The Exposition of the Index (Anukramaṇī) of the Śrīmad Bhāgavata

Verse 1

ब्रह्मोवाच । मरीचे श्रृणु वक्ष्यामि वेदव्यासेन यत्कृतम् । श्रीमद्भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ॥ १ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮರೀಚಿ, ಕೇಳು; ವೇದವ್ಯಾಸನು ರಚಿಸಿದ ‘ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ’ ಎಂಬ ಪುರಾಣವನ್ನು, ವೇದಸಮಾನವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾದುದನ್ನು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ॥

Verse 2

तदष्टादशसाहस्रं कीर्तितं पापनाशनम् । सुरपादपरूपोऽयं स्कंधैर्द्वादशभिर्युतः ॥ २ ॥

ಇದು ಅಷ್ಟಾದಶ ಸಹಸ್ರ (ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥವು ‘ಸುರಪಾದ’ ರೂಪದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ದ್ವಾದಶ ಸ್ಕಂಧಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ॥

Verse 3

भगवानेव विप्रेंद्र विश्वरूपीसमीरितः । तत्र तु प्रथमस्कंधे सूतर्षीणां समागमे ॥ ३ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಕಂಧದಲ್ಲಿ ಸೂತ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಏಕೈಕ ಭಗವಂತನ ವಿಷಯವೇ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 4

व्यासस्य चरितं पुण्यं पांडवानां तथैव च । परीक्षितमुपाख्यानमितीदं समुदाहृतम् ॥ ४ ॥

ಇಂತೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು—ವ್ಯಾಸರ ಪುಣ್ಯಚರಿತ್ರೆ, ಪಾಂಡವರದ್ದೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಉಪಾಖ್ಯಾನ.

Verse 5

परीक्षिच्छुकसंवादे सृष्टिद्वयनिरूपणम् । ब्रह्मनारदसंवादे देवताचरितामृतम् ॥ ५ ॥

ಪರೀಕ್ಷಿತ-ಶುಕ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ದ್ವಿವಿಧ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ; ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಚರಿತಾಮೃತದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ.

Verse 6

पुराणलक्षणं चैव सृष्टिकारणसंभवः । द्वितीयोऽयं समुदितः स्कंधो व्यासेन धीमता ॥ ६ ॥

ಪುರಾಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಣದ ಉದ್ಭವವೂ—ಇವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಈ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಕಂಧವನ್ನು ಧೀಮಂತ ವ್ಯಾಸರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 7

चरितं विदुरस्याथ मैत्रेयेणास्य संगमः । सृष्टिप्रकरणं पश्चाद्बह्मणः परमात्मनः ॥ ७ ॥

ಮುಂದೆ ವಿದುರನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂಗಮ; ನಂತರ ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.

Verse 8

कापिलं सांख्यमप्यत्र तृतीयोऽयमुदाहृतः । सत्याश्चरितमादौ तु ध्रुवस्य चरितं ततः ॥ ८ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಮುನಿಯ ಸಾಂಖ್ಯವೂ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ—ಇದು ತೃತೀಯ ವಿಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಸತ್ಯನ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತ್ರೆ, ನಂತರ ಧ್ರುವನ ಚರಿತ್ರೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ॥

Verse 9

पृथोः पुण्यसमाख्यानं ततः प्राचीनबर्हिषम् । इत्येष तुर्यो गदितो विसर्गे स्कंध उत्तमः ॥ ९ ॥

ನಂತರ ಪೃಥು ರಾಜನ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ವೃತ್ತಾಂತ. ಹೀಗೆ ವಿಸರ್ಗ-ಸ್ಕಂಧದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಾಗ ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ॥

Verse 10

प्रियव्रतस्य चरितं तद्वंश्यानां च पुण्यदम् । ब्रह्मांडांतर्गतानां च लोकानां वर्णनं ततः ॥ १० ॥

ನಂತರ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಚರಿತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ವಂಶಜರ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ ಕಥೆಗಳು; ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗಿನ ಲೋಕಗಳ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ॥

Verse 11

नरकस्थितिरित्येष संस्थाने पंचमो मतः । अजामिलस्य चरितं दक्षसृष्टिनिरूपणम् ॥ ११ ॥

‘ನರಕಸ್ಥಿತಿ’—ಇದು ಸಂಸ್ಥಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ವಿಷಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಅಜಾಮಿಲನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಇದೆ॥

Verse 12

वृत्राख्यानं ततः पश्चान्मरुतां जन्म पुण्यदम् । षष्ठोऽयमुदितः स्कंधोव्यासेन परिपोषणे ॥ १२ ॥

ಅನಂತರ ವೃತ್ರನ ಆಖ್ಯಾನ, ಬಳಿಕ ಮರುತಗಳ ಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ ವರ್ಣನೆ. ಪರಿಪೋಷಣ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆರನೇ ಸ್ಕಂಧವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ॥

Verse 13

प्रह्लादचरितं पुण्यं वर्णाश्रमनिरूपणम् । सप्तमो गदितो वत्स वासनाकर्मकीर्तने ॥ १३ ॥

ವತ್ಸಾ, ವಾಸನಾ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಕೀರ್ತನೆಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುಣ್ಯಚರಿತ್ರವೂ ವರ್ಣಾಶ್ರಮನಿರೂಪಣವೂ ಏಳನೆಯ ಖಂಡವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 14

गजेंद्रमोक्षणाख्यानं मन्वंतरनिरूपणे । समुद्रमथनं चैव बलिवैभवबंधनम् ॥ १४ ॥

ಮನ್ವಂತರನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷಾಖ್ಯಾನ, ಸಮುದ್ರಮಥನ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಿಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಂಧನದ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಸೇರಿದೆ।

Verse 15

मत्स्याक्तारचरितमष्टमोऽयं प्रकीर्तितः । सूर्यवंशसमाख्यानं सोमवंशनिरूपणम् ॥ १५ ॥

ಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ಅವತಾರಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವ ಈ ಎಂಟನೆಯ ಖಂಡವು ಪ್ರಖ್ಯಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸೋಮವಂಶದ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಇದೆ।

Verse 16

वंश्यानुचरिते प्रोक्तो नवमोऽयं महामते । कृष्णस्य बालचरितं कौमारं च व्रजस्थितिः ॥ १६ ॥

ಮಹಾಮತೇ, ವಂಶಾನುಚರಿತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಿಷಯ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳು, ಕೌಮಾರ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ರಜದಲ್ಲಿನ ವಾಸಸ್ಥಿತಿ।

Verse 17

कैशोरं मथुरास्थानं यौवनं द्वारकास्थितिः । भूभारहरणं चात्र निरोधे दशमः स्मृतः ॥ १७ ॥

ಕೈಶೋರ್ಯದಲ್ಲಿ (ಭಗವಾನ್) ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಭೂಭಾರಹರಣದ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಿರೋಧ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದಶಮ ಖಂಡ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 18

नारदेन तु संवादो वसुदेवस्य कीर्तितः । यदोश्च दत्तात्रेयेण श्रीकृष्णोनोद्धवस्य च ॥ १८ ॥

ನಾರದಮುನಿಯು ವಸುದೇವನ ಸಂವಾದವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದನು; ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಯದುವಿನ ಸಂವಾದವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ–ಉದ್ಧವರ ಪವಿತ್ರ ಸಂವಾದವೂ ವರ್ಣಿತವಾಯಿತು।

Verse 19

यादवानां मिथोंतश्च मुक्तावेकादशः स्मृतः । भविष्यकलिनिर्द्देशो मोक्षो राज्ञः परीक्षितः ॥ १९ ॥

ಯಾದವರ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಾಶವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ವಿಷಯ ‘ಮುಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಭವಿಷ್ಯದ ಕಲಿಯುಗದ ಸೂಚನೆಯೂ, ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನ ಮೋಕ್ಷವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 20

वेदशाखाप्रणयनं मार्कंडेयतपःक्रिया । सौरी विभूतिरुदिता सात्वती च ततः परम् ॥ २० ॥

ವೇದಶಾಖೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ತಪಶ್ಚರ್ಯೆ, ಸೂರ್ಯದೇವನ ವಿಭೂತಿಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ನಂತರ ಸಾತ್ವತ ವೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 21

पुराणसंख्याकथनमाश्रये द्वादशो ह्ययम् । इत्येवं कथितं वत्स श्रीमद्भागवतं तव ॥ २१ ॥

ಈಗ ನಾನು ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯಾವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ—ಇದು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವಿಷಯ; ಹೀಗೆ, ವತ್ಸ, ನಿನಗಾಗಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 22

वक्तुः श्रोतुश्चोपदेष्टुरनुमोदितुरेव च । साहाय्यकर्तुर्गदितं भक्तिभुक्तिविमुक्तिदम् ॥ २२ ॥

ಈ ಪವಿತ್ರ ಉಪದೇಶವು ವಕ್ತೃ, ಶ್ರೋತೃ, ಉಪದೇಶಕ, ಅನುಮೋದಕ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯಕರಿಗೂ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಕ್ತಿ, ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 23

प्रौष्ठपद्यां पूर्णिमायां हेमसिंहसमन्वितम् । देयं भागवतायेदं द्विजायप्रीतिपूर्वकम् ॥ २३ ॥

ಪ್ರೌಷ್ಠಪದೀ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸ್ವರ್ಣಸಿಂಹಚಿಹ್ನಸಹಿತವಾದ ಈ ದಾನವನ್ನು ಭಗವದ್ಭಕ್ತನಾದ ಭಾಗವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 24

संपूज्य वस्त्रहेमाद्यैर्भगवद्भक्तिमिच्छता । योऽप्यनुक्रमणीमेतां श्रावयेच्छृणुयात्तथा । स पुराणश्रवणजं प्राप्नोति फलमुत्तमम् ॥ २४ ॥

ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ವಸ್ತ್ರ, ಸ್ವರ್ಣಾದಿ ದಾನಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಈ ಅನುಕ್ರಮಣಿಯನ್ನು ಪಠಿಸಿಸಲಿ ಅಥವಾ ತಾನೇ ಕೇಳಲಿ—ಅವನು ಪುರಾಣಶ್ರವಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಮ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे श्रीमद्भागवतानुक्रमणीनिरूपणं नाम षण्णवतितमोऽध्यायः ॥ ९६ ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಚತುರ್ಥಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಅನುಕ್ರಮಣೀ ನಿರೂಪಣ’ ಎಂಬ ತೊಂಬತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।