಿಯಂತ್ರದ ಪೀಡೆಯಲ್ಲಿ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ—ಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ಅಚೇತನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

तं तु बाह्यवायुः समुज्जीवयति । बाह्यवायुस्पर्शसमनंतरमेव नष्टस्मृतिपूर्वानुभूताखिलदुःखानि वर्त्तमानान्यपि ज्ञानाभावदविज्ञायात्यंतदुःखमनुभवति ॥ २३ ॥

ಆದರೆ ಹೊರಗಿನ ವಾಯು ಅವನನ್ನು ಪುನಃ ಚೇತನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರವಾಯುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶವಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಸ್ಮೃತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನಾಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಹಿಂದೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು—ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದುಃಖಗಳನ್ನೂ—ಗುರುತಿಸದೆ, ಅತೀವ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 24

एवं बालत्वमापन्नो जंतुस्तत्रापि स्वमलमूत्रलित्पदेह आध्यात्मिकादिपीड्यमानोऽपि वक्तुमशक्तक्षुत्तृषापीडितो रुदिते सति स्तनादिकं देयमिति मन्वानाः प्रयतन्ते ॥ २४ ॥

ಈ ರೀತಿ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಜೀವಿ ತನ್ನದೇ ಮಲಮೂತ್ರದಿಂದ ಲಿಪ್ತವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾದಿ ಪೀಡೆಗಳಿಂದ ಬಳಲಿದರೂ ಮಾತನಾಡಲು ಅಶಕ್ತನು. ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಅಳುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಪರಿಚಾರಕರು “ಹಾಲು ಮುಂತಾದವು ಕೊಡಬೇಕು” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ॥೨೪॥

Verse 25

एवमनेकं देहभोगमन्याधीनतयानुभूयमानो दंशादिष्वपि निवारयितुमशक्तः ॥ २५ ॥

ಈ ರೀತಿ ಪರಾಧೀನನಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ದೇಹದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಕಚ್ಚುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ತಡೆಯಲು ಅಶಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ॥೨೫॥

Verse 26

बाल्यभावमासाद्य मातापित्रोरुपाध्यायस्य ताडनं सदा पर्यटनशीलत्वं पांशुभस्मपंकादिषुक्रीडनं सदा कलहनियतत्वाम शुचित्वं बहुव्यापाराभासकार्यनियतत्वं तदसंभव आध्यात्मिकदुःखमेवंविधमनुभवति ॥ २६ ॥

ಬಾಲ್ಯಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಈ ರೀತಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ (ಅಂತರಂಗ) ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ—ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಿಂದ ಸದಾ ಹೊಡೆತ ತಿನ್ನುವುದು, ನಿರಂತರ ಅಲೆದಾಡುವುದು, ಧೂಳು-ಬೂದಿ-ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವುದು, ನಿತ್ಯ ಕಲಹಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು, ಅಶುಚಿತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕೇವಲ ಆಭಾಸದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದ್ದು ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು॥೨೬॥

Verse 27

ततस्तु तरुणभावेन धनार्जनमर्जितस्य रक्षणं तस्य नाशव्ययादिषु चात्यंतदुःखिता मायया मोहिताः कामक्रोधादिदुष्टमनसाः सदासूयापरायणाः परस्वपरस्त्रीहरणोपायपरायणाः पुत्रमित्रकलत्रादिभरणोपायचिंतापरायणा वृथाहंकारदूषिताः पुत्रादिषु व्याध्यादि पीडितेषु सत्सु सर्वव्यात्पिं परित्यज्य रोगादिभिः क्लेशितानां समीपे स्वयमाध्यात्मिकदुःखेन परिप्लुता । वक्ष्यमाणप्रकारेण चितामश्नुवते ॥ २७ ॥

ನಂತರ ಯೌವನದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಧನಾರ್ಜನೆಗೂ, ಗಳಿಸಿದ ಧನದ ರಕ್ಷಣೆಯಿಗೂ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ನಾಶ, ವ್ಯಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೂಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿ, ಸದಾ ಅಸೂಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಪರಧನ ಕದಿಯುವ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ತ್ರೀ ಅಪಹರಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪುತ್ರ-ಮಿತ್ರ-ಕಲತ್ರಾದಿಗಳ ಪೋಷಣೆಯ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ವ್ಯರ್ಥ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಲಿನರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮುಂತಾದವರು ರೋಗ-ಪೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲ ಸದುಪಚಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ರೋಗಕ್ಲೇಶದಿಂದ ಬಳಲುವವರ ಸಮೀಪ ನಿಂತು ತಾವೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶೋಕದಿಂದ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮುಂದೇ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚಿತೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ॥೨೭॥

Verse 28

गृहक्षेत्रादिकं कम किंचिन्नापि विचारितम् । समृद्धस्य कुटुम्बस्य कथं भवति वर्त्तनम् ॥ २८ ॥

ಮನೆ, ಹೊಲ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವಿಚಾರಿಸಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಸಮೃದ್ಧ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನೋಪಾಯ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುವುದು?॥೨೮॥

Verse 29

मम मूलधनं नास्ति वृष्टिश्चापि न वर्षति । अश्वः पलायितः कुत्र गावः किं नागता मम ॥ २९ ॥

ನನ್ನ ಮೂಲಧನ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಮಳೆಯೂ ಸುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕುದುರೆ ಎಲ್ಲಿ ಓಡಿ ಹೋಯಿತು? ನನ್ನ ಹಸುಗಳು ಏಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದಿಲ್ಲ?

Verse 30

बालापत्या च मे भार्या व्याधितोऽहं च निर्धनः । अविचारात्कृषिर्नष्टा पुत्रा नित्यं रुदंति च ॥ ३० ॥

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಭಾರದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ್ದಾಳೆ; ನಾನು ರೋಗಿ ಹಾಗೂ ದರಿದ್ರನು. ಅವಿವೇಕದಿಂದ ನನ್ನ ಕೃಷಿ ನಾಶವಾಯಿತು; ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ನಿತ್ಯವೂ ಅಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

भग्नं छिन्नं तु मे सद्म बांधवा अपि दूरगाः । न लभ्यते वर्त्तनं च राज बाधातिदुःसहा ॥ ३१ ॥

ನನ್ನ ಮನೆ ಒಡೆದು ಚಿದ್ರವಾಗಿದೆ; ಬಂಧುಗಳೂ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನೋಪಾಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಜನ ಪೀಡನೆ ಅತಿದುಃಸಹವಾಗಿದೆ.

Verse 32

रिपवो मां प्रधावंते कथं जेष्टाम्यहं रिपून् । व्यवसायाक्षमश्चाहं प्रात्पाः प्राघूर्णका अमी ॥ ३२ ॥

ಶತ್ರುಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ—ನಾನು ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಲಿ? ನಾನೂ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನು; ಇವರು ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 33

एवमत्यंतचिन्ताकुलः स्वदुःखानि निवारयितुमक्षमो धिग्विधिं भाग्यहीनं मां किमर्थं विदधे इति दैवमाक्षिपति ॥ ३३ ॥

ಹೀಗೆ ಅತಿಯಾದ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿ, ವಿಧಾತನನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾನೆ—“ಧಿಕ್ ಈ ವಿಧಿಗೆ! ನನ್ನನ್ನು ಭಾಗ್ಯಹೀನನಾಗಿ ಏಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ?” ಎಂದು ದೈವವನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

तथा वृद्धत्वमापन्नो हीयमानसारो जरापलितादिव्यात्पदेहो व्याधिबाध्यत्वादिकमापन्नः । प्रकंपमानावयवश्वासकासादिपीडितो लोलाविललोचनः श्लेष्मण्यात्पकंठः पुत्रदारादिभिर्भर्त्स्यमानः कदा मरणमुपयामीति चिंताकुलो मयि मृते सति मदर्जितं गृहक्षेत्रादिकं वस्तु पुत्रादयः कथं रक्षंति कस्य वा भविष्यति ॥ ३४ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವನ ಅಂತರಬಲ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ; ಜರಾ, ಬಿಳಿಕೇಶಾದಿ ದುಃಖಗಳಿಂದ ದೇಹ ಜರ್ಜರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಂದಲೂ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂಗಗಳು ನಡುಗುತ್ತವೆ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು ಮುಂತಾದ ಕಷ್ಟಗಳು ಕಾಡುತ್ತವೆ; ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತವೆ, ಕಫದಿಂದ ಗಂಟಲು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ ಮೊದಲಾದವರಿಂದಲೂ ಗದರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಆತ ಚಿಂತಾಕುಲವಾಗಿ—“ಮರಣವು ನನಗೆ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ? ನಾನು ಸತ್ತ ಬಳಿಕ ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಮನೆ-ಹೊಲ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಪುತ್ರರು ಹೇಗೆ ಕಾಯುವರು, ಅಥವಾ ಅದು ಯಾರದಾಗುವುದು?” ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 35

मद्धने परैरपहृते पुत्रादीनां कथं वर्त्तनं भविष्यतीति ममतादुःखपरिप्लुतो गाढं निःश्वस्य स्वेन वयसा कृतानि कर्माणि पुनः पुनः स्मरन् क्षणे विस्मरति च संततस्त्वासन्नमरणो ॥ ३५ ॥

ಅವನ ಧನವನ್ನು ಇತರರು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ, ‘ಈಗ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಮೊದಲಾದವರು ಹೇಗೆ ಬದುಕುವರು?’ ಎಂಬ ಮಮತಾಜನ್ಯ ದುಃಖದಿಂದ ಅವನು ತುಂಬಿ ಹೋಗಿ ಗಾಢವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮರೆತೂ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಮರಣ ಸಮೀಪಿಸಿದವನು ಸದಾ ಅಶಾಂತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

व्याधिपीडितोऽन्तस्तापार्तः क्षणं शय्यायां क्षणं मंचे च ततस्ततः पर्यटन् क्षुत्तृटूपरिपूडितः किंचिन्मात्रमुदकं देहीत्यतिकार्पण्येन याचमानस्तत्रापि ज्वराविष्टानामुदकं न श्रेयस्करमिति ब्रुवतो मनसातिद्वेषं कुर्वन्मंद चैतन्यो भवति ॥ ३६ ॥

ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅಂತರತಾಪದಿಂದ ಕಾತರನಾದ ಅವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ—ಹೀಗೆ ಅಶಾಂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ನಲುಗಿ, ಅತಿದೀನತೆಯಿಂದ ‘ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಕೊಡಿ’ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ‘ಜ್ವರಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೀರು ಹಿತಕರವಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ದ್ವೇಷ ಬೆಳೆಸಿ ಮಂದ, ಮಸುಕಾದ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

ततश्च हस्तपादाकर्षणे न तु क्षमो रुद्रद्भिबंधुजनैर्वेष्टितो वक्तुमक्षमः स्वार्जितधनादिकं कस्य भविष्यतीति चिंतापरो बाष्पाविलविलोचनः कंठे वुरघुरायमाणे सति शरीरान्निष्क्रांतप्राणो यमदूतैर्भर्त्स्यमानः पाशयंत्रितो नरकादीन्पूर्ववदश्नुते ॥ ३७ ॥

ನಂತರ ಅವನು ಕೈಕಾಲು ಎಳೆಯುವ ನೋವನ್ನೂ ಸಹಿಸಲಾರನು; ಅಳುತ್ತಿರುವ ಬಂಧುಜನರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು ಮಾತಾಡಲಾರದೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ‘ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನಾದಿಗಳು ಈಗ ಯಾರದಾಗುವವು?’ ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಕಣ್ಣೀರು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಘುರಘುರ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುವಾಗ, ಪ್ರಾಣವು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಯಮದೂತರು ಅವನನ್ನು ಗದರಿಸಿ, ಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿಸಿ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ನರಕಾದಿ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 38

आमलप्रक्षयाद्यद्वदग्नौ धाम्यंति धातवः । तथैव जीविनः सर्व आकर्मप्रक्षयाद् भृशम् ॥ ३८ ॥

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ತಾಪಿಸಿ ಊದಿ ಅವುಗಳ ಮಲಿನತೆ ಸುಟ್ಟು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ಬಹಳವಾಗಿ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 39

तस्मात्संसारदावाग्नितापार्तो द्विजसत्तम । अभ्यसेत्परमं ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवान्पुयात् ॥ ३९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಸಂಸಾರರೂಪ ದಾವಾಗ್ನಿಯ ತಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನು ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಿ; ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 40

ज्ञानशून्या नरा ये तु पशवः परिकीर्तिताः । तस्मात्संसारमोक्षाय परं ज्ञानं समभ्यसेत् ॥ ४० ॥

ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಜನರನ್ನು ಪಶುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 41

मानुष्यं चैव संप्राप्य सर्वकर्मप्रसाधकम् । हरिं न सेवते यस्तु कोऽन्यस्तस्मादचेतनः ॥ ४१ ॥

ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೂಡ ಹರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡದವನು—ಅವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಚೇತನ ಯಾರು?

Verse 42

अहो चित्रमहो चित्रमहो चित्रं मुनीश्वराः । आस्थिते कामदे विष्णो नरा यांति हि यातनाम् ॥ ४२ ॥

ಅಹೋ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ಅಹೋ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಕಾಮದ ವಿಷ್ಣು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಜನರು ಯಾತನೆಗೆ ಹೋಗುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಚಿತ್ರ!

Verse 43

नारायणे जगन्नाथे सर्वकामफलप्रदे । स्थितेऽपि ज्ञानरहिताः पच्यंते नरकेष्वहो ॥ ४३ ॥

ಜಗನ್ನಾಥನಾದ ನಾರಾಯಣನು—ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲ ನೀಡುವವನು—ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನರಹಿತರು, ಅಯ್ಯೋ, ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ಬೆಂದು’ ಕುದಿಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 44

स्त्रवन्मूत्रपुरीषे तु शरीरेऽस्मिन्नृशाश्वते । शाश्वतं भावयंत्यज्ञा महामोहसमावृताः ॥ ४४ ॥

ಈ ಮಾನವದೇಹ ಅನಿತ್ಯ, ಮೂತ್ರ‑ಮಲ ಸ್ರಾವದಿಂದ ಕೂಡಿದದು; ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನಿತ್ಯವನ್ನೇ ನಿತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 45

कुत्सितं मांसरक्ताद्यैर्देहं संप्राप्य यो नरः । संसारच्छेदकं विष्णुं न भजेत्सोऽतिपातकी ॥ ४५ ॥

ಮಾಂಸ‑ರಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ನಿಂದ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೂಡ ಸಂಸಾರಬಂಧನವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಜಿಸದವನು ಘೋರ ಪಾಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 46

अहो कष्टमहो कष्टमहो कष्टं हि मूर्खता । हरिध्यानपरो विप्र चण्डालोऽपि महासुखी ॥ ४६ ॥

ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ದುಃಖಕರವಾದ ಮೂರ್ಖತೆ! ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಹರಿಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರನಾದ ಚಂಡಾಲನೂ ಮಹಾಸುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 47

स्वदेहान्निस्सृतं दृष्ट्वा मलमूत्रादिकिल्बिषम् । उद्वेग मानवा मूर्खाः किं न यांति हि पापिनः ॥ ४७ ॥

ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮಲ‑ಮೂತ್ರಾದಿ ಅಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮೂರ್ಖರು ಅಸಹ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಪಾಪಿಗಳು ಪಾಪದಿಂದ ಏಕೆ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 48

दुर्लभं मानुषं जन्म प्रार्थ्यते त्रिदशैरपि । तल्लब्ध्वा परलोकार्थं यत्नं कुर्य्याद्विचक्षणः ॥ ४८ ॥

ಮಾನವ ಜನ್ಮ ದುರ್ಲಭ—ದೇವತೆಗಳೂ ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದು ವಿವೇಕಿಯು ಪರಲೋಕಾರ್ಥ, ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು।

Verse 49

अध्यात्मज्ञानसंपन्ना हरिपूजापरायणाः । लभन्ते परमं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ४९ ॥

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಹರಿಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದವರು ಪರಮಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ದುರ್ಲಭ.

Verse 50

यतो जातमिदं विश्वं यतश्चैतन्यमश्नुते । यस्मिंश्च विलयं याति स संसारस्य मोचकः ॥ ५० ॥

ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವ ಜನಿಸಿದೆ, ಯಾವುದರಿಂದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವದರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನೇ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮೋಚಕನು.

Verse 51

निर्गुणोऽपि परोऽनंतो गुणवानिव भाति यः । तं समभ्यर्च्य देवेशं संसारात्परिमुच्यते ॥ ५१ ॥

ಪರಮ, ಅನಂತ, ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಗುಣವಂತನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ದೇವೇಶನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.