Śrāddha-prayoga: Niyama, Brāhmaṇa-parīkṣā, Kutapa-kāla, Tithi-nyāya, and Vaiṣṇava-phala

Verse 1

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १ ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 2

क्षयाहपूर्वदिवसे स्नात्वा चैकाशनो भवेत् । अधः शायी ब्रह्मचारी निशि विप्रान्निमंत्रयेत् ॥ २ ॥

ಕ್ಷಯಾಹದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸಿ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 3

दन्तधावनतांबूले तैलाभ्यंगं तथैव च । रत्योषधिपरान्नानि श्राद्धकर्त्ताविवर्जयेत् ॥ ३ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ದಂತಧಾವನ, ತಾಂಬೂಲ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ತೈಲಾಭ್ಯಂಗವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ರತಿ, ಔಷಧ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ರುಚಿಕರ/ಸಮೃದ್ಧ ಆಹಾರವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 4

अध्वानं कलहं क्रोधं व्यवायं च धुरं तथा । श्राद्धकर्त्ता च भोक्ता च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ ४ ॥

ಪ್ರಯಾಣ, ಕಲಹ, ಕ್ರೋಧ, ಮೈಥುನ ಮತ್ತು ಭಾರವಹನವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ತನೂ ಭೋಕ್ತನೂ ಹಗಲು ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 5

श्राद्धे निमंत्रितो यस्तु व्यवायं कुरुते यदि । ब्रह्महत्यामवाप्नोति नरकं चापि गच्छति ॥ ५ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿತನಾದವನು ಮೈಥುನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆದು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

श्राद्धे नियोजयेद्विप्रं श्रोत्रिय विष्णुतत्परम् । यथास्वाचारनिरतं प्रशांतं सत्कुलोद्भवम् ॥ ६ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಾಗಿರುವ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನಾಗಿರುವ, ತನ್ನ ಆಚಾರತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುವ, ಪ್ರಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ಮತ್ತು ಸತ್ಕುಲೋದ್ಭವನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.

Verse 7

रागद्वेषविहीनं च पुराणार्थविशारदम् । त्रिमधुत्रिसुपर्णज्ञं सर्वभूतदयापरम् ॥ ७ ॥

ರಾಗದ್ವೇಷರಹಿತನಾಗಿ, ಪುರಾಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದನಾಗಿ, ‘ತ್ರಿಮಧು’ ಹಾಗೂ ‘ತ್ರಿಸುಪರ್ಣ’ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ದಯಾಪರನಾಗಿರುವವನು।

Verse 8

देवपूजारतं चैव स्मृतितत्त्वविशारदम् । वेदांततत्त्वसंपन्नं सर्वलोकहिते रतम् ॥ ८ ॥

ದೇವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಸ್ಮೃತಿ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದನಾಗಿ, ವೇದಾಂತ ಸತ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಸರ್ವಲೋಕ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿರುವವನು।

Verse 9

कृतज्ञं गुणसंपन्नं गुरुशुश्रूषणे रतम् । परोपदेशनिरतं सच्छास्त्रकथनैस्तथा ॥ ९ ॥

ಮಾನವನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿ, ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಗುರುಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಪರೋಪದೇಶದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಸಚ್ಚಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಥನ-ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿಯೂ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 10

एते नियोजितव्या वै श्राद्धे विप्रा मुनीश्वर । श्राद्धे वर्ज्याप्रवक्ष्यामि श्रृणु तान्मुसमाहितः ॥ १० ॥

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇಂತಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು. ಈಗ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ವರ್ಜ್ಯರಾದವರನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 11

न्पूनांगश्चाधिकांगश्च कदर्यो रोगितस्तथा । कुष्टी च कुनखी चैव लंबकर्णः क्षतव्रतः ॥ ११ ॥

ಅಂಗವೊಂದು ಕಡಿಮೆಯಿರುವವನು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಗವಿರುವವನು, ಕದರ್ಯ (ಕಂಜುಸ), ರೋಗಿ; ಕುಷ್ಠರೋಗಿ, ವಿಕೃತ ನಖಗಳವನು; ಉದ್ದವಾಗಿ ತೂಗುವ ಕಿವಿಗಳವನು; ವ್ರತಭಂಗ ಮಾಡಿದವನು—(ಇವರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹರು)।

Verse 12

नक्षत्रपाठजीवी च तथा च शवदाहकः । कुवादी परिर्वत्ता च तथा देवलकः खलः ॥ १२ ॥

ನಕ್ಷತ್ರಪಾಠದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವನು, ಶವದಾಹಕ, ಕುತರ್ಕಿ ವಾದಿ, ಮರುಮರು ಪಕ್ಷ ಬದಲಿಸುವ ಪರಿರ್ವತ್ತ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಲಕ—ಇವರೆಲ್ಲ ದುಷ್ಟಪುರುಷರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 13

निंदकोऽमर्षणो धूर्तस्तथैव ग्रामयाजकः । असच्छास्त्राभिनिरतः परान्ननिगतस्तथा ॥ १३ ॥

ನಿಂದಕ, ಅಸಹಿಷ್ಣು, ಧೂರ್ತ, ಗ್ರಾಮಯಾಜಕ (ಭಾಡೆಯ ಪುರೋಹಿತ), ಅಸತ್ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ, ಪರರ ಅನ್ನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ—ಇವರೂ ಧರ್ಮವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಂದ್ಯರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 14

वृषलीसूति पोष्टा च वृषलीपतिरेव च । कुंडश्च गोलकश्चैव ह्ययाज्यानां च याजकः ॥ १४ ॥

ವೃಷಲೀಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಗನನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು, ವೃಷಲೀಪತಿ, ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಗೋಲಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಯಾಜ್ಯರಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ಯಾಜಕ—ಇವರೂ ಅಯೋಗ್ಯರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 15

दंभाचारो वृथामुंडी ह्यन्यस्त्रीधनतत्परः । विष्णुभक्तिविहीनश्च शिवभक्तिपराड्मुखः ॥ १५ ॥

ಅವನು ದಂಭಾಚಾರದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂಡನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಪರಸ್ತ್ರೀ-ಪರಧನಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಹೀನ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ವಿಮುಖನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

वेदविक्रयिणश्चैव व्रतविक्रयिणस्तथा । स्मृतिविक्रयिणश्चैव मंत्रविक्रयिणस्तथा ॥ १६ ॥

ವೇದವನ್ನು ಮಾರುವವರು, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಮಾರುವವರು, ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾರುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರುವವರು—ಇವರೂ ನಿಂದ್ಯರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 17

गायकाः काव्यकर्त्तारो भिषक्छास्त्रोपजीविनः । वेदनिंदापरश्चैव ग्रामापण्यप्रदाहकः ॥ १७ ॥

ಗಾಯಕರು, ಕಾವ್ಯಕರ್ತರು, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಜೀವನ ಮಾಡುವವರು, ವೇದನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಹಾಟು-ಬಜಾರನ್ನು ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚುವವನು—ಇವರು ನಿಂದ್ಯ ವರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 18

तथातिकामुकश्चैव रसविक्रयकारकः । कूटयुक्तिरतश्चैव श्राद्धे वर्ज्याः प्रयत्नतः ॥ १८ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿಕಾಮುಕನು, ಮದ್ಯ/ಮಾದಕ ರಸವನ್ನು ಮಾರುವವನು, ಮತ್ತು ಕಪಟಯುಕ್ತಿ-ಮೋಸಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು—ಇಂತಹವರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವರ್ಜ್ಯರು।

Verse 19

निंमत्रयीत पूर्वेद्युस्तस्मिन्नेव दिनेऽथवा । निमंत्रितो भवेद्विप्रो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः ॥ १९ ॥

ಆಮಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಅಥವಾ ಅದೇ ದಿನ ನೀಡಬೇಕು. ಆಮಂತ್ರಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಸಂಯಮಿ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 20

श्राद्धे क्षणस्तु कर्त्तव्यः प्रसादश्चेति सत्तम । निमंत्रयेद्द्विजं प्राज्ञं दर्भपाणिर्जितेंद्रियः ॥ २० ॥

ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಕ್ಷಣ/ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಪ್ರಸನ್ನಭಾವವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಿಂದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭ ಹಿಡಿದು, ಪ್ರಾಜ್ಞ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು।

Verse 21

ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । श्राद्धं समाचरेद्विद्वान्काले कुतपसंज्ञिते ॥ २१ ॥

ನಂತರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಪ್ರಾತಃಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತನು ‘ಕುತಪ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 22

दिवसस्याष्टमे काले यदा मंदायते रविः । स कालः कुतपस्तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ २२ ॥

ದಿನದ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ತಾಪ-ತೇಜಸ್ಸು ಮೃದುವಾಗುವಾಗ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ‘ಕುತಪ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 23

अपराह्णः पितॄणां तु दत्तः कालः स्वयंभुवा । तत्काल एव दातव्यं कव्यं तस्माद्द्विजोत्तमैः ॥ २३ ॥

ಅಪರಾಹ್ಣ ಕಾಲವನ್ನು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪಿತೃನಿಮಿತ್ತ ‘ಕವ್ಯ’ವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 24

यत्काव्यं दीयते द्वव्यैरकाले मुनिसत्तम । राक्षसं तद्धि विज्ञेयं पितॄणां नोपतिष्टति ॥ २४ ॥

ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ನೀಡುವ ಕವ್ಯವನ್ನು ‘ರಾಕ್ಷಸ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 25

काव्यं प्रत्तं तु सायाह्ने राक्षसं तद्भवेदपि । दाता नरकमाप्नोति भोक्ता च नरकं व्रजेत् ॥ २५ ॥

ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಕವ್ಯವೂ ‘ರಾಕ್ಷಸ’ ಸ್ವಭಾವವಾಗುತ್ತದೆ. ದಾತನು ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭೋಕ್ತನೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

क्षयाहस्य तिथैर्विप्र यदि दंडमितिर्भवेत् । विद्धापराह्णि कायां तु श्राद्धं कार्यं विजानता ॥ २६ ॥

ಓ ವಿಪ್ರನೇ! ಕ್ಷಯಾಹ ದಿನದಲ್ಲಿ ತಿಥಿಗಳು ದಂಡಮಾತ್ರ ಕಾಲವಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೆ, ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು ವಿದ್ಧ-ಅಪರಾಹ್ಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 27

क्षयाहस्य तिथिर्या तु ह्यपराह्णद्वये यदि । पूर्वा क्षये तु कर्त्तव्या वृद्वौ कार्या तथोत्तरा ॥ २७ ॥

ಕ್ಷಯದ ದಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ತಿಥಿ ಎರಡೂ ಅಪರಾಹ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರೆ, ಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ತಿಥಿಯಲ್ಲೇ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ (ಮುಂದಿನ) ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 28

मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरेऽहनि । तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता ॥ २८ ॥

ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಎರಡನೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನ ಅದೇ ತಿಥಿ ಸಾಯಾಹ್ನ–ಅಪರಾಹ್ನವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರೆ, ಆ ತಿಥಿ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ‘ಪರಾ’ (ಶ್ರೇಷ್ಠ) ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 29

किंचित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति । नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर ॥ २९ ॥

ಕೆಲವರು ಎರಡನೇ ಮುಹೂರ್ತ ಬಂದಾಗ ಹಿಂದಿನ ದಿನವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಮುನೀಶ್ವರನೇ, ಕಾವ್ಯದಾನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಂಗೀಕಾರವಲ್ಲ।

Verse 30

निमंत्रितेषु विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ३० ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಆಹ್ವಾನಿತ ವಿಪ್ರರು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮ ಹೊಂದಿದ ಕರ್ತನು ಅವರಿಂದ (ಕರ್ಮಸಮಾಪ್ತಿಗೆ) ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು।

Verse 31

श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमंत्रयेत् । उभौ च विश्वेदेवार्थं पित्रर्थं त्रीन्यथाविधि ॥ ३१ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧಾರ್ಥ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಮತ್ತೆ ವಿಪ್ರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು—ವಿಶ್ವೇದೇವರಿಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರನ್ನು, ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಮೂವರನ್ನು।

Verse 32

देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमंत्रयेत् । श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मंडलद्वयम् ॥ ३२ ॥

ದೇವತಾರ್ಥವೂ ಪಿತೃಾರ್ಥವೂ—ಎರಡನ್ನೂ ಅಥವಾ ಒಂದೊಂದಾಗಿ—ಆಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎರಡು ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 33

चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै । वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत् ॥ ३३ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಂಡಲವು ಚತುರಸ್ರ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನದು ತ್ರಿಕೋಣ; ವೈಶ್ಯನದು ವೃತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಜಲಪ್ರೋಕ್ಷಣ (ಅಭ್ಯಾಭ್ಯುಕ್ಷಣ)ದಿಂದಲೇ ವಿಧಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 34

ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च । आत्मानं वा नियुंजीत न विप्रं वेदवर्जितम् ॥ ३४ ॥

ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಹೋದರನನ್ನೋ, ಮಗನನ್ನೋ ಅಥವಾ ತಾನೇ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ವೇದವರ್ಜಿತನಾದ ವಿಪ್ರಾಭಾಸನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬಾರದು.

Verse 35

प्रक्षाल्य विप्रपादांश्च ह्याचांनानुपवेश्य च । यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम् ॥ ३५ ॥

ವಿಪ್ರರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿಸಿ, ಆಚಮನವನ್ನು ನೀಡಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ; ಪರಮಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 36

ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च । अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान् ॥ ३६ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ದ್ವಾರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ, ಕರ್ತನು ‘ಅಪಹತಾ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಎಳ್ಳನ್ನು ಚದರಿಸಬೇಕು.

Verse 37

यवैर्दर्भघैश्च विश्वेषां देवानामिदमासनम् । दत्त्वेति भूयो दद्यच्च दैवे क्षणप्रतीक्षणम् ॥ ३७ ॥

ಯವಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ದರ್ಭಗುಚ್ಛಗಳೊಂದಿಗೆ “ಈ ಆಸನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸರ್ವ ದೇವರಿಗೆ ಆಸನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ದೈವ ಅರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣವೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 38

अक्षय्यासनयोः षष्टी द्वितीयावाहने स्मृता । अन्नदाने चतुर्थी स्याच्छेषाः संपुद्धयः स्मृताः ॥ ३८ ॥

ಅಕ್ಷಯ್ಯ ದಾನಕ್ಕೂ ಆಸನ ದಾನಕ್ಕೂ ಷಷ್ಠೀ ತಿಥಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ದ್ವಿತೀಯ ವಾಹನದಾನಕ್ಕೆ ದ್ವಿತೀಯಾ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಅನ್ನದಾನಕ್ಕೆ ಚತುರ್ಥೀ ಯುಕ್ತ; ಉಳಿದವು ‘ಸಂಪುದ್ಧಯಃ’—ಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಸಿದ್ಧಿ—ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 39

आसाद्य पात्रद्वितयं दर्भशाखासमन्वितम् । तत्पात्रे सेचयेत्तोयं शन्नोदेवीत्यृचा ततः ॥ ३९ ॥

ದರ್ಭಶಾಖೆಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಎರಡು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ತಂದು, ಆ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಬೇಕು. ನಂತರ ‘ಶಂ ನೋ ದೇವೀ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 40

यवोसीति ति यवान् क्षित्प्वा गंधपुष्पे च वाग्यतः । आवाहयेत्ततो देवान्विश्वे देवास्स इत्यृचा ॥ ४० ॥

‘ಯವೋಽಸಿ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಯವವನ್ನು ಚಲ್ಲಿಸಿ, ನಂತರ ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ‘ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾಸಃ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಚೆಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆವಾಹಿಸಬೇಕು.

Verse 41

या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं समाहितः । गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैर्यजेत्ततः ॥ ४१ ॥

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ‘ಯಾ ದಿವ್ಯಾ…’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಗಂಧ, ಪತ್ರ-ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 42

देवैश्च समनुज्ञातो यजेत्पितृगणांस्तथा । तिलसंयुक्तदर्भैश्च दद्यात्तेषां सदासनम् ॥ ४२ ॥

ದೇವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಪಿತೃಗಣರನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎಳ್ಳು ಮಿಶ್ರಿತ ದರ್ಭಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಆಸನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು॥

Verse 43

पात्राण्यासादयेत्त्रीणि ह्यर्घाथ पूर्ववद्द्विजः । शन्नोदेव्या जलं क्षिप्त्वा तिलोसीति तिलाक्षिपेत् ॥ ४३ ॥

ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವಿಜನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮೂರು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ‘ಶಂ ನೋ ದೇವ್ಯಾ…’ ಎಂದು ಜಪಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು, ನಂತರ ‘ತಿಲೋऽಸಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು॥

Verse 44

उशन्त इत्यृचावाह्य पितॄन्विप्रः समाहितः । या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं च पूर्ववत् ॥ ४४ ॥

‘ಉಶಂತ…’ ಎಂಬ ಋಕ್‌ನಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ, ಏಕಾಗ್ರ ವಿಪ್ರನು ‘ಯಾ ದಿವ್ಯಾ…’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು॥

Verse 45

गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैश्च सत्तम । वासोर्भिभूषणैश्वैव यथाविभवमर्चयेत् ॥ ४५ ॥

ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಸುಗಂಧ, ಎಲೆ-ಹೂಗಳು, ಧೂಪ-ದೀಪಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ—ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ (ಭಗವಂತನನ್ನು) ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು॥

Verse 46

ततोऽन्नाग्रं समादाय घृतयुक्तं विचक्षणः । अग्नौ करिष्य इत्युक्त्वा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ४६ ॥

ನಂತರ ವಿವೇಕಿಯು ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಅನ್ನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ‘ಇದನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು॥

Verse 47

करवै करवाणीति चापृष्टा ब्राह्मणा मुने । कुरुष्व क्रियतां वेति कुर्विति ब्रूयुरेव च ॥ ४७ ॥

ಓ ಮುನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು “ನಾನು ಮಾಡಲೇ?” ಅಥವಾ “ಮಾಡಿಸಲೇ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ “ಮಾಡು”, “ಮಾಡಲ್ಪಡಲಿ”, ಅಥವಾ “ಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 48

उपासनाग्निमाधाय स्वगृह्योक्तविधानतः । सामाय च पितृमते स्वधा नम इतीरयेत् ॥ ४८ ॥

ಸ್ವಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಉಪಾಸನಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಪಿತೃಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಧಾ, ನಮಃ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 49

अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इतीह वा । स्वाहांतेनापि वा प्राज्ञो जुहुयात्पितृयज्ञवत् ॥ ४९ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಪಿತೃಯಜ್ಞದಂತೆ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—‘ಕವ್ಯವಾಹನ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸ್ವಧಾ ಸಹಿತ ನಮಃ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ; ಅಥವಾ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು।

Verse 50

आभ्यामेवाहुतिभ्यां तु पितॄणां तृप्तिरक्षया । अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ होमो विधीयते ॥ ५० ॥

ಈ ಎರಡು ಆಹುತಿಗಳಿಂದಲೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೈದಳದಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯಿದೆ।

Verse 51

यथाचारं प्रकुर्वीत पाणावग्नौ च वा द्विज । नह्यग्निर्दूरगः कार्यः पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५१ ॥

ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ಆಚಾರತಃ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಿಂದಾಗಲಿ. ಪಾರ್ವಣ ಕರ್ಮ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ದೂರ ಇಡುವುದು ಅಥವಾ ದೂರದಿಂದ ತರಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ।

Verse 52

संधायाग्निं ततः कार्यं कृत्वा तं विसृजेत्कृती । यद्याग्निर्दूरगो विप्र पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५२ ॥

ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿ ಜ್ಞಾನಿಯು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ನಂತರ ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಾರ್ವಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ದೂರವಿದ್ದರೆ ಇದೇ ವಿಧಾನ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 53

भ्रातृभिः कारयेच्छ्राद्धं साग्निकैर्विधिवद्द्विजैः । क्षयाहे चैव संप्रात्पे स्वस्याग्निर्दूरगो यदि ॥ ५३ ॥

ಕ್ಷಯಾಹ—ಶ್ರಾದ್ಧದ ನಿಯತ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಸ್ವಂತ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿ ದೂರವಿದ್ದರೆ, ಸಹೋದರರ ಮೂಲಕ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ವಿಧಿವಂತ ದ್ವಿಜರಿಂದ ನಿಯಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 54

तथैव भ्रातरस्तत्र लौकिकाग्नावपि स्थिताः । उपासनान्गौ दूरस्थे समीपेभ्रातरि स्थइते ॥ ५४ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರು ಲೌಕಿಕ (ಗೃಹ್ಯ) ಅಗ್ನಿಯ ಬಳಿಯೂ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಉಪಾಸನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಹಾಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಡಲಾಯಿತು—ಕೆಲವರು ದೂರ, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹೋದರನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು.

Verse 55

यद्यग्नौ जुहुयाद्वापि पाणौ वा स हि पातकी । उपासनाग्ना दूरस्थे केचिदिच्छंति वै द्विजाः ॥ ५५ ॥

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಆಹುತಿ ನೀಡಿದರೂ ಅಂಥವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾತಕಿ. ಉಪಾಸನಾ ಅಗ್ನಿ ದೂರವಿಟ್ಟು ಇದ್ದರೂ ಕೆಲ ದ್ವಿಜರು ಅಂಥದ್ದನ್ನೇ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

तच्छेष विप्रपात्रेषु विकिरेत्संस्मरन्हरिम् । भक्ष्यैर्भोज्यैश्च लेह्यैश्च स्वाद्यैर्विप्रान्प्रपूजयत् ॥ ५६ ॥

ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಚರ್ವ್ಯ, ಭೋಜ್ಯ, ಲೇಹ್ಯ ಮತ್ತು ಪೇಯಾದಿ ಆಹಾರಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 57

अन्नत्यागं ततः कुर्य्यादुभयत्र समाहितः । आगच्छंतु महाभागाविश्वेदेवा महाबलाः ॥ ५७ ॥

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಎರಡೂ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅನ್ನತ್ಯಾಗ (ಅರ್ಪಣೆ) ಮಾಡಲಿ; “ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳಾದ, ಮಹಾಬಲಿಗಳಾದ ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಲಿ” ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿ।

Verse 58

ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधानां भवंतु ते । इति संप्रार्थयेद्देवान्ये देवास ऋचा नु वै ॥ ५८ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಯಾವ ದೇವತೆಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಆ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಲಿ— ಎಂದು ವೇದ ಋಚೆಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು।

Verse 59

तथासंप्रार्थयद्विप्रान्ये च हेति ऋचा पितॄन् । अमूर्तानां मूर्तानां च पितॄणां दीप्ततेजसाम् ॥ ५९ ॥

ಹೀಗೆ ಅವನು ವಿಪ್ರ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ‘ಹೇತಿ’ ಎಂಬ ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತತೇಜಸ್ವಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು— ಅಮೂರ್ತರೂ ಮೂರ್ತರೂ— ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿ।

Verse 60

नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचजक्षुषाम् । एवं पितॄन्नमस्कृत्य नारायण परायणः ॥ ६० ॥

ಯೋಗಚಕ್ಷುಳ್ಳ ಆ ಧ್ಯಾನಿಗಳಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ। ಹೀಗೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣನಾಗಿ ಏಕಶರಣನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು।

Verse 61

दत्तं हविश्च तत्कर्ण विष्णवे विनिवेदयेत् । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे भुञ्जीरन्वाग्यता द्विजाः ॥ ६१ ॥

ಹವಿಸ್ (ಆಹುತಿಭಾಗ) ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ, ಅದರ ಪವಿತ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಬೇಕು। ನಂತರ ವಾಗ್ಸಂಯಮಿಗಳಾದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ವಿಜರು ಭೋಜನ ಮಾಡಲಿ।

Verse 62

हसतो वदते कोऽपि राक्षघसं तद्भवेद्धविः । यथाचार प्रदेयं च मधुमांसादिकं तथा ॥ ६२ ॥

ಯಾರಾದರೂ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಆ ವಾಣಿ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಹವಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಆಚಾರದಂತೆ ದಾನ-ಆಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು—ವಿಧಿ ಇರುವಲ್ಲಿ ಮಧು, ಮಾಂಸಾದಿಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 63

पाकादिं च प्रशंसेरन् वाग्यता धृतभाजनाः । यदि पात्रं त्यजेत्कोऽपि ब्राह्मणः श्राद्धयोजितः ॥ ६३ ॥

ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಅವರು ಪಾಕವಾದ ಅನ್ನಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪಾತ್ರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ (ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ),

Verse 64

श्राद्धहंता स विज्ञेयो नरकायोपपद्यते । भुंजानेषु च विप्रेषु ह्यन्योन्यं संस्पुशेद्यदि ॥ ६४ ॥

ಅವನು ಶ್ರಾದ್ಧಹಂತನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಪ್ರರು ಭೋಜನ ಮಾಡುವಾಗ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಅದೂ ದೋಷವಾಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 65

तदन्नमत्यजन्भुक्त्वा गायत्र्यष्टशतं जपेत् । भुज्यमानेषु विप्रेषु कर्त्ता श्रद्धापरायणः ॥ ६५ ॥

ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ (ಅವಮಾನಿಸದೆ) ಭುಂಜಿ, ಕರ್ತನು ಶ್ರದ್ಧಾಪರಾಯಣನಾಗಿ ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರವನ್ನು ಎಂಟುನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು, ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ.

Verse 66

स्मरेन्नारायणं देवमनंतमपराजितम् । रक्षोघ्नान्वैष्णवांश्चैव पैतृकांश्चविशेषतः ॥ ६६ ॥

ಅನಂತನೂ ಅಪರಾಜಿತನೂ ಆದ ದೇವ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ಷೋಘ್ನ (ರಕ್ಷಾ) ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ವೈಷ್ಣವ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೈತೃಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ.

Verse 67

जपेच्च पौरुषं सूक्तं नाचिकेतत्रयं तथा । त्रिमधु त्रिसुपर्णं च पावमानं यजूंषि च ॥ ६७ ॥

ಪೌರುಷ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಚಿಕೇತ ತ್ರಯ ಮಂತ್ರಗಳು, ತ್ರಿಮಧು–ತ್ರಿಸುಪರ್ಣ ಪಾಠಗಳು, ಪಾವಮಾನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಯಜುಃ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಜಪಿಸಬೇಕು।

Verse 68

सामान्यपितथोक्तानि वदेत्पुण्यप्रदां स्तथा । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चैव हि ॥ ६८ ॥

ಪಿತೃಗಳು ಹೇಳಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು—ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ—ಹೇಳಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 69

भुंजीरन्ब्रह्मणा यावत्तावदेताञ्जपेद्द्विज । ब्राह्मणेषु च भुक्तेषु विकिरं विक्षिपेत्तथा ॥ ६९ ॥

ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭೋಜನ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭೋಜನ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಕಿರ (ಅರ್ಪಿತ ಅಂಶ)ವನ್ನು ಚದುರಿಸಬೇಕು।

Verse 70

शेषमन्नं वदेच्चैव मधुसूक्तं च वै जपेत् । स्वयं च पादौ प्रक्ाल्य सम्यगाचम्य नारद ॥ ७० ॥

ಉಳಿದ ಅನ್ನದ ಮೇಲೆ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಧುಸೂಕ್ತವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ, ಓ ನಾರದಾ! ತಾನೇ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿಸಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 71

आचांतेषु च विप्रेषु पिंडं निर्वापयेत्ततः । स्वस्तिवा चनकं कुर्यादक्षय्योदकमेव च ॥ ७१ ॥

ವಿಪ್ರರು ಆಚಮನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಪಿಂಡವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನ ಮಾಡಿಸಿ, ಅಕ್ಷಯ್ಯೋದಕ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 72

दत्त्वा समाहितः कुर्यात्तथा विप्राभिवादनम् । अचालयित्वा पात्रं तु स्वस्ति कुर्वंति ये द्विजाः ॥ ७२ ॥

ದಾನವನ್ನು ನೀಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಅಭಿವಾದನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕದಲಿಸದೆ ದ್ವಿಜರು ‘ಸ್ವಸ್ತಿ’ ಎಂದು ಮಂಗಳಾಶೀರ್ವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 73

वत्सरं पितरस्तेषां भवंत्युच्छिष्टभोजिनः । दातारो नोऽभिवर्द्धंतामित्याद्यैः स्मृतिभाषितैः ॥ ७३ ॥

ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಭೋಜಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ‘ದಾತಾರೋ ನೋऽಭಿವರ್ಧಂತಾಂ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಮೃತಿವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 74

आशीर्वचो लभेत्तेभ्यो नमस्कारं चरेत्ततः । दद्याच्च दक्षिणां शक्त्या तांबूलं गंधसंयुतम् ॥ ७४ ॥

ಅವರಿಂದ ಆಶೀರ್ವಚನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳೊಡನೆ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 75

न्युब्जपात्रमथानीय स्वधाकारमुदीरयेत् । वाजेवाजे इति ऋचा पितॄन्देवान्विसर्जयेत् ॥ ७५ ॥

ನಂತರ ತಲೆಕೆಳಗಿಟ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಂದು ‘ಸ್ವಧಾ’ಕಾರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ‘ವಾಜೇ-ವಾಜೇ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಚೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವರನ್ನೂ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 76

भोक्ता च श्राद्धकृत्तस्यां रजन्यां मैथुनं त्यजेत् । तथा स्वाध्यायमध्वानं प्रयत्नेन परित्यजेत् ॥ ७६ ॥

ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜನ ಮಾಡಿದವನು ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧಕೃತ್—ಇಬ್ಬರೂ ಮೈಥುನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕು.

Verse 77

अध्वगश्चातुरश्चैव विहीनश्च धनैस्तथा । आमश्राद्धं प्रकुर्वीत हेम्ना वास्पृश्यभार्यकः ॥ ७७ ॥

ಪ್ರವಾಸಿ, ಚತುರನೂ ಧನವಿಹೀನನೂ ಸಹ ಆಪತ್ಸ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸ್ವರ್ಣದಿಂದ, ಅಥವಾ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ (ಪ್ರತಿನಿಧಿ ವಿಧಿಯಾಗಿ) ಕೂಡ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು.

Verse 78

द्रव्याभावे द्विजाभावे ह्यन्नमात्रं च पाचयेत् । पैतृकेन तु सूक्तेन होमं कुर्याद्विचक्षणः ॥ ७८ ॥

ದ್ರವ್ಯಾಭಾವದಲ್ಲೂ ಯೋಗ್ಯ ದ್ವಿಜನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಅನ್ನಮಾತ್ರವನ್ನು ಬೇಯಿಸಬೇಕು; ವಿವೇಕಿಯು ಪೈತೃಕ ಸೂಕ್ತದಿಂದ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 79

अत्यंत हव्यशून्यश्चैत्स्वशक्त्या तु तृणं गवाम् । स्नात्वा च विधिवद्विप्र कुर्याद्वा तिलतपर्णम् ॥ ७९ ॥

ಹವ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ—ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ಗೋವುಗಳಿಗೆ ತೃಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಎಳ್ಳು-ನೀರಿನಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬಹುದು.

Verse 80

अथवा रोदनं कुर्यादत्युच्चैर्विजने वने । दरिद्रोऽहं महापापी वदन्निति विचक्षणः ॥ ८० ॥

ಅಥವಾ ವಿವೇಕಿಯು ಜನರಿಲ್ಲದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜೋರಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಮರುಮರು—“ನಾನು ದರಿದ್ರನು, ನಾನು ಮಹಾಪಾಪಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 81

परेद्युः श्राद्धकृन्मर्त्यो यो न तर्पयते पितॄन् । तत्कुलं नाशमायाति ब्रह्महत्यां च विंदति ॥ ८१ ॥

ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೂಡ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡದ ಮನುಷ್ಯನ ಕುಲವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 82

श्राद्धं कुर्वंति ये मर्त्याः श्रद्धावंतो मुनीश्वर । न तेषां संततिच्छेदः संपन्नास्ते भवंति च ॥ ८२ ॥

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಛೇದವಾಗದು; ಅವರು ಸಮೃದ್ಧರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 83

पितॄन्यंजति यें श्राद्धे तैस्तु विष्णुः प्रपूजितः । तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथे सर्वास्तुष्यंति देवताः ॥ ८३ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವವರು, ಅದರಿಂದಲೇ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜಗನ್ನಾಥನು ತೃಪ್ತನಾದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 84

पितरो देवताश्चैव गंधर्वाप्सरसस्तथा । यक्षाश्च सिद्धा मनुजा हरिरेव सनातनः ॥ ८४ ॥

ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಸರು, ಯಕ್ಷರು, ಸಿದ್ಧರು, ಮನುಷ್ಯರು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸನಾತನ ಹರಿಯೇ।

Verse 85

येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजंगमम् । तस्माद्दाता च भोक्ता च सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८५ ॥

ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುವೇ ಎಲ್ಲವೂ—ದಾತನೂ ಭೋಕ್ತನೂ (ಗ್ರಹೀತನೂ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 86

यदस्ति विप्र यन्नास्ति दृश्यं चादृश्यमेव च । सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं तस्मादन्यन्न विद्यते ॥ ८६ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದುದೂ, ಕಾಣುವುದೂ ಕಾಣದುದೂ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ಣುಮಯವೆಂದು ತಿಳಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 87

आधारभूतो विश्वस्य सर्वभूतात्मकोऽव्ययः । अनौपम्यस्वभावश्च भगवान्हव्यकव्यभुक् ॥ ८७ ॥

ಅವನೇ ವಿಶ್ವದ ಆಧಾರಭೂತನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅವ್ಯಯ ಅಂತಃಆತ್ಮನು. ಅನುಪಮ ಸ್ವಭಾವದ ಭಗವಾನ್ ಹವ್ಯಕವ್ಯಭುಕ್—ಅಗ್ನಿಯ ಹವ್ಯವೂ ಪಿತೃಕರ್ಮದ ಕವ್ಯವೂ ಭೋಕ್ತನು॥

Verse 88

परब्रह्माभिधेयो य एक एव जनार्दनः । कर्त्ता कारयिता चैव सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८८ ॥

ಪರಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಏಕೈಕ ಜನಾರ್ದನನು. ಅವನೇ ಕರ್ತಾ, ಅವನೇ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿಸುವವನು; ಎಲ್ಲವೂ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುವೇ॥

Verse 89

इत्येवं ते मुनिश्रेष्ठ श्राद्धास्य विधिरुत्तमः । कथितः कुर्वतामेवं पापं सद्यो विलीयते ॥ ८९ ॥

ಹೀಗೆ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವವರ ಪಾಪವು ತಕ್ಷಣವೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ॥

Verse 90

य इदं पठते भक्त्या श्राद्धकाले द्विजोत्तमः । पितरस्तस्य तुष्यंति संततिश्चैव वर्द्धते ॥ ९० ॥

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವನ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಸಂತತಿಯೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ॥