Nārada’s Hymn to Viṣṇu (Nāradasya Viṣṇu-stavaḥ)
ಋಷಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸೂತನು ಸನಕಾದಿ ಕುಮಾರರನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು, ಮೋಕ್ಷಪರರು; ಮೇರುವಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಸಭೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾವನ ನದಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಸೀತಾಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ನಾರದನು ಬಂದು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ನಾರಾಯಣ, ಅಚ್ಯುತ, ಅನಂತ, ವಾಸುದೇವ, ಜನಾರ್ದನಾದಿ ನಾಮಜಪದೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲ ವಿಷ್ಣುಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಸಗುಣ-ನಿರ್ಗುಣ, ಜ್ಞಾನವೂ ಜ್ಞಾತವೂ, ಯೋಗವೂ ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನೂ, ವಿಶ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಸಂಗನೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದನೆ; ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ, ಪರಶುರಾಮ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಕಲ್ಕಿ ಮೊದಲಾದ ಅವತಾರಗಳ ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯ ಶುದ್ಧಿ-ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಮಹಿಮೆ ಪುನಃಪುನಃ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಂಧ್ಯಾ-ತರ್ಪಣಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮುನಿಗಳು ಹರಿಕಥೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ನಾರದನು ಭಗವಂತನ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಫಲಪ್ರದ ಕರ್ಮ, ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅತಿಥಿ-ಪೂಜಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿ—ಬೆಳಗಿನ ಪಠಣದಿಂದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथं सनत्कुमारस्तु नारदाय महात्मने । प्रोक्तवान् सकलान् धर्मान् कथं तौ मिलितावुभौ 1. ॥ १ ॥
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಾರದನಿಗೆ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು? ಮತ್ತು ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಭೇಟಿಯಾದರು?
Verse 2
कस्मिन् स्थाने स्थितौ सूत तावुभौ ब्रह्मवादिनौ । हरिगीतसमुद्गाने चक्रतुस्तद्वदस्व नः ॥ २ ॥
ಹೇ ಸೂತನೇ! ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿದ್ದರು? ಮತ್ತು ಹರಿಗೀತಗಳ ಮಧುರ ಗಾನವನ್ನು ಅವರು ಎಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು? ನಮಗೆ ಹೇಳು.
Verse 3
सूत उवाच । सनकाद्या महात्मानो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । निर्ममा निरहङ्काराः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः ॥ ३ ॥
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸನಕಾದಿ ಮಹಾತ್ಮರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರು. ಮಮಕಾರವೂ ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲದವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯನಿಷ್ಠರು.
Verse 4
तेषां नामानि वक्ष्यामि सनकश्च सनन्दनः । सनत्कुमारश्च विभुः सनातन इति स्मृतः ॥ ४ ॥
ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸನಕ, ಸನಂದನ, ವಿಭುವಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಮತ್ತು ‘ಸನಾತನ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವನು.
Verse 5
विष्णुभक्ता महात्मानो ब्रह्मध्यानपरायणाः । सहस्रसूर्यसंकाशाः सत्यसन्धा मुमुक्षवः ॥ ५ ॥
ಅವರು ಮಹಾತ್ಮರು—ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು, ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು; ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಸತ್ಯಸಂಧರು, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು.
Verse 6
एकदा मेरुशृङ्गं ते प्रस्थिताः ब्रह्मणः सभाम् । इष्टां मार्गेऽथ ददृशुः गंगां विष्णुपदीं द्विजाः ॥ ६ ॥
ಒಮ್ಮೆ ಆ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ಮೇರುಶಿಖರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಭೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು; ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಷ್ಣುಪದೀ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗೆಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದರು।
Verse 7
तां निरीक्ष्य समुद्युक्ताः स्नातुं सीताजलेऽभवन् । एतस्मिन्नन्तरे तत्र देवर्षिर्नारदो मुनिः ॥ ७ ॥
ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಸೀತಾಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದೇವರ್ಷಿ ಮುನಿ ನಾರದರು ಆಗಮಿಸಿದರು।
Verse 8
आजगाम द्विजश्रेष्ठा दृष्ट्वा भ्रातॄन् स्वकाग्रजान् । तान् दृष्ट्वा स्नातुमुद्युक्तान् नमस्कृत्य कृताञ्जलि ॥ ८ ॥
ನಂತರ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರದರು ಬಂದರು. ತಮ್ಮ ಅಗ್ರಜ ಸಹೋದರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತರು।
Verse 9
गृणन् नामानि सप्रेमभक्तियुक्तो मधुद्विषः । नारायणाच्युतानन्त वासुदेव जनार्दन ॥ ९ ॥
ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಮಧುದ್ವಿಷನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಬೇಕು—ನಾರಾಯಣ, ಅಚ್ಯುತ, ಅನಂತ, ವಾಸುದೇವ, ಜನಾರ್ದನ।
Verse 10
यज्ञेश यज्ञपुरुष कृष्ण विष्णो नमोऽस्तु ते । पद्माक्ष कमलाकान्त गङ्गाजनक केशव । क्षीरोदशायिन् देवेश दामोदर नमोऽस्तु ते ॥ १० ॥
ಹೇ ಯಜ್ಞೇಶ, ಹೇ ಯಜ್ಞಪುರುಷ, ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಹೇ ವಿಷ್ಣು—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪದ್ಮಾಕ್ಷ, ಹೇ ಕಮಲಾಕಾಂತ, ಹೇ ಗಂಗಾಜನಕ ಕೇಶವ; ಹೇ ಕ್ಷೀರೋದಶಾಯಿ, ಹೇ ದೇವೇಶ ದಾಮೋದರ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 11
श्रीराम विष्णो नरसिंह वामन प्रद्युम्न संकर्षण वासुदेव । अजानिरुद्धामलरुङ् मुरारे त्वं पाहि नः सर्वभयादजस्रम् ॥ ११ ॥
ಓ ಶ್ರೀರಾಮಾ! ಓ ವಿಷ್ಣುವೇ—ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ; ಓ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ವಾಸುದೇವ; ಓ ಅಜಾನಿರುದ್ಧ, ನಿರ್ಮಲ ಮುರಾರಿ! ನಮ್ಮನ್ನು ಸರ್ವಭಯದಿಂದ ನಿರಂತರ ರಕ್ಷಿಸು।
Verse 12
इत्युच्चरन् हरेर्नाम नत्वा तान् स्वाग्रजान् मुनीन् । उपासीनश्च तैः सार्धं सस्नौ प्रीतिसमन्वितः ॥ १२ ॥
ಈ ರೀತಿ ಹರಿಯ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಆ ಹಿರಿಯ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೂತು, ಪ್ರೀತಿ-ಆನಂದದಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು।
Verse 13
तेषां चापि तु सीताया जले लोकमलापहे । स्नात्वा सन्तर्प्य देवर्षिपितॄन् विगतकल्मषाः ॥ १३ ॥
ಅವರೂ ಸೀತೆಯ ಆ ಜಲದಲ್ಲಿ—ಲೋಕಮಲವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವದರಲ್ಲಿ—ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಾಪರಹಿತರಾದರು; ನಂತರ ದೇವರು, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು।
Verse 14
उत्तीर्य सन्ध्योपास्त्यादि कृत्वाचारं स्वकं द्विजाः । कथां प्रचक्रुर्विविधाः नारायणगुणाश्रिताः ॥ १४ ॥
ಸ್ನಾನದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ದ್ವಿಜರು ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮೊದಲಾದ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ನಾರಾಯಣನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕಥಾ-ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು।
Verse 15
कृतक्रियेषु मुनिषु गङ्गातीरे मनोरमे । चकार नारदः प्रश्नं नानाख्यानकथान्तरे ॥ १५ ॥
ಮನೋಹರ ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ನಾನಾ ಆಖ್ಯಾನ-ಕಥೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಾರದರು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು।
Verse 16
नारद उवाच । सर्वज्ञाः स्थ मुनिश्रेष्ठाः भगवद्भक्तितत्पराः । यूयं सर्वे जगन्नाथा भगवन्तः सनातनाः ॥ १६ ॥
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸರ್ವಜ್ಞರು, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ತತ್ಪರರು. ನೀವೇ ಜಗನ್ನಾಥರು, ಸನಾತನ ಪೂಜ್ಯ ಭಗವಂತರು॥೧೬॥
Verse 17
लोकोद्धारपरान् युष्मान् दीनेषु कृतसौहृदान् । पृच्छे ततो वदत मे भगवल्लक्षणं बुधाः ॥ १७ ॥
ಲೋಕೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದು, ದೀನರ ಮೇಲೆ ಸ್ನೇಹವಿಟ್ಟಿರುವ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ಬುದ್ಧಿವಂತರೇ, ಭಗವಂತನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ॥೧೭॥
Verse 18
येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजङ्गमम् । गङ्गापादोदकं यस्य स कथं ज्ञायते हरिः ॥ १८ ॥
ಯಾರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳೊಡನೆ—ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತೋ, ಯಾರ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನದ ನೀರೇ ಗಂಗೆಯೋ, ಆ ಹರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ?॥೧೮॥
Verse 19
कथं च त्रिविधं कर्म सफलं जायते नृणाम् । ज्ञानस्य लक्षणं ब्रूत तपसश्चापि मानदाः ॥ १९ ॥
ಮನುಷ್ಯರ ತ್ರಿವಿಧ ಕರ್ಮವು ಹೇಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ? ಓ ಮಾನ್ಯರೇ, ಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ತಪಸ್ಸಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ॥೧೯॥
Verse 20
अतिथेः पूजनं वापि येन विष्णुः प्रसीदति । एवमादीनि गुह्यानि हरितुष्टिकराणि च । अनुगृह्य च मां नाथास्तत्त्वतो वक्तुमर्हथ ॥ २० ॥
ಅತಿಥಿಪೂಜೆ—ಅದರಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವನು—ಇಂತಹ ಹರಿತೃಪ್ತಿಕರ ಗುಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು; ಓ ನಾಥರೇ, ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಿ॥೨೦॥
Verse 21
शौनक उवाच । नमः पराय देवाय परस्मात् परमाय च । परावरनिवासाय सगुणायागुणाय च ॥ २१ ॥
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದನು—ಪರಾತ್ಪರನೂ ಪರಮಾತ್ಪರನೂ ಆದ ಪರಮ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರ ಮತ್ತು ಅಪರ ಲೋಕಗಳ ನಿವಾಸಿಯಾದ, ಸಗುಣನೂ ನಿರ್ಗುಣನೂ ಆದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ವಂದನೆ।
Verse 22
अमायायात्मसंज्ञाय मायिने विश्वरूपिणे । योगीश्वराय योगाय योगगम्याय विष्णवे ॥ २२ ॥
ಮಾಯಾತೀತನಾದ, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ; ಮಾಯಾಧಿಪತಿ, ವಿಶ್ವರೂಪ; ಯೋಗಿಗಳ ಈಶ್ವರ, ಸ್ವಯಂ ಯೋಗ, ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 23
ज्ञानाय ज्ञानगम्याय सर्वज्ञानैकहेतवे । ज्ञानेश्वराय ज्ञेयाय ज्ञात्रे विज्ञानसम्पदे ॥ २३ ॥
ಸ್ವಯಂ ಜ್ಞಾನನಾದವನಿಗೆ, ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನಾದವನಿಗೆ, ಸಮಸ್ತ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಕಾರಣನಿಗೆ; ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನಿಗೆ, ಜ್ಞೇಯನಿಗೆ, ಜ್ಞಾತನಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 24
ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातृपापहराय च । ध्यानेश्वराय सुधिये ध्येयध्यातृस्वरूपिणे ॥ २४ ॥
ಧ್ಯಾನಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಧ್ಯಾನದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನಿಗೆ; ಧ್ಯಾತೃನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವವನಿಗೆ; ಧ್ಯಾನೇಶ್ವರನಿಗೆ; ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಗೆ ಮೂಲನಾದವನಿಗೆ; ಧ್ಯೇಯ-ಧ್ಯಾತೃ ಎರಡರ ಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 25
आदित्यचन्द्रा ग्निविधातृदेवाः सिद्धाश्च यक्षासुरनागसंघाः । यच्छक्तियुक्तास्तमजं पुराणं सत्यं स्तुतीशं सततं नतोऽस्मि ॥ २५ ॥
ಯಾವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ವಿಧಾತೃ ಮತ್ತು ದೇವಗಣ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು, ಅಸುರರು, ನಾಗಸಂಘಗಳು ಶಕ್ತಿಯುತರಾಗುತ್ತಾರೋ—ಆ ಅಜನಾದ, ಪುರಾತನ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಸ್ತುತಿಗಳ ಅಧೀಶ್ವರ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 26
यो ब्रह्मरूपी जगतां विधाता स एव पाता द्विजविष्णुरूपी । कल्पान्तरुद्रा ख्यतनुः स देवः शेतेऽङघ्रिपानस्तमजं भजामि ॥ २६ ॥
ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಧಾತನೋ, ಅವನೇ ವಿಷ್ಣುರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಾಲಕನು; ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನಾಮಕ ತನು ಧರಿಸುವವನು. ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಶಯನಿಸುವ ಆ ಅಜ ದೇವನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 27
यन्नामसङ्कीर्तनतो गजेन्द्रो ग्राहोग्रबन्धान्मुमुचे स देवः । विराजमानः स्वपदे पराख्ये तं विष्णुमाद्यं शरणं प्रपद्ये ॥ २७ ॥
ಯಾರ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಗಜೇಂದ್ರರಾಜನು ಗ್ರಾಹನ ಭೀಕರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನೋ—ಆ ಪ್ರಭು ‘ಪರ’ ಎನ್ನುವ ಸ್ವಪರಮ ಪದದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನ. ಆ ಆದ್ಯ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
Verse 28
शिवस्वरूपी शिवभक्तिभाजां यो विष्णुरूपी हरिभावितानाम् । सङ्कल्पपूर्वात्मकदेहहेतुस्तमेव नित्यं शरणं प्रपद्ये ॥ २८ ॥
ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಶಿವರೂಪನಾಗಿ, ಹರಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದವರಿಗೆ ವಿಷ್ಣುರೂಪನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುವವನು; ಪೂರ್ವಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಿಂದ ದೇಹಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣನಾದವನು—ಅವನಲ್ಲೇ ನಾನು ನಿತ್ಯ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
Verse 29
यः केशिहन्ता नरकान्तकश्च बालो भुजाग्रेण दधार गोत्रम् । देवं च भूभारविनोदशीलं तं वासुदेवं सततं नतोऽस्मि ॥ २९ ॥
ಕೇಶಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ನರಕನ ಅಂತ್ಯ ಮಾಡಿದವನು; ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಭುಜಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು; ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ದೇವನಾದ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 30
लेभेऽवतीर्योग्रनृसिंहरूपी यो दैत्यवक्षः कठिनं शिलावत् । विदार्य संरक्षितवान् स्वभक्तं प्रह्लादमीशं तमजं नमामि ॥ ३० ॥
ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ಶಿಲೆಯಂತೆ ಕಠಿಣವಾದ ದೈತ್ಯನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಚೀರಿ, ತನ್ನ ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಆ ಅಜ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 31
व्योमादिभिर्भूषितमात्मसंज्ञं निरंजनं नित्यममेयतत्त्वम् । जगद्विधातारमकर्मकं च परं पुराणं पुरुषं नतोऽस्मि ॥ ३१ ॥
ವ್ಯೋಮಾದಿ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತನಾಗಿ, ಆತ್ಮನೆಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ನಿರಂಜನನಾಗಿ, ನಿತ್ಯನಾಗಿ, ಅಮೇಯ ತತ್ತ್ವರూపನಾಗಿ; ಜಗತ್ತಿನ ವಿಧಾತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಕರ್ಮನಾದ ಆ ಪರಮ ಪುರಾಣ ಪುರುಷನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 32
ब्रह्मेन्द्र रुद्रा निलवायुमर्त्यगन्धर्वयक्षासुरदेवसंघैः । स्वमूर्तिभेदैः स्थित एक ईशस्तमादिमात्मानमहं भजामि ॥ ३२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ನಿಲ-ವಾಯು, ಮನುಷ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ದೇವಸಂಘಗಳ ನಡುವೆ, ತನ್ನದೇ ರೂಪಭೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬನೇ ಈಶ್ವರನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಿರುವ ಆ ಆದ್ಯಾತ್ಮನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 33
यतो भिन्नमिदं सर्वं समुद्भूतं स्थितं च वै । यस्मिन्नेष्यति पश्चाच्च तमस्मि शरणं गतः ॥ ३३ ॥
ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಭಿನ್ನ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ, ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನವಾಗುವುದೋ—ಅವನ ಶರಣಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 34
यः स्थितो विश्वरूपेण सङ्गीवात्र प्रतीयते । असङ्गी परिपूर्णश्च तमस्मि शरणं गतः ॥ ३४ ॥
ವಿಶ್ವರూపವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗವಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಅಸಂಗನಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿರುವ ಅವನ ಶರಣಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 35
हृदि स्थितोऽपि यो देवो मायया मोहितात्मनाम् । न ज्ञायेत परः शुद्धस्तमस्मि शरणं गतः ॥ ३५ ॥
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಿಗೆ ತಿಳಿಯದವನು—ಆ ಪರಮ, ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾದ ದೇವನ ಶರಣಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 36
सर्वसङ्गनिवृत्तानां ध्यानयोगरतात्मनाम् । सर्वत्र भाति ज्ञानात्मा तमस्मि शरणं गतः ॥ ३६ ॥
ಸರ್ವ ಸಂಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧ್ಯಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾದವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಶರಣಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 37
दधार मंदरं पृष्ठे निरोदेऽमृतमन्थने । देवतानां हितार्थाय तं कूर्मं शरणं गतः ॥ ३७ ॥
ಅಮೃತಮಂಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂದರಪರ್ವತವನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನು. ದೇವತೆಗಳ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಕೂರ್ಮಾವತಾರದ ಶರಣಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 38
दंष्ट्रांकुरेण योऽनन्तः समुद्धृत्यार्णवाद् धराम् । तस्थाविदं जगत् कृत्स्नं वाराहं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ ३८ ॥
ಅನಂತನಾದ ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ಅಗ್ರದಿಂದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮೇಲೆತ್ತಿದನು; ಅವನ ಮೇಲೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಆ ವರಾಹಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 39
प्रह्लादं गोपयन् दैत्यं शिलातिकठिनोरसम् । विदार्य हतवान् यो हि तं नृसिंहं नतोऽस्म्यहम् ॥ ३९ ॥
ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಠಿಣವಾದ ಎದೆಯುಳ್ಳ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಚೀರಿ ಸಂಹರಿಸಿದ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 40
लब्ध्वा वैरोचनेर्भूमिं द्वाभ्यां पद्भ्यामतीत्य यः । आब्रह्मभुवनं प्रादात् सुरेभ्यस्तं नतोऽजितम् ॥ ४० ॥
ಬಲಿ (ವೈರೋಚನಿಪುತ್ರ) ನೀಡಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದವರೆಗೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಅಜೇಯ ಅಜಿತ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 41
हैहयस्यापराधेन ह्येकविंशतिसंख्यया । क्षत्रियान्वयभेत्ता यो जामदग्न्यं नतोऽस्मि तम् ॥ ४१ ॥
ಹೈಹಯರ ಅಪರಾಧದ ಕಾರಣ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ಪರಶುರಾಮನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 42
आविर्भूतश्चतुर्धा यः कपिभिः परिवारितः । हतवान् राक्षसानीकं रामचन्द्रं नतोऽस्म्यहम् ॥ ४२ ॥
ಚತುರ್ವಿಧವಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ ಕಪಿಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವಾರಿತನಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 43
मूर्तिद्वयं समाश्रित्य भूभारमपहृत्य च । संजहार कुलं स्वं यस्तं श्रीकृष्णमहं भजे ॥ ४३ ॥
ದ್ವಿಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ನಂತರ ತನ್ನದೇ ಕುಲದ ಸಂಹಾರವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 44
भूम्यादिलोकत्रितयं संतृप्तात्मानमात्मनि । पश्यन्ति निर्मलं शुद्धं तमीशानं भजाम्यहम् ॥ ४४ ॥
ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾದ ಮುನಿಗಳು ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ನೋಡುವ ಆ ಈಶಾನನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 45
युगान्ते पापिनोऽशुद्धान् भित्त्वा तीक्ष्णसुधारया । स्थापयामास यो धर्मं कृतादौ तं नमाम्यहम् ॥ ४५ ॥
ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕತ್ತಿಯ ಧಾರೆಯಿಂದ ಪಾಪಿ ಅಶುದ್ಧರನ್ನು ಚೀರಿ, ಕೃತಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆತನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 46
एवमादीन्यनेकानि यस्य रूपाणि पाण्डवाः । न शक्यं तेन संख्यातुं कोट्यब्दैरपि तं भजे ॥ ४६ ॥
ಹೇ ಪಾಂಡವರೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕಾನೇಕ ರೂಪಗಳಿವೆ; ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅವನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನೇ ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 47
महिमानं तु यन्नाम्नः परं गन्तुं मुनीश्वराः । देवासुराश्च मनवः कथं तं क्षुल्लको भजे ॥ ४७ ॥
ಆ ದಿವ್ಯ ನಾಮದ ಪರಮ ಮಹಿಮೆಗೆ ಮುನೀಶ್ವರರೂ ತಲುಪಲಾರರು; ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮನುವರೂ ಅಲ್ಲ—ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ಕ್ಷುಲ್ಲಕನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಜಿಸಲಿ?
Verse 48
यन्नामश्रवणेनापि महापातकिनो नराः । पवित्रतां प्रपद्यन्ते तं कथं स्तौमि चाल्पधीः ॥ ४८ ॥
ಅವನ ನಾಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳಾದ ನರರೂ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅಂತಹವನನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲಿ?
Verse 49
यथाकथञ्चिद्यन्नाम्नि कीर्तिते वा श्रुतेऽपि वा । पापिनस्तु विशुद्धाः स्युः शुद्धा मोक्षमवाप्नुयुः ॥ ४९ ॥
ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ನಾಮ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪಾಪಿಗಳೂ ವಿಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ವಿಶುದ್ಧರಾದವರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 50
आत्मन्यात्मानमाधाय योगिनो गतकल्मषाः । पश्यन्ति यं ज्ञानरूपं तमस्मि शरणं गतः ॥ ५० ॥
ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಯೋಗಿಗಳು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವರು; ಆತನಲ್ಲೇ ನಾನು ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 51
साङ्ख्याः सर्वेषु पश्यन्ति परिपूर्णात्मकं हरिम् । तमादिदेवमजरं ज्ञानरूपं भजाम्यहम् ॥ ५१ ॥
ಸಾಂಖ್ಯಮಾರ್ಗದವರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆ ಆದಿದೇವ, ಅಜರ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಹರಿಯನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ॥೫೧॥
Verse 52
सर्वसत्त्वमयं शान्तं सर्वद्र ष्टारमीश्वरम् । सहस्रशीर्षकं देवं वन्दे भावात्मकं हरिम् ॥ ५२ ॥
ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಮಯ, ಶಾಂತ, ಸರ್ವದ್ರಷ್ಟಾ ಈಶ್ವರ—ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷ ದೇವ, ಭಾವಸ್ವರೂಪ ಹರಿಯನ್ನು ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ॥೫೨॥
Verse 53
यद्भूतं यच्च वै भाव्यं स्थावरं जङ्गमं जगत् । दशाङ्गुलं योऽत्यतिष्ठत्तमीशमजरं भजे ॥ ५३ ॥
ಭೂತವೂ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ‘ದಶಾಂಗುಳ’ ಮೀರಿಸಿ ನಿಂತಿರುವ ಆ ಅಜರ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ॥೫೩॥
Verse 54
अणोरणीयांसमजं महतश्च महत्तरम् । गुह्याद्गुह्यतमं देवं प्रणमामि पुनः पुनः ॥ ५४ ॥
ಅಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಅಣುತಮ, ಅಜ, ಮಹತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ತರ, ಗುಹ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಹ್ಯತಮವಾದ ಆ ದೇವನಿಗೆ ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ॥೫೪॥
Verse 55
ध्यातः स्मृतः पूजितो वा श्रुतः प्रणमितोऽपि वा । स्वपदं यो ददातीशस्तं वन्दे पुरुषोत्तमम् ॥ ५५ ॥
ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೂ, ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ, ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಶ್ರವಿಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರೂ—ತನ್ನ ಪರಮಪದವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವ ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ॥೫೫॥
Verse 56
इति स्तुवन्तं परमं परेशं हर्षाम्बुसंरुद्धविलोचनास्ते । मुनीश्वरा नारदसंयुतास्तु सनन्दनाद्याः प्रमुदं प्रजग्मुः ॥ ५६ ॥
ಹೀಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಪರಮ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ಹರ್ಷಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ತುಂಬಿ ಬಂದ ಆ ಮುನೀಶ್ವರರು—ನಾರದನೊಂದಿಗೆ ಸನಂದನಾದಿಗಳು—ಮಹಾ ಆನಂದದಿಂದ ಹೊರಟರು।
Verse 57
यं इदं प्रातरुत्त्थाय पठेद्वै पौरुषं स्तवम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति ॥ ५७ ॥
ಯಾರು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಎದ್ದು ಈ ಪುರುಷಸ್ತವವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 58
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सनत्कुमारनारदसंवादेनारदकृतविष्णुस्तुतिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಪ್ರಥಮಪಾದದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ‘ನಾರದಕೃತ ವಿಷ್ಣುಸ್ತುತಿ’ ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
It sacralizes the teaching environment by linking tīrtha practice to Viṣṇu-theology (Gaṅgā as Viṣṇu-pāda-jala) and demonstrates the Purāṇic ideal that Vedic rites (snāna, sandhyā, tarpaṇa) are completed and crowned by Hari-nāma and stotra, integrating karma with mokṣa-dharma.
The stotra compresses core Purāṇic Vedānta: Viṣṇu as both saguṇa and nirguṇa, as knowledge/yoga and their goal, as viśvarūpa yet unattached, alongside an avatāra taxonomy and the doctrine that hearing or uttering the Divine Name purifies even grave sins and leads toward liberation.