Gṛhastha-praveśa: Vivāha-bheda, Ācāra-śauca, Śrāddha-kāla, and Vaiṣṇava-lakṣaṇa
ಸನಕ–ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾದ ಬಳಿಕ ಗುರುಸೇವೆ, ಅನುಮತಿ, ಅಗ್ನಿ-ಸ್ಥಾಪನೆ, ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗ್ಯ ವರ–ವಧು ಆಯ್ಕೆಯ ಗುಣಗಳು, ಸಗೋತ್ರಾದಿ ಬಂಧನ ಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಯೋಗ್ಯ ದೋಷಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಎಂಟು ವಿವಾಹಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಕೆಲವು ನಿಂದನೀಯ, ಕೆಲವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಹ್ಯ–ಆಂತರ ಆಚರಣೆ—ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆ, ಶೌಚ, ವಾಕ್ಸಂಯಮ, ಗುರುಸತ್ಕಾರ, ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಸಂಗ ತ್ಯಾಗ—ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಪವಿತ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಗಳ ನಂತರ ಶುದ್ಧಿಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ, ನಿತ್ಯ–ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಯಜ್ಞಗಳು ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲ ವಿಸ್ತಾರ—ಗ್ರಹಣ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಪ್ರೇತಪಕ್ಷ, ಮನ್ವಾದಿ, ಅಷ್ಟಕಾ, ತೀರ್ಥಸಂದರ್ಭ—ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಲಕ್ಷಣ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರವಿಲ್ಲದ ಕರ್ಮ ಫಲರಹಿತ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ/ತಿಲಕ ನಿಷೇಧ ನಿರಾಧಾರ, ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಕೃಪೆಯೇ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಿಗೆ ಭರವಸೆ ಎಂದು ಸಾರಲಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
सनक उवाच । वेदग्रहणपर्यंतं शुश्रूषानियतो गुरोः । अनुज्ञातस्ततस्तेन कुर्यादग्निपरिग्रहम् ॥ १ ॥
ಸನಕನು ಹೇಳಿದನು—ವೇದಗ್ರಹಣ ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಗುರುಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ನಂತರ ಗುರುನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳ ಪರಿಗ್ರಹ-ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 2
वेदाश्च धर्मशास्त्राणि वेदाङ्गान्यपि च द्विजः । अधीत्य गुरवे दत्त्वा दक्षिणां संविशेद्वृहम् ॥ २ ॥
ವೇದಗಳು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ದ್ವಿಜನು ಗುರುಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಂತರ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.
Verse 3
रुपलावण्यसंपन्नां सगुणां सुकुलोद्भवाम् । द्विजः समुद्वहेत्कन्यां सुशीलां धर्म चारिणीम् ॥ ३ ॥
ದ್ವಿಜನು ರೂಪ-ಲಾವಣ್ಯಸಂಪನ್ನ, ಸದ್ಗುಣಯುತ, ಸತ್ಕುಲೋದ್ಭವ, ಸುಶೀಲ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚಾರಿಣಿಯಾದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಬೇಕು.
Verse 4
मातृतः पंचमीं धीमान्पितृतः सप्तमीं तथा । द्विजः समुद्वहेत्कन्यथा गुरुतल्पराः ॥ ४ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ದ್ವಿಜನು ಮಾತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೀರಿದ ಹಾಗೂ ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮೀರಿದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗುರುಶಯ್ಯಾಭಂಗಿಯಂತೆ ನಿಂದ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 5
रोगिणीं चैव वृत्ताक्षीं सरोगकुलसंभवाम् । अतिकेशाममकेशां च वाचालां नोद्वहेद्वुधः ॥ ५ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ರೋಗಿಣಿ, ಉಬ್ಬಿದ/ಗುಂಡಾದ ಕಣ್ಣುಗಳವಳು, ರೋಗಪೀಡಿತ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು, ಅತಿಕೇಶವತಿ ಅಥವಾ ಕೇಶರಹಿತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿವಾಚಾಳಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಬಾರದು।
Verse 6
कोपानां वामनां चैव दीर्घदेहां विरुपिणीम् । न्यानाधिकाङ्गीमुन्मत्तां पिशुनां नोद्वहेद् बुधः ॥ ६ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕೋಪಿಷ್ಠೆ, ಕುಬ್ಜ/ವಾಮನಕಾಯ ಅಥವಾ ಅತಿದೀರ್ಘದೇಹಿ, ವಿರೂಪಿಣಿ, ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ-ಹೆಚ್ಚು ಇರುವವಳು, ಉನ್ಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪರನಿಂದಕಿ—ಇವಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಬಾರದು।
Verse 7
स्थूलगुल्फां दीर्घजंघां तथैव पुरुषाकृतिम् । श्मश्रुव्यंजनसंयुक्तां कुब्जां चैवाद्वहेन्न च ॥ ७ ॥
ದಪ್ಪ ಗುಲ್ಫ (ಕಾಲುಗಂಟು) ಇರುವವಳು, ದೀರ್ಘ ಜಂಘೆಯವಳು, ಪುರುಷಾಕೃತಿಯವಳು, ದಾಡಿ/ಮುಖರೋಮಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವವಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಕುಬ್ಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು।
Verse 8
वृथाहास्यमुखीं चैव सदान्यगृह वासिनीम् । विवादशीलां भ्रमितां निष्ठुरां नोद्वहेद्रुधः ॥ ८ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸದಾ ನಗುವ ಮುಖವಿರುವವಳು, ಯಾವಾಗಲೂ ಪರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳು, ಕಲಹಪ್ರಿಯೆ, ಚಂಚಲಮನದಿಂದ ಅಲೆಯುವವಳು, ಕಠೋರ ವಾಣಿ/ಸ್ವಭಾವದವಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಬಾರದು।
Verse 9
बह्वशिनीं स्थीलदंतां स्थूलोष्ठीं घुर्घुरस्वनाम् । अतिकृष्णां रक्तवर्णां धूर्तां नैवोद्वहे द्वुधः ॥ ९ ॥
ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ, ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ, ದಪ್ಪ ತುಟಿಗಳಿರುವ, ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುವ, ಕಡುಕಪ್ಪಾದ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಗುಣವುಳ್ಳ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮದುವೆಯಾಗಬಾರದು.
Verse 10
सदा रोदनशीलां च पांडुराभां च कुत्सिताम् । तासश्वासादिसंयुक्तां निद्राशीलां च नोद्वहेत् ॥ १० ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಅಳುವ, ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡಿರುವ, ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯುಳ್ಳ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬಾರದು.
Verse 11
अनर्थभाषिणीं चैव लोकद्वेष परायणाम् । परापवादनिरतां तस्कारां नोद्वहेद्वुधः ॥ ११ ॥
ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ, ಜನರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ, ಪರರ ನಿಂದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳಿಯಂತಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮದುವೆಯಾಗಬಾರದು.
Verse 12
दीर्घनासां च कितवां तनूरुहविभूषिगताम् । गर्वितां बकवृत्तिं च सर्वथा नोद्वहेद्वुधः ॥ १२ ॥
ಉದ್ದನೆಯ ಮೂಗುಳ್ಳ, ಮೋಸಗಾರ್ತಿ, ದೇಹದ ಕೂದಲನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಗ್ನಳಾದ, ಅಹಂಕಾರಿ ಮತ್ತು ಬಕಪಕ್ಷಿಯಂತೆ (ಕಪಟಿ) ವರ್ತಿಸುವವಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಬಾರದು.
Verse 13
बालभावादविज्ञातस्वभावामुद्वहेद्यदि । प्रगल्भां वाऽगुणां ज्ञात्वा सर्वथा तां परित्यजेत् ॥ १३ ॥
ಬಾಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅವಳು ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವಳು ಅಥವಾ ಗುಣಹೀನಳು ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ, ಅವಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Verse 14
भर्त्तृपुत्रेषु या नारी सर्वदा निष्ठुरा भवेत् । परानुकूलिनी या च सर्वथा तां परित्यजेत् ॥ १४ ॥
ಪತಿಯ ಪುತ್ರರ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಕಠೋರಳಾಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರರ ಕಡೆ ಒಲಿಯುವಳನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Verse 15
विवाहाश्चाष्टधा ज्ञेया ब्राह्माद्या मुनिसत्तम । पूर्वः पूर्वो वरो ज्ञेयः पूर्वाभावे परः परः ॥ १५ ॥
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವಿವಾಹಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಾದಿಯಾಗಿ ಎಂಟು ವಿಧಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮೊದಲನೆಯದು ಮೊದಲನೆಯದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದಿನದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 16
ब्राह्नो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः । गांधर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमो मतः ॥ १६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮ, ದೈವ, ಆರ್ಷ, ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ, ಆಸುರ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಂಧರ್ವ, ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಪೈಶಾಚ—ಇವು ಎಂಟು ವಿವಾಹ ವಿಧಗಳೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.
Verse 17
ब्राह्मेण च विवाहेन वैवाह्यो वै द्विजोत्तमः । दैवेनाप्यथवा विप्र केचिदार्षं प्रचक्षते ॥ १७ ॥
ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮ ವಿವಾಹದಿಂದ ವರನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ದೈವ ವಿವಾಹದಿಂದಲೂ, ಓ ವಿಪ್ರ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಆರ್ಷ ವಿವಾಹವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 18
प्राजापत्यादयो विप्र विवाहाः पंचज गर्हिताः । अभावेषु तु पूर्वेषां कुर्यादेव परान्बुधः ॥ १८ ॥
ಓ ವಿಪ್ರ! ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಐದು ವಿವಾಹಗಳು ನಿಂದಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೂ ಮೊದಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಧಗಳು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಂತರದ ವಿಧಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 19
यज्ञोपवीतद्वितयं सोत्तरीयं च धारयेत् । सुवर्णकुंडले चैव धौतवस्त्रद्वयं तथा ॥ १९ ॥
ಅವನು ಎರಡು ಯಜ್ಞೋಪವೀತಗಳನ್ನೂ ಉತ್ತರೀಯವನ್ನೂ ಧರಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಣಕುಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು ತೊಳೆದ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನೂ ಧರಿಸಲಿ।
Verse 20
अनुलेपनलित्पांगः कृत्तकेशनखः शुचिः । धारयेद्वैणवं दंडं सोदकं च कमंडलुम् ॥ २० ॥
ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕೂದಲು-ನಖಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಅವನು ವೈಷ್ಣವ ದಂಡವನ್ನೂ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಂಡಲುವನ್ನೂ ಧರಿಸಲಿ।
Verse 21
उष्णीषममलं छत्रं पादुके चाप्युपानहौ । धारयेत्पुष्पमाल्ये च सुगंधं प्रियदर्शनः ॥ २१ ॥
ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ ಭಕ್ತನು ಮಲಿನರಹಿತ ಉಷ್ಣೀಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಛತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿ; ಪಾದುಕೆಯನ್ನೂ ಉಪಾನಹವನ್ನೂ ಬಳಸಿ, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧವನ್ನೂ ಧರಿಸಲಿ।
Verse 22
नित्यं स्वाध्यायशीलः स्याद्यथाचारं समाचरेत् । परान्नं नैव भुञ्जीत परवादं च वर्जयेत् ॥ २२ ॥
ಅವನು ನಿತ್ಯ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಲಿ ಮತ್ತು ಯಥಾಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ। ಪರರ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು; ಪರನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತ್ಯಜಿಸಲಿ।
Verse 23
पादेन नाक्रमेत्पादमुच्छिष्टं नैव लंघयेत् । न संहताभ्यां हस्ताभ्यां कंडूयेदात्मनः शिरः ॥ २३ ॥
ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಪಾದವನ್ನು ತುಳಿಯಬಾರದು; ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ/ಅಶುದ್ಧ ವಸ್ತುವನ್ನು ದಾಟಬಾರದು। ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಕೆರೆಯಬಾರದು।
Verse 24
पूज्यं देवालयं चैव नापसव्यं व्रजेद्दिजः । देवार्चाचमनस्नानव्रतश्राद्धक्रियादिषु ॥ २४ ॥
ದ್ವಿಜನು ಪೂಜ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನಾಗಲಿ ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ (ಎಡಗಡೆ/ವಾಮಾವರ್ತವಾಗಿ) ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬಾರದು. ದೇವಾರ್ಚನೆ, ಆಚಮನ, ಸ್ನಾನ, ವ್ರತ, ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ನಿಯಮ.
Verse 25
न भवेन्मुक्तकेशश्च नैकवस्त्रधरस्तथा । नारोहेदुष्ट्रयानं च शुष्कवादं च वर्जयेत् ॥ २५ ॥
ಕೇಶವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇರಬಾರದು; ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಬಾರದು. ಒಂಟೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಬಾರದು; ಶೂಷ್ಕವಾದ, ವ್ಯರ್ಥವಾದ ವಾದವಿವಾದವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
Verse 26
अन्य स्त्रियं न गच्छेच्च पैशुन्यं परिवर्जयेत् । नापसव्यं व्रजेद्विप्र गोश्चत्थानलपर्वतान् ॥ २६ ॥
ಪರಸ್ತ್ರೀಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು; ಪೈಶುನ್ಯ (ಚಾಡಿ-ನಿಂದೆ)ವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಓ ವಿಪ್ರ! ಗೋವು, ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಸುತ್ತ ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ತಿರುಗಬಾರದು.
Verse 27
चतुष्पथं चैत्यवृक्षं र्देवखातं नृपं तथा । असूयां मत्सरत्वं च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ २७ ॥
ಚತುಷ್ಪಥ (ಚೌಕ), ಚೈತ್ಯವೃಕ್ಷ, ದೇವಖಾತ (ದೇವಾಲಯದ ಕೆರೆ) ಹಾಗೂ ರಾಜನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಯೋಗ್ಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಅಸೂಯೆ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ಹಗಲು ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Verse 28
न वदेत्परपापानि स्वपुण्यं न प्रकाशयेत् । स्वकं नाम स्वनक्षत्रं मानं चैवातिगोपयेत् ॥ २८ ॥
ಇತರರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು; ತನ್ನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು. ತನ್ನ ಹೆಸರು, ತನ್ನ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಾನ-ಗೌರವವನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕು.
Verse 29
न दुर्जनैः सह वसे न्नाशास्त्रं श्रृणुयात्तथा । आसवद्यूतगीतेषु द्विजस्तु न रर्तिं चरेत् ॥ २९ ॥
ದ್ವಿಜನು ದುರ್ಜನರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಾರದು, ಅಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಮದ್ಯ, ಜೂಜು ಮತ್ತು ಅಶ್ಲೀಲ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಬಾರದು।
Verse 30
आर्द्रास्थि च तथोच्छिष्टं शूद्रं च पतितं तथा । सर्पं च भषणं स्पृष्ट्वा सचैलं स्नानमाचरेत् ॥ ३० ॥
ಒದ್ದೆಯ ಎಲುಬು, ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ, ಶೂದ್ರ, ಪತಿತ, ಹಾವು ಅಥವಾ ಆಭರಣವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಯೊಡನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 31
चितिं च चितिकाष्टं च यूपं चांडालमेव च । स्पृष्ट्वा देवलकं चैव सवासा जलमाविशेत् ॥ ३१ ॥
ಚಿತಿ, ಚಿತಿಕಟ್ಟಿಗೆ, ಯೂಪ, ಚಾಂಡಾಲ ಅಥವಾ ದೇವಲಕನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಯೊಡನೆ ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 32
दीपखट्वातनुच्छायाकेशवस्रकटोदकम् । अजामार्जंनिमार्जाररेणुर्द्दैवं शुभं हरेत् ॥ ३२ ॥
ದೀಪ, ಹಾಸಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ನೆರಳು, ಕೂದಲು, ವಸ್ತ್ರ, ಘಟದ ನೀರು, ಆಡು, ಬೆಕ್ಕು, ಒರೆಸುವ ಸಾಧನ, ಬೆಕ್ಕಿನಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳು ಹಾಗೂ ದೈವಿಕ ಶುಭನಿಮಿತ್ತ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶುಭವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು।
Verse 33
शूर्प्पवातं प्रेतधूमं तथा शूद्रान्नभोजनम् । वृषलीपतिसङ्गं च दूरतः परिवर्जयेत् ॥ ३३ ॥
ಶೂರ್ಪದ ಗಾಳಿ, ಪ್ರೇತಕರ್ಮದ ಹೊಗೆ, ಶೂದ್ರನ ಅನ್ನಭೋಜನ ಮತ್ತು ವೃಷಲೀಪತಿಯ ಸಂಗ—ಇವೆಲ್ಲದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು।
Verse 34
असच्छास्त्र्रार्थमननं खादनं नखकेशयोः । तथैव नग्नशयनं सर्वदा परिवर्जयेत् ॥ ३४ ॥
ಅಸತ್ (ಅಶುಭ) ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡುವುದು, ನಖ‑ಕೇಶಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚುವುದು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸದಾ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।
Verse 35
शिरोभ्यंगावशिष्टेन तैलेनांगं न लेपयेत् । तांबूलमशुचिं नाद्यात्तथा सुप्तं न बोधयेत् ॥ ३५ ॥
ಶಿರೋಅಭ್ಯಂಗದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಬಾರದು। ಅಶುಚಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಂಬೂಲ ಸೇವಿಸಬಾರದು; ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಬಾರದು।
Verse 36
नाशुद्धोऽग्निं परिचरेत्पूजयेद्गुरुदेवताः । न वामहस्तेनैकेन पिबेद्वक्रेण वा जलम् ॥ ३६ ॥
ಅಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪರಿಚರಿಸಬಾರದು, ಗುರು ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಾರದು। ಕೇವಲ ಎಡಗೈಯಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯನ್ನು ವಕ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಬಾರದು।
Verse 37
न चाक्रमेद्गुरोश्छायां तदाज्ञां च मुनीश्वर । न निंदेद्योगिनो विप्रान्व्रतिनोऽपि यतींस्तथा ॥ ३७ ॥
ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಗುರುವಿನ ನೆರಳನ್ನು ದಾಟಬಾರದು, ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಲಂಘಿಸಬಾರದು। ಯೋಗಿಗಳು, ವಿಪ್ರರು, ವ್ರತಧಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯತಿಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು।
Verse 38
परस्परस्य मर्माणि न कदापि वदेद्द्विजः । दर्शे च पौर्णमास्यां च यागं कुर्याद्यथाविधि ॥ ३८ ॥
ದ್ವಿಜನು ಪರಸ್ಪರರ ಮರ್ಮಗಳನ್ನು (ಗುಪ್ತ ದೋಷ/ದುರ್ಬಲತೆ) ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು। ದರ್ಶ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।
Verse 39
उपसनं च होतव्यं सायं प्रातर्द्विजातिभिः । उपासनपरित्यागी सुरापीत्युच्यते बुधैः ॥ ३९ ॥
ಸಾಯಂಕಾಲವೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲವೂ ದ್ವಿಜರು ನಿತ್ಯ ಸಂಧ್ಯಾ-ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಅವಶ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಸುರಾಪಾನಿಯ ಸಮನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 40
अयने विषुवे चैव युगादिषु चतुर्ष्वपि । दर्शे च प्रेतपक्षे च श्राद्धं कुर्याद्गृही द्विजः ॥ ४० ॥
ಅಯನ, ವಿಷುವ, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಾದಿ ದಿನಗಳು, ದರ್ಶ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ) ಮತ್ತು ಪ್ರೇತಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜ ಗೃಹಸ್ಥನು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 41
मन्वादिषु मृदाहे च अष्टकासु च नारद । नावधान्ये समायाते गृही श्राद्धं समाचरेत् ॥ ४१ ॥
ಓ ನಾರದಾ! ಮನ್ವಾದಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮೃದಾಹ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಕಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನವಧಾನ್ಯ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಗೃಹಸ್ಥನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 42
श्रोत्रिये गृहमायाते ग्रहणे चंद्रसूर्योः । पुण्यक्षेत्रेषु तीर्थेषु गृही श्राद्धं समाचरेत् ॥ ४२ ॥
ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೇಳೆ ಗೃಹಸ್ಥನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 43
यज्ञो दानं तपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् । वृथा भवति तत्सर्वमूर्द्धपुंड्रं विना कृतम् ॥ ४३ ॥
ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪಿತೃತರ್ಪಣ—ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 44
उर्द्धपुंड्रं च तुलसीं श्राद्धे नेच्छंति केचन । वृथाचारः परित्याज्यस्तस्माच्छ्रेयोऽर्थिभिर्द्विजैः ॥ ४४ ॥
ಕೆಲವರು ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ತುಳಸೀಸೇವೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ದ್ವಿಜರು ಇಂತಹ ವ್ಯರ್ಥ, ಆಧಾರರಹಿತ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Verse 45
इत्येवमादयो धर्माः स्मृतिमार्गप्रचोदिताः । कार्याद्विजातिभिः सम्यक्सर्वकर्मफलप्रदाः ॥ ४५ ॥
ಇಂತಹ ಮತ್ತು ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು ಸ್ಮೃತಿಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ. ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ಅವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಅವು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
Verse 46
सदा चारपरा ये तु तेषां विष्णुः प्रसीदति । विष्णौ प्रसन्नतां याते किमसाध्यं द्विजोत्तम ॥ ४६ ॥
ಯಾರು ಸದಾ ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾದಾಗ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದೇನು?
Frequently Asked Questions
They provide a graded Smṛti taxonomy for lawful household formation: earlier forms (e.g., Brāhma/Daiva/Ārṣa/Prājāpatya) are treated as superior, while later forms are censured yet conditionally permitted when prior options are not feasible—showing the Purāṇa’s pragmatic dharma logic within a normative hierarchy.
It asserts that sacrifice, charity, austerity, fire-offerings, Vedic study, and ancestral offerings become fruitless without the ūrdhva-puṇḍra, and it explicitly dismisses objections to using ūrdhva-puṇḍra and tulasī during śrāddha—recasting ancestor-rites as devotionally validated rather than merely customary.