Varṇāśrama-ācāra: Common Virtues, Varṇa Duties, and the Four Āśramas
ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಸನಕನು ಹಿಂದೆಯೇ ಹರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವ್ರತದಿನದ ಕುರಿತು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ನಾರದನು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರ ವ್ರತದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಬಳಿಕ ವರ್ಣನಿಯಮಗಳು, ಆಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ಸನಕನು ಉತ್ತರಿಸಿ—ಅಕ್ಷಯ ಹರಿಯ ಆರಾಧನೆ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾನುಕೂಲ ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದನು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಯನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೂರು ದ್ವಿಜವರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಸ್ವಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಗೃಹ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದನು; ಸ್ಮೃತಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗದಿದ್ದರೆ ದೇಶಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದನು. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಜ್ಯ/ನಿಯಂತ್ರಿತ ಆಚರಣೆಗಳು, ಕೆಲವು ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಸ್ವಧರ್ಮತ್ಯಾಗದಿಂದ ಪಾಖಂಡಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ವೈಶ್ಯ-ಶೂದ್ರರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳು—ಸರಳತೆ, ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಕ್ಷಮೆ, ವಿನಯ—ವಿವರಿಸಿ, ಆಶ್ರಮಕ್ರಮವೇ ಪರಮಧರ್ಮಸಾಧನ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಅನಾವೃತ್ತಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एतन्निशम्य सनकोदितमप्रमेयं पुण्यं हरेर्दिनभवं निखिलोत्तमं च । पापौघशांतिकरणं व्रतसारमेवं ब्रह्मात्मजः पुनरभाषत हर्षयुक्तः ॥ १ ॥
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸನಕನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ, ಹರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವ್ರತದಿನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರಿಮಿತ ಪುಣ್ಯ, ಸರ್ವೋತ್ತಮ, ಪಾಪಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ, ವ್ರತಗಳ ಸಾರವಾದ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 2
नारद उवाच । कथितं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थकोविद । व्रताख्यानं महापुण्यं यथावद्धरिभक्तिदम् ॥ २ ॥
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಯೇ, ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಈಗ ಹರಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ವ್ರತಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।
Verse 3
इदानीं श्रोतुमिच्छामि वर्णाचचारविधिं मुने । तथा सर्वाश्रमाचारं प्रायश्चित्तविधिं तथा ॥ ३ ॥
ಈಗ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ವರ್ಣಾಚಾರದ ವಿಧಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಆಶ್ರಮಗಳ ಆಚಾರಧರ್ಮವನ್ನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 4
एतत्सर्वं महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । कृपया परया मह्यं यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ४ ॥
ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನೀವು ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೋವಿದರು; ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನನಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಿ.
Verse 5
सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल यथा भक्तप्रियंकरः । वर्णाश्रमाचारपरैः पूज्यते हरिरव्ययः ॥ ५ ॥
ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ! ಕೇಳು; ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯಕರನಾದ ಅವ್ಯಯ ಹರಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದವರಿಂದ ಹೇಗೆ ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೋ।
Verse 6
मन्वाद्यैरुदितं यच्च वर्णाश्रमनिबन्धनम् । तत्ते वक्ष्यामि विधिवद्भक्तोऽसि त्वमधोक्षजे ॥ ६ ॥
ಮನು ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮನಿಬಂಧನವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅಧೋಕ್ಷಜನ ಭಕ್ತನು.
Verse 7
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चत्वार एव ते । वर्णा इति समाख्याता एतेषु ब्राह्मणोऽधिकः ॥ ७ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು—ಇವರೇ ನಾಲ್ಕು. ಇವರನ್ನು ‘ವರ್ಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇವರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಗಣ್ಯನು.
Verse 8
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या द्विजाः प्रोक्तास्त्रयस्तथा । मातृतश्चोपनयनाद्दिजत्वं प्राप्यते त्रिभिः ॥ ८ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ—ಈ ಮೂವರನ್ನು ‘ದ್ವಿಜರು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂವರಿಗೆ ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ (ಮಾತೃಪಕ್ಷಾನುಸಾರ) ದ್ವಿಜತ್ವವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 9
एतैर्वर्णैः सर्वधर्माः कार्या वर्णानुरुपतः । स्ववर्णधर्मत्यागेन पाषंडः प्रोच्यते बुधैः ॥ ९ ॥
ಈ ವರ್ಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಸ್ವವರ್ಣಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನು ಪಾಷಂಡನೆಂದು ಬುದ್ಧರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 10
स्वगृह्यचोदितं कर्मद्विजः कुर्वन्कृती भवेत् । अन्यथा पतितो भूयात्सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ १० ॥
ತನ್ನ ಗೃಹ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನು ಪತಿತನಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 11
युगधर्मः परिग्राह्यो वेर्णैरेतैर्यथोचितम् । देशाचारास्तथाग्राह्याः स्मृतिधर्माविरोधतः ॥ ११ ॥
ಯುಗಧರ್ಮವನ್ನು ಈ ವರ್ಣಗಳು ತಮ್ಮಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಮೃತಿಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದೇಶಾಚಾರಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 12
कर्मणा मनसा वाचा यत्नाद्धर्म्मं समाचरेत् । अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यमप्याचरेन्नतु ॥ १२ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಲೋಕನಿಂದಿತವಾದುದನ್ನು ಧರ್ಮ್ಯವೆನಿಸಿದರೂ ಆಚರಿಸಬಾರದು.
Verse 13
समुद्रयात्रास्वीकारः कमंडलुविधारणम् । द्विजानामसवर्णासु कन्यासूपयमस्तथा ॥ १३ ॥
ಸಮುದ್ರಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಜರು ಅಸವರ್ಣ ಕನ್ಯೆಯರೊಂದಿಗೆ ಉಪಯಮ (ವಿವಾಹ) ಮಾಡುವುದು—ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 14
देवराच्च सुतोत्पत्तिर्मधुपर्के पशोर्वधः । मांसादनं तथा श्राद्धे वानप्रस्थाश्रमस्तथा ॥ १४ ॥
ದೇವರನಿಂದ ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿ, ಮಧುಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಶುವಧ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ನಿಯಮಾಚರಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿ-ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು।
Verse 15
दत्ताक्षतायाः कन्यायाः पुनर्दानं वराय च । नैष्टिकं ब्रह्मचर्यं च नरमेधाश्चमेधकौ ॥ १५ ॥
ಅಕ್ಷತವಿಧಿಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ದತ್ತವಾದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದಾನಮಾಡಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವರನಿಗೆ ನೀಡುವುದು; ನೈಷ್ಟಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ಕಠೋರ ವ್ರತ; ಹಾಗೆಯೇ ನರಮೇಧ ಮತ್ತು ಮೇಧಕ ಯಾಗಗಳು—ಇವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂದನೀಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 16
महाप्रस्थानगमनं गोमेधश्च तथा मखः । एतान्धर्मान्कलियुके वर्ज्यानाहुर्मनीषिणः ॥ १६ ॥
ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಗಮನ, ಗೋಮೇಧ ಮತ್ತು ಮಖವೆಂಬ ಕೆಲವು ಯಾಗಕರ್ಮಗಳು—ಇಂತಹ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನುಷ್ಯಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ।
Verse 17
देशाचाराः परिग्राह्यास्तत्तद्देशगतैर्नरैः । अन्यथा पतितो ज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ १७ ॥
ಮಾನವನು ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ದೇಶದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನು ಪತಿತನೆಂದು—ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತನೆಂದು—ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 18
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च द्विजोत्तमा । क्रियाः सामान्यतो वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः ॥ १८ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ-ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುವೆನು; ನೀನು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು।
Verse 19
दानं दद्याद्ब्राह्मणेभ्यस्तथा यज्ञैर्यजेत्सुरान् । वृत्त्यर्थं याचयेच्चैव अन्यानध्यापयेत्तथा ॥ १९ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಜೀವನಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾಚಿಸಬಹುದೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಾಪನವೂ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 20
याजयेद्यजने योग्यान्विप्रो नित्योदकी भवेत् । कुर्य्याच्च वेदग्रहणं तथाग्रेश्च परिग्रहम् ॥ २० ॥
ವಿಪ್ರನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ಯಜಮಾನರಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಿಸಬೇಕು; ನಿತ್ಯ ಜಲಶುದ್ಧಿ (ಸ್ನಾನ-ಆಚಮನ) ಪಾಲಿಸಿ ಪವಿತ್ರನಾಗಿರಬೇಕು. ವೇದಾಧ್ಯಯನ-ಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಚಾರತಃ ದಕ್ಷಿಣೆ/ಪರಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 21
ग्राह्ये द्र्व्ये च पारक्ये समबुद्धिर्भवेत्तथा । सर्वलोकहितं कृर्यान्मृदुवाक्यमुदीरयेत् ॥ २१ ॥
ಗ್ರಾಹ್ಯವಾದ ದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪರರ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಬುದ್ಧಿ ಇರಲಿ. ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದು, ಮೃದು ವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಿ.
Verse 22
ऋतावभिगमः पत्न्यां शस्यते ब्राह्मणस्य वै । न कस्याप्यहितं ब्रूयाद्विष्णुपूजापरो भवेत् ॥ २२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಋತುಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸೇರುವುದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಯಾರಿಗೂ ಹಾನಿಕರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡದೆ, ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿರಬೇಕು.
Verse 23
दद्याद्दानानि विप्रेभ्यः क्षत्रियोऽपि द्विजोत्तम । कुर्य्याच्च वेदग्रहणं यज्ञैर्द्देवान्यजेत्तथा ॥ २३ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಕ್ಷತ್ರಿಯನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ವೇದಾಧ್ಯಯನ-ಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 24
शस्त्राजीवी भवेच्चैव पालयेद्धर्मतो महीम् । दुष्टानां शासनं कुर्य्याच्छिष्टानां पालनं तथा ॥ २४ ॥
ಅವನು ಶಸ್ತ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ದುಷ್ಟರನ್ನು ದಂಡಿಸಿ, ಶಿಷ್ಟರಾದ ಸದ್ಗುಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
Verse 25
पाशुपाल्यं च वाणिज्यं कृंषिश्च द्विजसत्तम । वेदस्याध्ययनं चैव वैश्यस्यापि प्रकीर्त्तितम् ॥ २५ ॥
ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಪಶುಪಾಲನೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೃಷಿ—ಇವು ವೈಶ್ಯನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನವೂ ವಿಧಿಯೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 26
कुर्याच्च दारग्रहणं धर्माश्चैव समाचरेत् । क्रयविक्रयजर्वापि धनैः कारुक्रियोद्भवैः ॥ २६ ॥
ಅವನು ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಧರ್ಮಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಶ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಧನದಿಂದ ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟವನ್ನೂ ನಡೆಸಬಹುದು.
Verse 27
दद्याद्दानानि शूद्रोऽपि पाकयज्ञैर्यजेन्न च । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शुश्रूषानि रतो भवेत् ॥ २७ ॥
ಶೂದ್ರನೂ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಪಾಕಯಜ್ಞಗಳನ್ನು (ವೈದಿಕ ಪಾಕ-ಯಾಗ) ಮಾಡಬಾರದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯರ ಸೇವಾ-ಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕು.
Verse 28
ऋतुकालाभिगामीच स्वदारेषु भवेत्तथा । सर्वलोकहितोषित्वं मंगलं प्रियवादिता ॥ २८ ॥
ಅವನು ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವಜನಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ—ಆಚರಣದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರನಾಗಿ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧುರನಾಗಿರಬೇಕು.
Verse 29
अनायासो मनोहर्षस्तितिक्षा नातिमानिता । सामान्यं सर्ववर्णानां मुनिभिः परिकीर्तितम् ॥ २९ ॥
ಅನಾಯಾಸತೆ (ಸರಳತೆ), ಅಂತರಾನಂದ, ಸಹನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಅಹಂಕಾರದ ಅಭಾವ—ಇವು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮಗಳು ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ।
Verse 30
सर्वे च मुनितां यांति स्वाश्रमोचितकर्मणा । ब्राह्मणः क्षत्रियाचारमाश्रयेदापदि द्विज ॥ ३० ॥
ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮೋಚಿತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಮುನಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಓ ದ್ವಿಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಚಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬಹುದು।
Verse 31
क्षत्रियोऽपि च विड्वृत्तिमत्यापदि समाश्रयेत् । नाश्रयेच्छूद्रवृत्तिं तु अत्यापद्यपि वै द्विजः ॥ ३१ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವೈಶ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ದ್ವಿಜನು ಘೋರ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಶೂದ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬಾರದು।
Verse 32
यद्याश्रयेद्दिजो मूढस्तदा चांडासतां व्रजेत् । ब्राह्मणक्षत्रियविशां त्रयाणां मुनिसत्तम ॥ ३२ ॥
ಮೂಢನಾದ ದ್ವಿಜನು ಅಯೋಗ್ಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ, ಅವನು ಚಾಂಡಾಲಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ವೈಶ್ಯ ಈ ಮೂರೂ ವರ್ಣಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 33
चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः पंचमो नोपपद्यते । ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्च सत्तम ॥ ३३ ॥
ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಐದನೆಯದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಅವು—ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಗೃಹಸ್ಥ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷು (ಸನ್ಯಾಸಿ), ಓ ಸತ್ತಮ।
Verse 34
चतुर्भिराश्रमैरेभिः साध्यते धर्म उत्तमः । विष्णुस्तुष्यति विप्रेंद्र कर्मयोगरतात्मनः ॥ ३४ ॥
ಈ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಸಮ್ಯಗಾಚರಣೆಯಿಂದ ಪರಮೋತ್ತಮ ಧರ್ಮವು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಕರ್ಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ರತಚಿತ್ತನಾದವನ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ॥
Verse 35
निःस्पृहाशांतमनसः स्वकर्मनिरतस्य च । ततो याति परं स्थानं यतो नावर्त्तते पुनः ॥ ३५ ॥
ನಿಃಸ್ಪೃಹನಾಗಿ, ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಸ್ವಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವವನು—ಮತ್ತೆ ಮರಳದ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ॥
Frequently Asked Questions
Because the text frames svadharma and one’s inherited ritual discipline (gṛhya) as the stabilizing basis of dharmic identity; abandoning them is treated as pāṣaṇḍa-like deviation that disrupts both social order and the devotional aim of worshipping Hari through regulated karma.
It presents a yuga-sensitive dharma: certain severe, exceptional, or archaic rites (especially those involving extreme vows or sacrificial categories) are declared avoidable in Kali, while dharma is redirected toward attainable conduct—ethical speech, restraint, service, gifts, and Viṣṇu-centered karma-yoga.
The four āśramas are taught as the complete framework by which highest dharma is fulfilled; when performed without craving and with tranquility, they culminate in karma-yoga that pleases Viṣṇu and leads to the supreme abode (non-return).