The Description of the Glory of the Purāṇa (Purāṇa-Māhātmya)
ಸೂತನು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ—ಸನಕಾದಿ ಕುಮಾರರು ನಾರದನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಶಿವಾಗಮಸಾರವನ್ನು ಪಡೆದು ‘ಜೀವತೀರ್ಥ’ಗಳಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾರದನು ಅವರಿಂದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕೈಲಾಸದ ದಿವ್ಯ ವರ್ಣನೆ—ವನಸಂಪತ್ತು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಅಲಕನಂದಾ—ನಂತರ ನಾರದನು ಕಪರ್ದಿನ್/ವಿರೂಪಾಕ್ಷ/ಚಂದ್ರಶೇಖರನನ್ನು ಯೋಗಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆಸೀನನಾಗಿ ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಸ्नेಹದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಾರದನು ಪಶು–ಪಾಶ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಶಾಂಭವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ, ಶಿವನು ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ನಾರದನು ನಾರಾಯಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪುರಾಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ವೇದಸಮಾನ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪಂಡಿತಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಶ್ರವಣ-ಪಠಣ ಫಲ, ಮಥುರಾ, ಪ್ರಯಾಗ, ಸೇತು, ಕಾಂಚಿ, ಪುಷ್ಕರ ಮೊದಲಾದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಪುಣ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಕ್ತಾರನ ಗೌರವ ದಾನ, ಹೋಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನಗಳಿಂದ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನೇ ಪರಮನೆಂದು, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾರದಪುರಾಣವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಯಜ್ಞಸತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೂತನು ವ್ಯಾಸನ ಬಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । इत्येवमुक्त्वा मुनिना हि पृष्टास्ते वै कुमाराः किल नारदेन । संपूजिताः शास्त्रविदां वरिष्ठाः कृताह्निका जग्मुरुमेशलोकम् ॥ १ ॥
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿ ನಾರದನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಕುಮಾರರು ಹೀಗೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಶಾಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅವರು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿತರಾಗಿ, ದೈನಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಉಮೇಶ (ಶಿವ)ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।
Verse 2
तत्रेशमग्र्यर्कनिभैर्मुनींद्रैः श्रीवामदेवादिभिरर्चितांघ्रिम् । सुरासुरेन्द्रैरभिवंद्यमुग्रं नत्वाज्ञया तस्य निषेदुरुर्व्याम् ॥ २ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಉಗ್ರ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡರು—ಶ್ರೀವಾಮದೇವಾದಿ ಉದಯಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ವಿ ಮುನೀಂದ್ರರು ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದ್ದರು; ದೇವಾಸುರೇಂದ್ರರೂ ಅವರನ್ನು ಅಭಿವಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು।
Verse 3
श्रुत्वाथ तत्राखिलशास्त्रसारं शिवागमं ते पशुपाशमोक्षणम् । जग्मुस्ततो ज्ञानघनस्वरूपा नत्वा पुरारिं स्वपितुर्निकाशम् ॥ ३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಸಾರವಾದ, ಪಶುಪಾಶಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಶಿವಾಗಮವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿದರು. ಜ್ಞಾನಘನಸ್ವರೂಪರಾದ ಅವರು ನಂತರ ಹೊರಟು, ತ್ರಿಪುರಾರಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದರು।
Verse 4
तत्पादपद्मे प्रणतिं विधाय पित्रापि सत्कृत्य सभाजितास्ते । लब्ध्वाशिषोऽद्यापि चरन्ति शश्वल्लोकेषु तीर्थानि च तीर्थभूताः ॥ ४ ॥
ಅವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮಮಾಡಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದಲೂ ಸತ್ಕೃತರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ತಾವೇ ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪರಾಗಿದ್ದಾರೆ।
Verse 5
जग्मुस्ततो वै बदरीवनान्ते सुरेन्द्रवर्गैरुपसेव्यमानम् । दध्युश्चिरं विष्णुपदाब्जमव्ययं ध्यायन्ति यद्यतयो वीतरागाः ॥ ५ ॥
ನಂತರ ಅವರು ಬದರಿ ವನದ ಅಂತರಾಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವ್ಯಯ ಪಾದಪದ್ಮವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು; ವೀತರಾಗ ಯತಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುವಂತೆ।
Verse 6
नारदोऽपि ततो विप्रा कुमारेभ्यः समीहितम् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं भृशं प्रीतमना ह्यभूत् ॥ ६ ॥
ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಆಗ ನಾರದನು ಕೂಡ ಕುಮಾರರಿಂದ ಬಯಸಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು—ಅನುಭವಸಹಿತ ವಿಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು—ಪಡೆದು, ಅತೀವ ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾದನು।
Verse 7
स तस्मात्स्वर्णदीतीरादागत्य पितुरन्तिके । प्रणम्य सत्कृतः पित्रा ब्रह्मणा निषसाद च ॥ ७ ॥
ಅವನು ಸ್ವರ್ಣದೀ ನದೀತೀರದಿಂದ ಬಂದು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಸೇರಿದನು. ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಾಗ ತಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದನು।
Verse 8
कुमारेभ्यः श्रुतं यच्च ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । वर्णयामास तत्त्वेन सोऽपि श्रुत्वा मुमोद च ॥ ८ ॥
ಕುಮಾರರಿಂದ ಅವನು ಕೇಳಿದ ಜ್ಞಾನ—ಅನುಭವಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತ—ಅದನ್ನು ಅವನು ತತ್ತ್ವಾನುಸಾರ ಸತ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ ಹರ್ಷಪಟ್ಟನು।
Verse 9
अथ प्रणम्य शिरसा लब्धाशीर्मुनिसत्तमः । आजगाम च कैलासं मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ९ ॥
ನಂತರ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।
Verse 10
नानाश्चर्यमयं शश्वत्सर्वर्त्तुकुसुमद्रुमैः । मंदारैः पारिजातैश्च चंपकाशोकवंजुलैः ॥ १० ॥
ಅದು ಸದಾ ನಾನಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲೂ ಹೂ ಬಿಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು—ಮಂದಾರ, ಪಾರಿಜಾತ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ವಂಜುಲ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ।
Verse 11
अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैर्नानापक्षिगणावृतैः । वातोद्धूतशिखैः पांथानाह्वयद्भिरिवावृतम् ॥ ११ ॥
ಮತ್ತೂ ಹಲವು ವಿಧದ ವೃಕ್ಷಗಳು ಇದ್ದವು; ನಾನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗುವ ಅವುಗಳ ಶಿಖರಗಳು ದಾರಿಯ ಪಥಿಕರನ್ನು ಕರೆಯುವಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು।
Verse 12
नानामृगगणाकीर्णं सिद्धकिन्नरसंकुलम् । सरोभिः स्वच्छसलिलैर्लसत्कांचनपंकजैः ॥ १२ ॥
ಅದು ನಾನಾ ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿತ್ತು; ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲದ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಮಲಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।
Verse 13
शोभितं सारसैर्हंसैश्चक्राह्वाद्यैर्निनादितम् । स्वर्द्धनीपातनि र्घृष्टं क्रीडद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ १३ ॥
ಅದು ಸಾರಸ ಹಾಗೂ ಹಂಸಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿ, ಚಕ್ರವಾಕಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವ ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳ ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।
Verse 14
सलिलेऽलकनंदायाः कुचकुंकुमपिंगले । आमोदमुदितैर्नागैः सलिलैः पुष्करोद्धृतैः ॥ १४ ॥
ಅಲಕನಂದೆಯ ಜಲವು ಕುಚಕುಂಕುಮದಂತೆ ಪಿಂಗಲ ವರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸುಗಂಧದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಗಜಗಳು ತಮ್ಮ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 15
स्नापयद्भिः करेणूश्च कलभांश्च समाकुले । अथ श्वेताभ्रसदृशे श्रृंगे तस्य च भूभृतः ॥ १५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕರುಗಳನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಕರುಗಳೊಡನೆ ಆ ಸ್ಥಳ ತುಂಬಾ ಗಿರಾಕಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಆ ಪರ್ವತದ ಶ್ವೇತಮೇಘಸದೃಶ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ (ಕಥೆ) ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ।
Verse 16
वटं कालाभ्रसदृशं ददर्श शतयोजनम् । तस्याधस्तात्समासीनं योगिमण्डलमध्यगम् ॥ १६ ॥
ಅವನು ಕಾಳಮೇಘಸಮೂಹದಂತೆ ಕತ್ತಲಾದ, ಶತಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಒಂದು ವಟವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕಂಡನು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಯೋಗಿಗಳ ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಒಬ್ಬ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು।
Verse 17
कपर्दिनं विरूपाक्ष व्याघ्रचर्मांबरावृतम् । भूतिभूषितसर्वांगं नागभूषणभूषितम् ॥ १७ ॥
ಅವನು ಕಪರ್ಧಿ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ—ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮದ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತ—ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವರ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ನಾಗಗಳನ್ನೇ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದರು।
Verse 18
रुद्राक्षमालया शश्वच्छोभितं चंद्रशेखरम् । तं दृष्ट्वा नारदो विप्रा भक्तिनम्रात्मकंधरः ॥ १८ ॥
ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯಿಂದ ಸದಾ ಶೋಭಿಸುವ ಚಂದ್ರಶೇಖರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಕಂಡ ನಾರದನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿರಸ್ಸು ತಗ್ಗಿಸಿ ಸಾದರವಾಗಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।
Verse 19
ननाम् शिरसा तस्य पादयोर्जगदीशितुः । ततः प्रसन्नमनसा स्तुत्वा वाग्भिर्वृषध्वजम् ॥ १९ ॥
ಅವನು ಜಗದೀಶ್ವರನ ಪಾದಯುಗ್ಮಕ್ಕೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನಮನದಿಂದ ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನನ್ನು ವಚನಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।
Verse 20
निषसादाज्ञया स्थाणोः सत्कृतो योगिभिस्तदा । अथापृच्छच्च कुशलं नारदं जगतां गुरुः ॥ २० ॥
ನಂತರ ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾರದನು ಕುಳಿತನು; ಆಗ ಯೋಗಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಜಗತ್ತಿನ ಗುರು ನಾರದನ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು।
Verse 21
स च प्राह प्रसादेन भवतः सर्वमस्ति मे । सर्वेषां योगिवर्याणां श्रृण्वतां तत्र वाडवाः ॥ २१ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.” ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಗಿಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿರಲು, ವಾಡವರು (ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುನಿವರ್ಗ) ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದರು।
Verse 22
पप्रच्छ शांभवं ज्ञानं पशुपाशविमोक्षणम् । स शिवः सादरं तस्य भक्त्या संतुष्टमानसः ॥ २२ ॥
ಅವನು ಶಾಂಭವ ಜ್ಞಾನ—ಪಶು-ಪಾಶ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡುವ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿದ್ಯೆ—ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಆ ಭಕ್ತಿಯೇ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ಶಿವನು ಸಾದರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 23
योगमष्टांगसंयुक्तं प्राह प्रणतवत्सलः । स लब्ध्वा शांभवं ज्ञानं शंकराल्लोकशंकरात् ॥ २३ ॥
ಪ್ರಣತಜನರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವ ಅವರು ಅಷ್ಟಾಂಗಸಂಯುಕ್ತ ಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಲೋಕಹಿತಕರ ಶಂಕರರಿಂದ ಶಾಂಭವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು।
Verse 24
सुप्रसन्नमना नत्वा ययौ नारायणांतिकम् । तत्रापि नारदोऽभीक्ष्णं गतागतपरायणः ॥ २४ ॥
ಅತಿಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರು ನಾರಾಯಣನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಾರದನು ಮರುಮರು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಾ ನಿರಂತರ ಸೇವಾಪರನಾಗಿ ಇದ್ದನು।
Verse 25
सेवितं योगिभिः सिद्धैर्नारायणमतोषयत् । एतद्वः कीर्तितं विप्रा नारदीयं महन्मया ॥ २५ ॥
ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೇವಿಸಿದ ಆ (ಉಪದೇಶ/ಗ್ರಂಥ) ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಈ ಮಹಾನ್ ನಾರದೀಯ (ಪುರಾಣ)ವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೀಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಿದೆನು।
Verse 26
उपाख्यानं वेदसमं सर्वशास्त्रनिदर्शनम् । चतुष्पादसमायुक्तं श्रृण्वतां ज्ञानवर्द्धनम् ॥ २६ ॥
ಈ ಉಪಾಖ್ಯಾನವು ವೇದಸಮಾನ ಪವಿತ್ರ; ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಸಾರದ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವದು. ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಕೇಳುವವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 27
य एतत्कीर्तयेद्विप्रा नारदीयं शिवालये । समाजे द्विजमुख्यानां तथा केशवमंदिरे ॥ २७ ॥
ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಯಾರು ಈ ನಾರದೀಯ (ಪುರಾಣ)ವನ್ನು ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಶವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ—(ಅವರು ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ)।
Verse 28
मथुरायां प्रयागे च पुरुषोत्तमसन्निधौ । सेतौ काञ्च्यां कुशस्थल्यां गंगाद्वारे कुशस्थले ॥ २८ ॥
ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಸాక్షಾತ್ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ; ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ, ಕಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಶಸ್ಥಲಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕುಶಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ—ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಮಹಿಮೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ।
Verse 29
पुष्करेषु नदीतीरे यत्र कुत्रापि भक्तिमान् । स लभेत्सर्वयज्ञानां तीर्थानां च फलं महत् ॥ २९ ॥
ಪುಷ್ಕರದ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಮಾನನು, ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳೂ ನೀಡುವ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 30
दानानां चापि सर्वेषां तपसां वाप्यशेषतः । उपवासपरो वापि हविष्याशी जितेंद्रियः ॥ ३० ॥
ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವವನಾಗಿರಲಿ; ಅಥವಾ ಉಪವಾಸಪರನಾಗಿ, ಹವಿಷ್ಯಾಹಾರದಿಂದ ಬದುಕಿ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿರಲಿ—(ಇಂತಹ ನಿಯಮಾಚರಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ)।
Verse 31
श्रोता चैव तथा वक्ता नारायणपरायणः । शिवभक्तिरतो वापि श्रृण्वन् सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ३१ ॥
ಶ್ರೋತನಾಗಿರಲಿ ವಕ್ತನಾಗಿರಲಿ—ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣನಾದವನು; ಅಥವಾ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರತನಾದವನಾದರೂ—ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 32
अस्निन्नशेषपुण्यानां सिद्धीनां च समुद्भवः । कथितः सर्वपापघ्नः पठतां श्रृण्वतां सदा ॥ ३२ ॥
ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೂ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಯಾವರು ಸದಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ಸದಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗಾಗಿ।
Verse 33
कलिदोषहरं पुंसां सर्वसंपत्तिवर्द्धनम् । सर्वेषामीप्सितं चेदं सर्वज्ञानप्रकाशकम् ॥ ३३ ॥
ಈ ಉಪದೇಶವು ಮನುಷ್ಯರ ಕಲಿಯುಗದೋಷಗಳನ್ನು ಹರಿದು, ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲರ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 34
शैवानां वैष्णवानां च शाक्तानां सूयसेविनाम् । तथैव गाणपत्यानां वर्णाश्रमवतां द्विजाः ॥ ३४ ॥
ಶೈವರಲ್ಲಿಯೂ ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿಯೂ, ಶಾಕ್ತರಲ್ಲಿಯೂ ಸೂರ್ಯೋಪಾಸಕರಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಣಪತ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ—ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ದ್ವಿಜರು ಇರುತ್ತಾರೆ.
Verse 35
तपसां च व्रतानां च फलानां संप्रकाशकम् । मंत्राणां चैव यंत्राणां वेदांगानां विभागशः ॥ ३५ ॥
ಇದು ತಪಸ್ಸುಗಳೂ ವ್ರತಗಳೂ ನೀಡುವ ಫಲಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಂತ್ರಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 36
तथागमानां सांख्यानां वेदानां चैव संग्रहम् । य एतत्पठते भक्त्या श्रृणुयाद्वा समाहितः ॥ ३६ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗಮಗಳು, ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ—(ಅವರು ಅದರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ).
Verse 37
स लभेद्वांछितान्कामान्देवादिष्वपि दुर्लभान् । श्रुत्वेदं नारदीयं तु पुराणं वेदसंमितम् ॥ ३७ ॥
ವೇದಸಮ್ಮತವಾದ ಈ ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣವನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದವನು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ವಾಂಛಿತ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 38
वाचकं पूजयेद्भक्त्या धनरत्नांशुकादिभिः । भूमिदानैर्गवां दानै रत्नदानैश्च संततम् ॥ ३८ ॥
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಾಚಕನನ್ನು ಧನ, ರತ್ನ, ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸದಾ ಭೂದಾನ, ಗೋದಾನ ಮತ್ತು ರತ್ನದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 39
हस्त्यश्वरथदानैश्च प्रीणयेत्सततं गुरुम् । यस्तु व्याकुरुते विप्राः पुराणं धर्मसंग्रहम् ॥ ३९ ॥
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳ ದಾನಗಳಿಂದ ಗುರುವನ್ನು ಸದಾ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬೇಕು। ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಧರ್ಮಸಂಗ್ರಹವಾದ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯನು।
Verse 40
चतुर्वर्गप्रदं नॄणां कोऽन्यस्तत्सदृशो गुरुः । कायेन मनसा वाचा धनाद्यैरपि संततम् ॥ ४० ॥
ಮಾನವರಿಗೆ ಚತುರ್ವರ್ಗ (ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ) ನೀಡುವ ಆ ಗುರುಗೆ ಸಮನಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯಾರು? ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಹಾಗೂ ಧನಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸದಾ ಸೇವಿಸಬೇಕು।
Verse 41
प्रियं समाचरेत्तस्य गुरोर्द्धर्मोपदेशिनः । श्रुत्वा पुराणं विधिवद्धोमं कृत्वा सुरार्चनम् ॥ ४१ ॥
ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುವ ಆ ಗುರುಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು। ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।
Verse 42
ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतं मिष्टान्नपायसैः । दक्षिणां प्रददेच्छक्त्या भक्त्या प्रीयेत माधवः ॥ ४२ ॥
ನಂತರ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಯಸದಿಂದ ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬೇಕು। ಇಂತಹ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಧವ (ವಿಷ್ಣು) ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 43
यथा श्रेष्ठा नदी गंगा पुष्करं च सरो यथा । काशी पुरी नगो मेरुर्देवो नारायणो हरिः ॥ ४३ ॥
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರು ಉತ್ತಮ—ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ (ಹರಿ) ಪರಮನು।
Verse 44
कृतं युगं सामवेदो धेनुर्विप्रोऽन्नमंबु च । मार्गो मृगेंद्रः पुरुषोऽश्वत्थः प्रह्लाद आननम् ॥ ४४ ॥
ಕೃತಯುಗ, ಸಾಮವೇದ, ಧೇನು (ಹಸು), ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಜಲ, ಮಾರ್ಗ, ಮೃಗೇಂದ್ರ (ಸಿಂಹ), ಪುರುಷ, ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ ಮರ), ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಮುಖ—ಇವೆಲ್ಲವೂ (ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ) ಸೂಚನೆಗಳಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 45
उच्चैः श्रवा वसंतश्च जपः शेषोऽर्यमा धनुः । पावको विष्णुरिंद्रश्च कपिलो वाक्पतिः कविः ॥ ४५ ॥
ಅವನೇ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ, ಅವನೇ ವಸಂತ, ಅವನೇ ಜಪ; ಅವನೇ ಶೇಷ, ಅವನೇ ಆರ್ಯಮಾ, ಅವನೇ ಧನುಸ್ಸು; ಅವನೇ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ), ಅವನೇ ವಿಷ್ಣು, ಅವನೇ ಇಂದ್ರ; ಅವನೇ ಕಪಿಲ, ಅವನೇ ವಾಕ್ಪತಿ, ಅವನೇ ಕವಿ (ಸರ್ವಜ್ಞ ದರ್ಶಿ-ಕವಿ)।
Verse 46
अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथोंऽबुजम् । उर्वशी कांचनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु ॥ ४६ ॥
ಅರ್ಜುನ, ಹನುಮಾನ್, ದರ್ಭ ಹುಲ್ಲು, ಚಿತ್ತ (ಮನಸ್ಸು), ಚಿತ್ರರಥ, ಕಮಲ, ಉರ್ವಶಿ, ಕಾಂಚನ (ಚಿನ್ನ)—ಇವು ತಮತಮ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಗೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇವೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।
Verse 47
तथैव नारदीयं तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । शांतिरस्तु शिवं चास्तु सर्वेषां वो द्विजोत्तमाः ॥ ४७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ‘ನಾರದೀಯ’ (ನಾರದ ಪುರಾಣ)ವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ। ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ; ಶುಭಮಂಗಳವಾಗಲಿ।
Verse 48
गमिष्यामि गुरोः पांर्श्वं व्यासस्यामिततेजसः । इत्युक्त्वाभ्यर्चितः सूतः शौनकाद्यैर्महात्मभिः ॥ ४८ ॥
“ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ನನ್ನ ಗುರು ವ್ಯಾಸರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುವೆನು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶೌನಕಾದಿ ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಸೂತನು ಹೊರಟನು।
Verse 49
आज्ञप्तश्च पुनः सर्वैर्दर्शनार्थं गुरोर्ययौ । तेऽपि सर्वे द्विजश्रेष्ठाः शौनकाद्याः समाहिताः । श्रुतं सम्यगनुष्ठाय तत्र तस्थुश्च सत्रिणः ॥ ४९ ॥
ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ಗುರುದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೋದನು. ಶೌನಕಾದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತರಾಗಿ, ಕೇಳಿದುದನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿ, ಸತ್ರಯಾಗದ ಸತ್ರಿಣರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತಂಗಿದರು।
Verse 50
कलिकल्मषविषनाशनं हरिं यो जपपूजनविधिभेषजोपसेवी । स तु निर्विषमनसा समेत्य यागं लभते सतमभीप्सितं हि लोकम् ॥ ५० ॥
ಜಪ-ಪೂಜಾ ವಿಧಿರೂಪ ಔಷಧದಿಂದ ಕಲಿಯ ಪಾಪವಿಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ವಿಷರಹಿತ (ಶುದ್ಧ) ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾಗವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ನಿಜವಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾದ ಲೋಕ/ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 51
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पुराणमहिमावर्णनं नाम पंचविंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२५ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಪುರಾಣಮಹಿಮಾವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
It is presented as mokṣa-dharma par excellence: a liberating wisdom that cuts the paśu–pāśa fetters (the bound soul and its bonds). Its placement within Śiva’s instruction to Nārada authorizes the teaching through direct divine transmission and links Purāṇic listening/recitation to yogic release.
Hearing or reciting with devotion—especially in Śiva or Keśava temples or among learned twice-born—combined with guru-honoring acts (dakṣiṇā, gifts, land/cows/wealth), post-recitation homa and deity worship, and feeding brāhmaṇas according to capacity.
Nārada receives liberating instruction from Śiva (Śāmbhava-jñāna and yoga) and then repeatedly attends Nārāyaṇa; the merit statements explicitly include devotees of Nārāyaṇa and even devotees of Śiva, portraying the Purāṇa as a shared śāstric vehicle across sectarian disciplines.