Śokanivāraṇa: Non-brooding, Impermanence, Contentment, and Śuka’s Renunciation

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शांतिकरं शिवम् । निशम्य लभ्यते बुद्धिर्लब्धायां सुखमेधते ॥ १ ॥

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— ಶೋಕನಾಶಾರ್ಥವಾದ, ಶೋಕರಹಿತ, ಶಾಂತಿಕರ, ಶಿವಮಯ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೆ ಸತ್ಯಬುದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿ ಲಭಿಸಿದಾಗ ಸುಖವು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 2

हर्षस्थानसहस्राणि शोकस्थानशतानि च । दिवसे दिवसे मूढमाविशंति न पंडितम् ॥ २ ॥

ಹರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳು, ಶೋಕಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳು ದಿನೇದಿನೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವು ಮೂಢನನ್ನೇ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ, ಪಂಡಿತನನ್ನು ಅಲ್ಲ।

Verse 3

अनिष्टसंप्रंयोगाश्च विप्रयोगात्प्रियस्य च । मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते येऽल्पबुद्धयः ॥ ३ ॥

ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ಅನಿಷ್ಟದ ಸಂಯೋಗದಿಂದಲೂ, ಪ್ರಿಯದ ವಿಯೋಗದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तेन्न चिंदयेत् । ताननाद्रियमाणश्च स्नेहबन्धाद्विमुच्यते ॥ ४ ॥

ಕಳೆದಿಹೋದ ವಸ್ತುಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು; ಅವುಗಳಿಗೆ ಆದರ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಆಸಕ್ತಿ-ಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्त्तते । अनिष्टबुद्धितां यच्छेत्ततः क्षिप्रं विराजते ॥ ५ ॥

ಯಲ್ಲಿ ರಾಗ (ಆಸಕ್ತಿ) ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ ದೋಷದರ್ಶಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಅನಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಪ್ರಸನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

नार्थो न धर्मो न यशो योऽतीतमनुशोचति । अस्याभावेन युज्येतं तञ्चास्य तु निवर्तते ॥ ६ ॥

ಗತಿಸಿದುದನ್ನು ಸದಾ ಶೋಕಿಸುವವನಿಗೆ ಧನವೂ ಇಲ್ಲ, ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಯಶಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಅವುಗಳ ಅಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನಲ್ಲಿರುವುದೂ ಅವನಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 7

गुणैर्भूतानि युज्यंते तथैव च न युज्यते । सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते ॥ ७ ॥

ಜೀವಿಗಳು ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಆ ಏಕ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನಲ್ಲಿ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾನವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 8

मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति । दुःखेन लभते दुःखं महानर्थे प्रपद्यते ॥ ८ ॥

ಮರಣವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಾಗಲಿ—ಗತಿಸಿದುದನ್ನು ಶೋಕಿಸುವವನು ದುಃಖದಿಂದಲೇ ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾ ಅನರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 9

दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते । यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुर्चितयेत् ॥ ९ ॥

ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಾಗಲಿ ದುಃಖದ ಆಘಾತ ಬಂದಾಗ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಬಾರದು.

Verse 10

भैषज्यमेतद्दःखस्य यदेतन्नानुचिंतयेत् । चिंत्यमानं हि न व्येति भूयश्चाभिप्रवर्द्धते ॥ १० ॥

ದುಃಖಕ್ಕೆ ಇದೇ ಔಷಧ—ಅದನ್ನು ಮರುಮರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು. ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

Verse 11

प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः । एतद्विज्ञाय सामर्थ्यं न वान्यैः समतामियात् ॥ ११ ॥

ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು; ಔಷಧಗಳಿಂದ ಶಾರೀರಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು. ಇವೆರಡರ ನಿಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ಗೊಂದಲಪಡಬಾರದು.

Verse 12

अनित्यं जीवितं रूपं यौवनं द्रव्यसञ्चयः । आरोग्यं प्रियसंवासं न मृध्येत्पंडितः क्वचित् ॥ १२ ॥

ಜೀವನ ಅನಿತ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪ, ಯೌವನ, ಧನಸಂಚಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯರ ಸಂಗವೂ ಅನಿತ್ಯ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಂಡಿತನು ಯಾವತ್ತೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 13

नाज्ञानप्रभवं दुःखमेकं शोचितुमर्हति । अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम् ॥ १३ ॥

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ದುಃಖಕ್ಕೂ ಶೋಕಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಪರಿಹಾರದ ಆರಂಭ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅಳಲಿಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿ ಕ್ರಮವಹಿಸಬೇಕು.

Verse 14

सुखात्प्रियतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः । जरामरणदुःखेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत् ॥ १४ ॥

ದೇಹಧಾರೀ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯ (ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತ)ವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜರಾ ಮತ್ತು ಮರಣದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು.

Verse 15

भजंति हि शारीराणि रोगाः शरीरमानसाः । सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः ॥ १५ ॥

ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾರೀರಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಅವು ದೃಢ ಧನುರ್ಧರರು ಬಿಡುವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರ ಬಾಣಗಳಂತೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತವೆ.

Verse 16

व्याधितस्य चिकित्साभिस्त्रस्यतो जीवितैषिणः । आमयस्य विनाशाय शरीरमनुकृष्यते ॥ १६ ॥

ರೋಗಪೀಡಿತನಾಗಿ ಭಯಗೊಂಡು ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವನಿಗೆ, ಆಮಯನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ಎಳೆದು-ತಳ್ಳಿಸಿ ಶ್ರಮಪಡಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

स्रंसंति न निवर्तंते स्रोतांसि सरितामिव । आयुरादाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनःपुनः ॥ १७ ॥

ನದಿಗಳ ಹರಿವು ಹಿಂದಿರುಗದಂತೆ, ರಾತ್ರಿಹಗಲುಗಳು ಪುನಃಪುನಃ ಸಾಗುತ್ತಾ ಮರಣಶೀಲರ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

Verse 18

अपयंत्ययमत्यंतं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः । जातं मर्त्यं जरयति निमिषं नावतिष्टते ॥ १८ ॥

ಶುಕ್ಲ-ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದೂರ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಣಶೀಲನನ್ನು ಜರೆಯಿಂದ ವೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿಲ್ಲದು.

Verse 19

सुखदुःखाभिभूतानामजरो जरयत्यसून् । आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च ॥ १९ ॥

ಸುಖದುಃಖಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಆ ಅಜರನಾದ ಕಾಲವೂ ಜರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆದಿತ್ಯನು ಕೂಡ ಪುನಃಪುನಃ ಅಸ್ತಮಿಸಿ ಪುನಃಪುನಃ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

अदृष्टपूर्वानादाय भावानपरिशंकितान् । इष्टानिष्टा मनुष्याणां मतं गच्छन्ति रात्रयः ॥ २० ॥

ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಅಪ್ರತೀಕ್ಷಿತ ಮನೋಭಾವಗಳನ್ನೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ರಾತ್ರಿಗಳು ಸಾಗುತ್ತವೆ; ಮಾನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟ-ಅನಿಷ್ಟ ಫಲಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವಂತೆಯೇ ಅವು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 21

यो यदिच्छेद्यथाकामं कामानां तत्तदाप्नुयात् । यदि स्यान्न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम् ॥ २१ ॥

ಪುರುಷನ ಕ್ರಿಯಾಫಲವು ಪರಾಧೀನವಾಗಿರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಯಾರು ಏನು ಬಯಸಿದರೂ, ಯಥಾಕಾಮವಾಗಿ, ಬಯಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಅದೇ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 22

संयताश्चैव तक्षाश्च मतिमंतश्च मानवाः । दृश्यंते निष्फलाः संतः प्रहीनाश्च स्वकर्मभिः ॥ २२ ॥

ಸಂಯಮಿಗಳು, ನಿಪುಣ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾನವರೂ ಸಹ ನಿಷ್ಫಲರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮ-ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿದಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

अपरे निष्फलाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः । आशाभिरण्यसंयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः ॥ २३ ॥

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಿಷ್ಫಲರಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ—ಗುಣರಹಿತರು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಧಮರು; ಆಶೆಗಳೂ ಧನವೂ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ಚಲಿತರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।

Verse 24

भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः । वंचनायां च लोकेषु ससुखेष्वेव जीयते ॥ २४ ॥

ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಜೀವಿಗಳ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಸುಖಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

अचेष्टमानमासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्टति । कश्चित्कर्माणि कुरुते न प्राप्यमधिगच्छति ॥ २५ ॥

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಕುಳಿತವನಿಗೂ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಅನೇಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು.

Verse 26

अपराधान्समाच्ष्टुं पुरुषस्य स्वभावतः । शुक्रमन्यत्र संभूतं पुनरन्यत्र गच्छति ॥ २६ ॥

ಸ್ವಭಾವತಃ ಮನುಷ್ಯನು ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಒಂದು ಕಡೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಶುಕ್ರವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ—ಹೀಗೆ ಜನ್ಮಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 27

तस्य योनौ प्रसक्तस्य गर्भो भवति मानवः । आम्रपुष्पोपमा यस्य निवृत्तिरुपलभ्यते ॥ २७ ॥

ಆ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಮಾನವನಿಗೆ ಗರ್ಭಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಯಾರಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ದೊರಕುತ್ತದೋ, ಆ ವಿರಕ್ತಿ ಮಾವಿನ ಹೂವಿನಂತೆ ಉಪಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 28

केषांचित्पुत्रकामानामनुसन्तानमिच्छताम् । सिद्धौ प्रयतमानानां नैवांडमुपजायते ॥ २८ ॥

ಕೆಲವರು ಪುತ್ರಕಾಮಿಗಳು, ಸಂತತಿ ನಿರಂತರವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿ, ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 29

गर्भादुद्विजमानानां क्रुद्धादशीविषादिव । आयुष्मान् जायते पुत्रः कथं प्रेतः पितेव सः ॥ २९ ॥

ಗರ್ಭವನ್ನೂ ಕ್ರುದ್ಧ ವಿಷಸರ್ಪದಂತೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಹಿಂಜರಿಯುವವರಿಗೂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳಕರ ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ತಂದೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರೇತನು ಆಗಬಲ್ಲನು?

Verse 30

देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रहेतुभिः । दशमासान्परिधृता जायते कुलपांसनाः ॥ ३० ॥

ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ, ಕೃಪಣರು ಕೇವಲ ಪುತ್ರಲಾಭದ ಆಸೆಯಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವ ಮಗು ಕುಲಕ್ಕೆ ಧೂಳಿನಂತೆ ಕಲಂಕವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 31

अपरे धनधान्यानि भोगांश्च पितृसंचितान् । विमलानभिजायन्ते लब्ध्वा तैरेव मङ्गलैः ॥ ३१ ॥

ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಪಿತೃಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧನ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆ ಮಂಗಳಕರ ಲಾಭಗಳನ್ನೇ ಪಡೆದು ಅವರು ನಿರ್ಮಲ, ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾಗಿ ಜನ್ಮ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।

Verse 32

अन्योन्य समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमे । उपद्रवइवादृष्टो योनौ गर्भः प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಮೈಥುನ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಒಂದಾದಾಗ, ಅದೃಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ—ಪ್ರೇರಕ ಉಪದ್ರವದಂತೆ—ಗರ್ಭವನ್ನು ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 33

स्निग्धत्वादिंद्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम् । परित्यजति यो दुःखं सुखमप्युभयं नरः ॥ ३३ ॥

ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಮರಣ ಅಪ್ರಿಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಯಾರು ದುಃಖವೂ ಸುಖವೂ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ನರನು ಎರಡನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

अत्येति ब्रह्म सोऽत्यन्तं सुखमप्यश्नुते परम् । दुःखमर्था हि त्यज्यंते पालने च न ते सुखाः ॥ ३४ ॥

ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ಮೀರಿ ಪರಮ, ಅನಂತ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕಿಕ ಅರ್ಥಲಕ್ಷ್ಯಗಳು ದುಃಖಕರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜವಾದ ಸುಖವಿಲ್ಲ।

Verse 35

श्रुत्वैव नाधिगमनं नाशमेषां न चिंतयेत् । अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिका नराः ॥ ३५ ॥

ಕೇವಲ ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅನುಭವವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡ; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಲೋಕಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಚಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಜನರು ಧನದ ಬದಲಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

अतृप्ता यांति विध्वंसं सन्तोषं यांति पंडिताः । सर्वे क्षयांता निचयाः पतनांताः समुच्छ्रयाः ॥ ३६ ॥

ಅತೃಪ್ತರು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪಂಡಿತರು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅಂತ್ಯ ಕ್ಷಯದಲ್ಲೇ; ಎಲ್ಲ ಎತ್ತರಗಳ ಅಂತ್ಯ ಪತನದಲ್ಲೇ.

Verse 37

संयोगा विप्रयोगांता मरणांतं हि जीवितम् । अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ॥ ३७ ॥

ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಗಗಳ ಅಂತ್ಯ ವಿಪ್ರಯೋಗ; ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮರಣ. ತೃಷ್ಣೆಗೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಪರಮ ಸುಖ.

Verse 38

तस्मात्संतोषमेवेह धनं शंसन्ति पंडिताः । निमेषमात्रमपि हि योऽधिगच्छन्न तिष्टति ॥ ३८ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ಸಂತೋಷವನ್ನೇ ಧನವೆಂದು ಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪಡೆದದ್ದೇನಾದರೂ ಕಣ್ಮಿಟುಕಿನಷ್ಟೂ ನಿಲ್ಲದು.

Verse 39

सशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिंतयेत् । भूतेषु भावं संचिंत्य ये बुद्ध्या तमसः परम् ॥ ३९ ॥

ಅನಿತ್ಯ ದೇಹಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ನಿತ್ಯ’ವೆಂದು ಏನನ್ನು ನಿರಂತರ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು? ಸರ್ವಭೂತಗಳೊಳಗಿನ ಅಂತರಂಗ ಸತ್ಯವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತಮಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 40

न शोचंति गताध्वानः पश्यंति परमां गतिम् । संचिन्वन्नेकमेवैनं कामानावितृप्तकम् ॥ ४० ॥

ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾರು ಕೇವಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸದಾ ಅತೃಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 41

व्याघ्र पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति । अथाप्युपायं संपश्येद्दुःखस्यास्य विमोक्षणे ॥ ४१ ॥

ಹುಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ, ಮರಣವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದುಃಖದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹುಡುಕಬೇಕು.

Verse 42

अशोचन्नारभेन्नैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् । शब्दे स्पर्शे रसे रूपे गंधे च परमं तथा ॥ ४२ ॥

ಶೋಕವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಶೋಕದಿಂದ ಉದ್ವಿಗ್ನನಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಬಾರದು. ನಿಯಮಬದ್ಧನಾಗಿ ವ್ಯಸನರಹಿತನಾಗಿರಬೇಕು; ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸ, ರೂಪ, ಗಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸಂಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 43

नोपभोगात्परं किंचिद्धनिनो वाऽधनस्य वा । वाक्संप्रयोगाद्भृतानां नास्ति दुःखमनामयम् ॥ ४३ ॥

ಧನಿಕನಾಗಲಿ ದರಿದ್ರನಾಗಲಿ—(ಕೇವಲ) ಭೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವಲಂಬಿತರಲ್ಲಿ ಕಠೋರ, ನೋವುಂಟುಮಾಡುವ ಮಾತಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುಣವಾಗದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 44

विप्रयोगश्च सर्वस्य न वाचा न च विद्यया । प्रणयं परिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च ॥ ४४ ॥

ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ವೈರಾಗ್ಯವು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮೀಯತೆ-ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರಶಂಸಿತರಲ್ಲಿಯೂ ಇತರರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಭಾವವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು.

Verse 45

विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पंडितः । अध्यात्मगतमालीनो निरपेक्षो निरामिषः ॥ ४५ ॥

ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸಲಿ; ಅಂಥವನೇ ನಿಜವಾದ ಸುಖಿ, ನಿಜವಾದ ಪಂಡಿತ—ಆತ್ಮನಿಷ್ಠ, ಅಂತರ್ಮುಖ, ನಿರಪೇಕ್ಷ, ವಿಷಯಲಾಲಸೆಯಿಲ್ಲದವನು।

Verse 46

आत्मनैव सहायेन चश्चरेत्स सुखी भवेत् । सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते ॥ ४६ ॥

ಆತ್ಮನನ್ನೇ ಸಹಾಯವೆಂದುಕೊಂಡು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಸುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ—ಸುಖದುಃಖಗಳ ತಿರುವು-ಮರುವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ।

Verse 47

नैनं प्रज्ञा सुनियतं त्रायते नापि पौरुषम् । स्वभावाद्यत्नमातिष्ठेद्यत्नवान्नावसीदति ॥ ४७ ॥

ಕೇವಲ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಅಥವಾ ಸುನಿಯಂತ್ರಿತ ಶಿಸ್ತು, ಇಲ್ಲವೇ ಮಾತ್ರ ಪೌರುಷ—ಇವು ಯಾವುದೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರಯತ್ನವಂತನು ಪತನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 48

उपद्रव इवानिष्टो योनिं गर्भः प्रपद्यते । तानि पूर्वशरीराणि नित्यमेकं शरीरिणम् ॥ ४८ ॥

ಅನಿಷ್ಟ ಉಪದ್ರವದಂತೆ ಗರ್ಭವು ಯೋನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದೇಹಿ ಆತ್ಮನು ನಿತ್ಯವೂ ಒಂದೇ, ಆ ದೇಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಹಿಂದಿನ ದೇಹಗಳು।

Verse 49

प्राणिनां प्राणसंरोधे मांसश्लेष्मविचेष्टितम् । निर्दग्धं परदेहेन परदेंहं बलाबलम् ॥ ४९ ॥

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣ ಸಂರೋಧವಾದಾಗ ಈ ದೇಹವು—ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮದ ಚಲನೆಯಿಂದ—ತೊಳಲಾಡುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಪರದೇಹ/ಬಾಹ್ಯಬಲದಿಂದ ಈ ದೇಹ ದಹಿಸಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರ ಬಲಾಬಲ ಎರಡೂ ಪರದೇಹಾಧೀನವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 50

विनश्यति विनाशांते नावि नावमिवाचलाम् । संगत्या जठरे न्यस्तं रेतोबिंदुमचेतनम् ॥ ५० ॥

ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ—ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವೆಂದು ತೋರುವ ದೋಣಿಯಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಸಂಗತ್ಯದಿಂದ ಅಚೇತನ ರೇತೋಬಿಂದು ಜಠರದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ॥೫೦॥

Verse 51

केन यत्नेन जीवंतं गर्भं त्वमिह पश्यसि । अन्नपानानि जीर्यंते यत्र भक्ष्याश्च भक्षिताः ॥ ५१ ॥

ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಗರ್ಭವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯ? ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪಾನಗಳು ಜೀರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಭಕ್ಷ್ಯವಾದವುಗಳೂ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ॥೫೧॥

Verse 52

तस्मिन्नेवोदरे गर्भः किं नान्नमिव जीर्यति । गर्भे मूत्रपुरीषाणां स्वभावनियता गतिः ॥ ५२ ॥

ಅದೇ ಉದರದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವು ಅನ್ನದಂತೆ ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲದ ಚಲನೆ ಸ್ವಭಾವನಿಯತ ನಿಯಮದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ॥೫೨॥

Verse 53

धारणे वा विसर्गे च न कर्तुं विद्यतेऽवशः । प्रभवंत्युदरे गर्भा जायमानास्तथापरे ॥ ५३ ॥

ಧಾರಣೆ ಆಗಲಿ ವಿಸರ್ಗವಾಗಲಿ—ಅವಶನಾದ ಜೀವಿಗೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉದರದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರೂ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ಆ ನಿಯತಿಯ ವಶದಿಂದ॥೫೩॥

Verse 54

आगमेन महान्येषां विनाश उपपद्यते । एतस्माद्योनिसंबंधाद्यो जीवन्परिमुच्यते ॥ ५४ ॥

ಆಗಮಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಬಂಧನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಯೋನಿಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುವವನು—ಅವನೇ ಮುಕ್ತನು॥೫೪॥

Verse 55

पूजां न लभते कांचित्पुनर्द्धंद्वेषु मज्जति । गर्भस्य सह जातस्य सप्तमीमीदृशीं दशाम् ॥ ५५ ॥

ಅವನು ಯಾವ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಗೌರವವನ್ನೂ ಪಡೆಯದೆ, ಮತ್ತೆ ಸುಖ-ದುಃಖ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ. ಗರ್ಭಸಹಜವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ದೇಹಧಾರಿಯ ಏಳನೇ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 56

प्राप्नुवंति ततः पंच न भवंति शतायुषः । नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगाः स्युर्नात्र संशयः ॥ ५६ ॥

ಅದರಿಂದ ಅವರು ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶತಾಯುಷಿಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಏಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 57

व्याधिभिश्च विवध्यंते व्याघ्रैः क्षुद्रमृगा इव । व्याधिभिर्भक्ष्यमाणानां त्यजतां विपुलंधनम् ॥ ५७ ॥

ಅವರು ರೋಗಗಳಿಂದ, ಹುಲಿಗಳಿಂದ ಕಿರುಮೃಗಗಳು ಪೀಡಿತವಾಗುವಂತೆ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ರೋಗಗಳು ಅವರನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಧನವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 58

वेदना नापकर्षंति यतमानास्चिकित्सकाः ॥ ५८ ॥

ವೈದ್ಯರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಆ ವೇದನೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಲಾರರು.

Verse 59

ते चापि विविधा वैद्याः कुशला संमतौषधाः । व्याधिभिः परिकृष्यंते मृगा ज्याघ्रैरिवार्दिताः ॥ ५९ ॥

ಆ ವಿವಿಧ ವೈದ್ಯರು—ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು—ಅವರೂ ರೋಗಗಳಿಂದ ಎಳೆದು ಕುಗ್ಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹುಲಿಗಳಿಂದ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಡುವ ಜಿಂಕೆಗಳಂತೆ.

Verse 60

ते पिबंति कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च । दृश्यंते जरया भग्ना नागैर्नागा इवोत्तमाः ॥ ६० ॥

ಅವರು ಕಷಾಯಗಳನ್ನೂ ನಾನಾವಿಧ ಘೃತಗಳನ್ನೂ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಜರೆಯಿಂದ ಮುರಿದವರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಉತ್ತಮ ಗಜಗಳು ಇತರ ಗಜಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದಂತೆ।

Verse 61

कैर्वा भुवि चिकित्स्येंत रोगार्त्ता मृगपक्षिणः । श्वापदाश्च दरिद्राश्च प्रायो नार्ता भवंति ते ॥ ६१ ॥

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಪೀಡಿತ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಡುಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ದರಿದ್ರರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 62

घोरानपि दुराधर्षान्नृपतीनुग्रतेजस । आक्रम्य रोग आदत्ते पशून्पशुपचो यथा ॥ ६२ ॥

ಭಯಂಕರ, ದುರಾಧರ್ಷ, ಉಗ್ರತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜರ ಮೇಲೆಯೂ ರೋಗವು ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ—ಪಶುಪಚನು ಪಶುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ।

Verse 63

इति लोकमनाक्रंदं मोहशोकपरिप्लुतम् । स्रोतसा महसा क्षिप्रं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ ६३ ॥

ಹೀಗೆ ಲೋಕವು—ಅಳಲೂ ಆಗದೆ, ಮೋಹ-ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತೆ—ಮಹಾ ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 64

न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसा तथा । स्वभावा ह्यतिवर्तंते ये निर्मुक्ताः शरीरिषु ॥ ६४ ॥

ಧನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಸ್ವಭಾವವೃತ್ತಿಗಳು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ; ದೇಹಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರೇ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 65

उपर्यपरि लोकस्य सर्वो भवितुमिच्छति । यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ ६५ ॥

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಫಲವು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 66

न म्रियेरन्नजीर्येरन्सर्वे स्युः सार्वकामिकाः । नाप्रियं प्रतिपद्येरन्नुत्थानस्य फलं प्रति ॥ ६६ ॥

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಚಲ ಪ್ರಯತ್ನವಿದ್ದರೆ, ಯಾರೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಸರ್ವಕಾಮಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಯತ್ನಫಲವಾಗಿ ಅಪ್ರಿಯವು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 67

ऐश्वर्यमदमत्ताश्च मानान्मयमदेन च । अप्रमत्ताः शठाः क्रूरा विक्रांताः पर्युपासते ॥ ६७ ॥

ಐಶ್ವರ್ಯ-ಬಲದ ಮದದಿಂದಲೂ, ಮಾನ-ಮಾಯೆಯ ಗರ್ವದಿಂದಲೂ ಮತ್ತರಾದವರು—ನಿರ್ಲಜ್ಜರು, ಶಠರು, ಕ್ರೂರರು, ಅಹಂಕಾರಿಗಳು—ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ।

Verse 68

शोकाः प्रतिनिवर्तंते केषांचिदसमीक्षताम् । स्वं स्वं च पुनरन्येषां न कंचिदतिगच्छति ॥ ६८ ॥

ವಿವೇಕದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸದವರ ಮೇಲೆ ದುಃಖಗಳು ಮರುಮರು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಪಾಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಪಾಲನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 69

महञ्च फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसंधिषु । वहंति शिबिकामन्ये यांत्यन्ये शिबिकारुहः ॥ ६९ ॥

ಕರ್ಮದ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಲದ ಮಹಾ ವೈಷಮ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 70

सर्वेषामृद्धिकामानामन्ये रथपुरः सराः । मनुजाश्च गतश्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियाः ॥ ७० ॥

ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲೋ ರಥಗಳು, ನಗರಗಳು, ಸರೋವರಗಳಂತಹ ಭೋಗಸಾಧನಗಳಿವೆ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಶ್ರೀ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಾನವರು, ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ॥೭೦॥

Verse 71

द्वंद्वारामेषु भूतेषु गच्छन्त्येकैकशो नराः । इदमन्यत्परं पश्य नात्र मोहं करिष्यसि ॥ ७१ ॥

ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಮನುಷ್ಯರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೋಡು; ಆಗ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ॥೭೧॥

Verse 72

धर्मं चापि त्यजा धर्मं त्यज सत्यानृतां धियम् । सर्वं त्यक्त्वा स्वरूपस्थः सुखी भव निरामयः ॥ ७२ ॥

ಧರ್ಮವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು; ಧರ್ಮವನ್ನು ‘ನಾನು’ ಎಂದು ಹಿಡಿಯುವ ಅಭಿಮಾನ-ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಿಡು. ಸತ್ಯ-ಅಸತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಅಲೆಯುವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಸುಖಿಯಾಗು, ನಿರಾಮಯನಾಗು॥೭೨॥

Verse 73

एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातमृषिसत्तम । येन देवाः परित्यज्य भर्त्यलोकं दिवं गताः ॥ ७३ ॥

ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇದರ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳು ದಾಸ್ಯಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಿವ್ಯಲೋಕವನ್ನು (ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು) ಪಡೆದರು॥೭೩॥

Verse 74

सनंदन उवाच । इत्युक्त्वा व्यासतनयं समापृच्छ्य महामुनिः । सनत्कुमारः प्रययौ पूजितस्तेन सादरम् ॥ ७४ ॥

ಸನಂದನನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾಮುನಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ವ್ಯಾಸನ ಪುತ್ರನಿಂದ ವಿದಾಯ ಪಡೆದು; ಅವನಿಂದ ಸಾದರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು॥೭೪॥

Verse 75

शुकोऽपि योगिनां श्रेष्टः सम्यग्ज्ञात्वा ह्यवस्थितम् । ब्रह्मणः पदमन्वेष्टुमुत्सुकः पितरं ययौ ॥ ७५ ॥

ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶುಕನು ಸ್ಥಾಪಿತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ಗా ತಿಳಿದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮಪದವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು।

Verse 76

ततः पित्रा समागम्य प्रणम्य च महामुनिः । शुकः प्रदक्षिणीकृत्य ययौ कैलासपर्वतम् ॥ ७६ ॥

ನಂತರ ತಂದೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಹಾಮುನಿ ಶುಕನು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 77

व्यासस्तद्विरहाद्दूनः पुत्रस्नेहसमावृतः । क्षणैकं स्थीयतां पुत्र इति च क्रोश दुर्मनाः ॥ ७७ ॥

ಅವನ ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಸನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ವ್ಯಾಕುಲಮನದಿಂದ ಕೂಗಿದನು—“ಪುತ್ರಾ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲು।”

Verse 78

निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तबन्धनः । मोक्षमेवानुसंचित्य गत एव परं पदम् ॥ ७८ ॥

ಶುಕನಂತೆ ನಿರಪೇಕ್ಷನಾಗಿ, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 79

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे एकषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६१ ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಪಾದದ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।