
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನಾತನರು ನಾರದರಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚತುರ್ದಶೀ ವ್ರತಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಿವಚತುರ್ದಶೀ—ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ, ಉಪವಾಸ/ಏಕಭುಕ್ತ, ಮಾತೃಪೂಜೆ, ಮತ್ತು ಮರುದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಮಂತ್ರಪ್ರದಾನ ಸಹಿತ ಸಮಾಪನೆ. ನಂತರ ನೃಸಿಂಹಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥಮಹಿಮೆ, ಲಿಂಗವ್ರತ (ಹಿಟ್ಟಿನ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಿತ), ರುದ್ರವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಧೇನು ದಾನ, ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪುಷ್ಪಾರ್ಪಣೆ ಹಾಗೂ ಭಾದ್ರಪದದಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಪವಿತ್ರಾರೋಪಣೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ. ಅನಂತವ್ರತವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ—ಏಕಭುಕ್ತವಾಗಿ ಗೋಧಿ ನೈವೇದ್ಯ, ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಭೇದವಾಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗಂಟಿನ ದಾರ ಕಟ್ಟುವುದು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾಪನದಲ್ಲಿ ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ಮಂಡಲ, ಕಲಶ, ಅನಂತಪ್ರತಿಮೆ, ಉಪದೇವತಾ ಪೂಜೆ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಬಹುದಾನ. ಕದಲೀವ್ರತದಲ್ಲಿ ಕದಲೀವನದಲ್ಲಿ ರಂಭಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕನ್ಯೆ/ಸುಮಂಗಲಿಯರಿಗೆ ಭೋಜನ. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಮರಣಪ್ರಸಂಗಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿ, ಧರ್ಮ-ಯಮ ಸಂಬಂಧ ದಾನ-ದೀಪಕರ್ಮ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ), ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತಸಂದರ್ಭ, ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚ (ಪಂಚಗವ್ಯ), ಪಾಷಾಣವ್ರತ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷವ್ರತ, ಮಾಘದಲ್ಲಿ ಯಮತರ್ಪಣ, ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಚತುರ್ದಶಿಯ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕಲಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಯಾಪನ ವಿಧಾನ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि चतुर्दश्या व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो लोके सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥
ಸನಾತನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನಾರದಾ, ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಚತುರ್ದಶಿಯ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 2
चैत्रशुक्ल चतुर्दश्यां कुंकुमागरुचन्दनैः । गन्धाद्यैर्वस्त्रमणिभिः कार्यार्या महती शिवे ॥ २ ॥
ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಕುಂಕುಮ, ಅಗರೂ, ಚಂದನ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಣಿಗಳಿಂದ ಶಿವಾ ದೇವಿಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 3
वितानध्वजछत्राणि दत्वा पूज्याश्च मातरः । एवं कृत्वार्चनं विप्र सोपवासोऽथवैकभुक् ॥ ३ ॥
ವಿತಾನ, ಧ್ವಜ, ಛತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಪೂಜ್ಯ ಮಾತೃಗಳನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿ, ಓ ವಿಪ್ರ, ಹೀಗೆ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಉಪವಾಸವಿರಲಿ—ಅಥವಾ ಏಕಭುಕ್ತನಾಗಿರಲಿ।
Verse 4
अश्वमेधाधिकं पुण्यं लभते मानवो भुवि । अत्रैव दमनार्चां च कारयेद्गंधपुष्पकैः ॥ ४ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ದಮನಾರ್ಚೆ (ದಮನಕ ಪೂಜೆ) ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Verse 5
समर्पयेत्सुपूर्णायां शिवाय शिवरूपिणे । राधकृष्णचतुर्द्दश्यां सोपवासो निशागमे ॥ ५ ॥
ರಾಧಾ–ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಪೂರ್ಣಿಮಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 6
लिंगमभ्यर्चयेच्चैवं स्नात्वा धौतांबरः सुधीः । गंधाद्यैरुपचारैश्च बिल्वपत्रैश्च सर्वतः ॥ ६ ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಭಕ್ತನು, ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।
Verse 7
दत्वा मंत्रं द्विजाग्र्याय भुंजीत च परेऽहनि । एवमेव तु कृष्णासु सर्वासु द्विजसत्तम ॥ ७ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 8
शिवव्रतं प्रकर्तव्यं धनसंतानमिच्छता । राधशुक्लचतुर्दश्यां श्रीनृसिंहव्रतं चरेत् ॥ ८ ॥
ಧನ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಶಿವವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಧಾ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನೃಸಿಂಹವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 9
उपवासविधानेन शक्तोऽशक्तस्तथैकभुक् । निशागमे तु संपूज्य नृसिंहं दैत्यसूदनम् ॥ ९ ॥
ಶಕ್ತನಾಗಲಿ ಅಶಕ್ತನಾಗಲಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು; ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ದೈತ್ಯಸೂದನ ನೃಸಿಂಹನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 10
उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पंचामृतादिभिः । ततः क्षमापयेद्देवं मन्त्रेणानेन नारद ॥ १० ॥
ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಂದಲೂ ಪಂಚಾಮೃತಾದಿ ಸ್ನಾನಗಳಿಂದಲೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಆರಾಧಿಸಿ, ನಂತರ ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಹೇ ನಾರದ, ದೇವನ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು।
Verse 11
तत्पहाटककेशांत ज्वलत्पावकलोचन । वज्राधिकनखस्पर्शदिव्यसिंह नमोऽस्तु ते ॥ ११ ॥
ಹೇ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರ್ಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕೇಶಾಂತವನೇ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ನೇತ್ರವನೇ, ವಜ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಠಿಣ ನಖಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ದಿವ್ಯಸಿಂಹನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 12
इति संप्रार्थ्य देवेशं व्रती स्यात्स्थंडिलेशयः । जितेंद्रियो जितक्रोधः सर्वभोगविवर्ज्जितः ॥ १२ ॥
ಈ ರೀತಿ ದೇವೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಬಳಿಕ ವ್ರತಧಾರಿ ಬರಿನೆಲದ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಬೇಕು—ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ।
Verse 13
एवं यः कुरुते विप्र विधिवद्व्रतमुत्तमम् । वर्षे वर्षे स लभते भुक्तभोगो हरेः पदम् ॥ १३ ॥
ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಯಾರು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಈ ಉತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ವರ್ಷೇವರ್ಷ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ನ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 14
ॐकारेश्वरयात्रा च कार्यात्रैव मुनीश्वर । दुर्लभं वार्चनं तत्र दर्शनं पापनाशनम् ॥ १४ ॥
ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರನೇ! ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಚನೆ ದುರ್ಲಭ; ಆ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಾನದ ದರ್ಶನವೇ ಪಾಪನಾಶಕ।
Verse 15
किमत्र बहुनोक्तेन पूजाध्यानजपेक्षणम् । यद्भवेत्तत्समुद्दिष्टं ज्ञानमोक्षप्रदं नृणाम् ॥ १५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಪೂಜೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಜಪವೇ ಮುಖ್ಯ. ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲವೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ—ಮಾನವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಜ್ಞಾನ।
Verse 16
अत्र लिंगव्रतं चापि कर्त्तव्यं पापनाशनम् । पंचामृतैस्तु संस्नाप्य लिंगमालिप्य कुंकुमैः ॥ १६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಲಿಂಗವ್ರತವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಪಂಚಾಮೃತಗಳಿಂದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕು.
Verse 17
नैवेद्यैश्च फलैर्धूपैर्दीपैर्वस्त्रविभूषणैः । एवं यः पूजयेत्पैष्टं लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् ॥ १७ ॥
ನೈವೇದ್ಯ, ಫಲ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ಎಲ್ಲಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 18
भुक्तिं मुक्तिं स लभते महादेवप्रसादतः । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां दिवा पंचतपा निशः ॥ १८ ॥
ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಹಗಲು ಪಂಚತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 19
मुखे ददेद्धेमधेनुं रुद्रव्रतमिदं स्मृतम् । शुचिशुक्लचतुर्दश्यां शिवं संपूज्य मानवः ॥ १९ ॥
ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಣಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದನ್ನೇ ರುದ್ರವ್ರತವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Verse 20
देशकालोद्भवैः पुष्पैः सर्वसंपदमाप्नुयात् । नभः शुक्लचतुर्दश्यां पवित्रारोपणं मतम् ॥ २० ॥
ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಸರ್ವಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಭಸ್ (ಭಾದ್ರಪದ) ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪವಿತ್ರಾರೋಪಣ’ ವಿಧಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ॥೨೦॥
Verse 21
तत्स्वशाखोक्तविधिना कर्तव्यं द्विजसत्तम । शताभिमंत्रितं कृत्वा ततो देव्यै निवेदयेत् ॥ २१ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ತನ್ನ ಸ್ವಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನೂರು ಬಾರಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ನಂತರ ದೇವಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಬೇಕು॥೨೧॥
Verse 22
पवित्रारोपणं कृत्वा नरो नार्यथवा यदि । महादेव्याः प्रसादेन भुक्तिं मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ २२ ॥
ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಪವಿತ್ರಾರೋಪಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಹಾದೇವಿಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ/ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ॥೨೨॥
Verse 23
भाद्रशुक्लचतुर्दश्यामनन्तव्रतमुत्तमम् । कर्त्तव्यमेकभुक्तं हि गोधूमप्रस्थपिष्टकम् ॥ २३ ॥
ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅನಂತವ್ರತ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆ ದಿನ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ, ಗೋಧೂಮ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ತೆಗೆದು ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು॥೨೩॥
Verse 24
विपाच्य शर्कराज्याक्तमनंताय निवेदयेत् । गन्धाद्यैः प्राक् समभ्यर्च्यः कार्पासं पट्टजं तु वा ॥ २४ ॥
ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ ಅನಂತ (ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು) ಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ರೇಷ್ಮೆ ಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು॥೨೪॥
Verse 25
चतुर्दशग्रंथियुतं सूत्रं कृत्वा सुशोभनम् । ततः पुराणमुत्तार्य सूत्रं क्षिप्त्वा जलाशयें ॥ २५ ॥
ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗಾಂಠಗಳಿರುವ ಸುಂದರ ದಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪುರಾಣವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು, ಆ ದಾರವನ್ನು ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು।
Verse 26
निबघ्नीयान्नवं नारी वामे दक्षे पुमान्भुजे । विपाच्य पिष्टपक्वं तत्प्रदद्याद्दक्षिणान्वितम् ॥ २६ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯು ಹೊಸ ದಾರವನ್ನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಕವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ವಿಧಿಸಿದ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 27
स्वयं च तन्मितं चाद्यादेवं कुर्याद्व्रतोत्तमम् । द्विसप्तवर्षपर्यंतं तत उद्यापयेत्सुधीः ॥ २७ ॥
ತಾನೂ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭುಂಜಿಸಿ, ಅದೇ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಗವನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ; ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜ್ಞಾನಿಯು ಉದ್ಯಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 28
मंडलं सर्वतोभद्रं धान्यवर्णैः प्रकल्प्य च । सुशोभने न्यसेत्तत्र कलशं ताम्रजं मुने ॥ २८ ॥
ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ಮಂಡಲವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅಲಂಕರಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಕಲಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 29
तस्योपरि न्यसेद्धैमीमनंतप्रतिमां शुभाम् । पीतपट्टांशुकाच्छन्नां तत्र तां विधिना यजेत् ॥ २९ ॥
ಅದರ ಮೇಲೆಗೆ ಶುಭವಾದ ಬಂಗಾರದ ಅನಂತ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಹಳದಿ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 30
गणेशं मातृकाः खेटाँल्लोकपांश्च यजेत्पृथक् । ततो होमं हविष्येण कृत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ३० ॥
ಗಣೇಶನನ್ನು, ಮಾತೃಕೆಯರನ್ನು, ಗ್ರಹದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲಕರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಹವಿಷ್ಯದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 31
शय्यां सोपस्करां धेनुं प्रतिमां च द्विजोत्तम । प्रदद्याद्गुरवे भक्त्या द्विजानन्यांश्चतुर्दश ॥ ३१ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುರುವರಿಗೆ ಉಪಸ್ಕರಸಹಿತ ಶಯ್ಯೆ, ಧೇನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು.
Verse 32
संभोज्य मिष्टपक्वान्नैर्दक्षिणाभिः प्रतोषयेत् । एवं यः कुरुतेऽनंतव्रतं प्रत्यक्षमादरात् ॥ ३२ ॥
ಸಿಹಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಆದರದಿಂದ ಅನಂತವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು.
Verse 33
सोऽप्यनंतप्रसादेन जायते भुक्तिमुक्तिभाक् । कदलीव्रतमप्यत्र तद्विधानं च मे श्रृणु ॥ ३३ ॥
ಅವನು ಕೂಡ ಅನಂತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಕದಳಿ-ವ್ರತ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
Verse 34
नरो वा यदि वा नारी रंभामुपवनस्थिताम् । स्नात्वा संपूजयेद्गंधपुष्पधान्यांकुरादिभिः ॥ ३४ ॥
ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಉಪವನದಲ್ಲಿರುವ ರಂಭೆಯನ್ನು ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಧಾನ್ಯ, ಅಂಕುರ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 35
दधिदूर्वाक्षतैर्द्द्वीपैर्वस्त्रपक्कान्नसंयैः । एवं संपूज्य मंत्रेण ततः संप्रार्थयेद्र्वती ॥ ३५ ॥
ಮೊಸರು, ದೂರ್ವಾ, ಅಕ್ಷತೆ, ದೀಪ-ನೈವೇದ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪಕ್ವಾನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಧಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿ; ನಂತರ ವ್ರತಧಾರಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು।
Verse 36
अप्सरो मरकन्याभिर्नागकन्याभिरार्चिते । शरीरारोग्यलावण्यं देहि देवि नमोऽस्तु ते ॥ ३६ ॥
ಹೇ ದೇವಿ! ಅಪ್ಸರೆಗಳು, ಮರಕನ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗಕನ್ಯೆಗಳು ಅರ್ಚಿಸುವ ದೇವಿ—ನನಗೆ ದೇಹಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲಾವಣ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 37
इति संप्रार्थ्यं कन्यास्तु चतस्रो वा सुवासिनीः । संभोज्यां शुकसिद्वरकज्जलालक्तचर्चिताः ॥ ३७ ॥
ಇಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಕನ್ಯೆಯರಿಗೆ—ಅಥವಾ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯರಾದ ಸುವಾಸಿನಿಯರಿಗೆ—ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಶುಕ-ಹಸಿರು ವರ್ಣ, ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ ಲೇಪ, ಕಾಜಲ್ ಮತ್ತು ಅಲಕ್ತಕದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿರಬೇಕು।
Verse 38
नमस्कृत्य निजं गेहं समाप्य नियमं व्रजेत् । एवं कृते व्रते विप्र लब्ध्वा सौभाग्यमुत्तमम् ॥ ३८ ॥
ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ (ಗೃಹದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಹೊರಡಬೇಕು। ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವ್ರತ ಮಾಡಿದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 39
इह लोके विमानेन स्वर्गलोके व्रजेत्परम् । इषकृष्णचतुर्द्दश्यां विषशस्त्रांबुवह्निभिः ॥ ३९ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಪರಮ ಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ। ಈಶ (ಶಿವ)ನ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಅವನು ವಿಷ, ಶಸ್ತ್ರ, ನೀರು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಹಿತಗೊಳ್ಳದವನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 40
सर्पश्वापदवज्राद्यैर्हतानां ब्रह्मघातिनाम् । चतुर्द्दश्यां क्रियाश्राद्धमेकोद्दिष्टविधानतः ॥ ४० ॥
ಸರ್ಪ, ಕಾಡುಮೃಗ, ವಜ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಹತರಾದ ಬ್ರಹ್ಮಹಂತಕರಿಗಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಂತೆ ಕ್ರಿಯಾ-ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।
Verse 41
कर्तव्यं विप्रवर्गं च भोजयेन्मिष्टपक्वकैः । तर्पणं च गवां ग्रासं बलिं चैव श्वकाकयोः ॥ ४१ ॥
ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಗವನ್ನು ಸಿಹಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು, ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಸ ನೀಡಬೇಕು, ನಾಯಿಗೂ ಕಾಗೆಗೂ ಬಲಿಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು।
Verse 42
कृत्वाचम्य स्वयं पश्चाद्भुंजीयाद्बंधुभिः सह । एवं यः कुरुते विप्र श्राद्धं संपन्नदक्षिणम् ॥ ४२ ॥
ಆಚಮನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವನು ತಾನೇ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು. ಓ ವಿಪ್ರ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಗದಿತ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನ ವಿಧಿ ಸಮ್ಯಕ್ವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।
Verse 43
स उद्धृत्य पितॄन्गच्छेद्देवलोकं सनातनम् । इषशुक्ल चतुर्द्दश्यां धर्मराजं द्विजोत्तम ॥ ४३ ॥
ಈ ರೀತಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಅವನು ಶಾಶ್ವತ ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಈಷ (ಕಾರ್ತಿಕ) ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಅವನು ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 44
गंधाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सौवर्णं भोज्य वाङवम् । दद्यात्तस्मै धर्मराजस्त्रायते भुवि नारद ॥ ४४ ॥
ಗಂಧಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಚಿನ್ನ, ಭೋಜನ ಮತ್ತು ಗೋವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ನಾರದ, ಹೀಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಧರ್ಮರಾಜನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 45
एवं यः कुरुते धर्मप्रतिमादानमुत्तमम् । स भुक्त्वेह वरान्भोगान्दिवं धर्माज्ञया व्रजेत् ॥ ४५ ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮಪ್ರತಿಮೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಧರ್ಮಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 46
ऊर्ज्जकृष्णचतुर्द्दश्यां तैलाभ्यंगं विधूदये । कृत्वा स्नात्वार्चयेद्धर्मं नरकादभयं लभेत् ॥ ४६ ॥
ಊರ್ಜ (ಕಾರ್ತಿಕ) ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ತೈಲಾಭ್ಯಂಗ ಮಾಡಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ನರಕಭಯದಿಂದ ಅಭಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 47
प्रदोषे तैलदीपांस्तु दीपयेद्यमतुष्टये । चतुष्पथे गृहाद्ब्राह्मप्रदेशे वा समाहितः ॥ ४७ ॥
ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ತೈಲದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು; ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಚತುಷ್ಪಥದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ।
Verse 48
वत्सरे हेमलंब्याख्ये मासि श्रीमति कार्तिके । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामरुणाभ्युदयं प्रति ॥ ४८ ॥
ಹೇಮಲಂಬೀ ಎಂಬ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಶುಭಕರ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ, ಅರುಣೋದಯದ ವೇಳೆಗೆ।
Verse 49
स्नात्वा विश्वेश्वरो देवो देवैः सह मुनीश्वर । मणिकर्णिक तीर्थे च त्रिपुंड्रं भस्मना दधत् ॥ ४९ ॥
ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ದೇವರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವನು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।
Verse 50
स्वात्मानं स्वयमभ्यर्च्य चक्रे पाशुपतव्रतम् । ततस्तत्र महापूजां लिंगे गन्धादिभिश्चरेत् ॥ ५० ॥
ಅವನು ತಾನೇ ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಮಹಾಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು॥ ೫೦ ॥
Verse 51
द्रोणपुष्पैर्बिल्वदलैरर्कपुष्पैश्च केतकैः । पुष्पैः फलैर्मिष्टपक्वैर्नैवेद्यैर्विविधैरपि ॥ ५१ ॥
ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪಗಳು, ಬಿಲ್ವದಳಗಳು, ಅರ್ಕಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಕೇತಕೀ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪ, ಫಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾದ ಪಾಕವಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ (ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು)॥ ೫೧ ॥
Verse 52
एवं कृत्वैकभुक्तं तु व्रतं विश्वेशतोषणम् । लभते वांछितान्कामानिहामुत्र च नारद ॥ ५२ ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಏಕಭುಕ್ತ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಓ ನಾರದ, ಮನುಷ್ಯನು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬಯಸಿದ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ॥ ೫೨ ॥
Verse 53
ब्रह्मकूर्चव्रतं चात्र कर्तव्यमृद्धिमिच्छता । सोपवासः पञ्चगव्यं पिबेद्रात्रौ जितेंद्रियः ॥ ५३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ರಾತ್ರಿ ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಬೇಕು॥ ೫೩ ॥
Verse 54
कपिलायास्तु गोमूत्रं कृष्णाया गोमयं तथा । श्वेतायाः क्षीरमुदितं रक्तायाश्च तथा दधि ॥ ५४ ॥
ಕಪಿಲಾ ಹಸುವಿಗೆ ಗೋಮೂತ್ರ, ಕೃಷ್ಣಾ ಹಸುವಿಗೆ ಗೋಮಯ; ಶ್ವೇತಾ ಹಸುವಿಗೆ ಕ್ಷೀರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ರಕ್ತವರ್ಣ ಹಸುವಿಗೆ ದಧಿಯೂ (ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ)॥ ೫೪ ॥
Verse 55
गृहीत्वा कर्बुरायाश्च घृतमेकत्र मेलयेत् । कुशां बुना ततः प्रातः स्नात्वा सन्तर्प्यं देवताः ॥ ५५ ॥
ಕರ್ಬುರಾ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು. ನಂತರ ಕುಶಗುಚ್ಛದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು॥೫೫॥
Verse 56
ब्रह्मणांस्तोषयित्वा च भुञ्जीयाद्वाग्यतः स्वयम् । ब्रह्मकूर्चव्रतं ह्येतत्सर्वपातकनाशनम् ॥ ५६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ತಾನೇ ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದುವೇ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚ ವ್ರತ; ಇದು ಎಲ್ಲ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ॥೫೬॥
Verse 57
यच्च बाल्ये कृतं पापं कौमारे वार्द्धकेऽपि यत् । ब्रह्मकूर्चोपवासेन तत्क्षणादेव नश्यति ॥ ५७ ॥
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಪಾಪವಾದರೂ, ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಅದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ॥೫೭॥
Verse 58
पाषाणव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तच्छृणु नारद । सोपवासो दिवा नक्तं पाषाणाकारपिष्टचकम् ॥ ५८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪಾಷಾಣವ್ರತವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಓ ನಾರದ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಲ್ಲಿನಾಕಾರದ ಪಿಷ್ಟಚಕ್ರ (ಹಿಟ್ಟಿನ ತಟ್ಟಿ) ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು॥೫೮॥
Verse 59
प्रार्च्य गन्धादिभिर्गौरीं घृतपंक्वमुपाहरेत् । व्रतमेतच्चरित्वा तु यथोक्तं द्विजसत्तम ॥ ५९ ॥
ಸುಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಗೌರಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ, ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಯಥೋಕ್ತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ವಿಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ॥೫೯॥
Verse 60
ऐश्वर्यसौख्यसौभाग्यरूपाणि प्राप्नुयान्नरः । मार्गशुक्लचतुर्दश्यामेकभुक्तः पुरोदितम् ॥ ६० ॥
ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುವವನು ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸುಖ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ರೂಪಲಾವಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 61
निराहारो वृषं स्वर्णं प्रार्च्य दद्याद्द्विजातये । परेऽह्नि प्रातरुत्थाय स्नात्वा सोमं महेश्वरम् ॥ ६१ ॥
ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ ವೃಷಭವನ್ನೂ ಸ್ವರ್ಣವನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ದ್ವಿಜನಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 62
पूजयेत्कमलैः पुष्पैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजान्सम्भोज्य मिष्टान्नौस्तोषयेद्दक्षिणादिभिः ॥ ६२ ॥
ಕಮಲಾದಿ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಸುಗಂಧ, ಮಾಲ್ಯ, ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಗಳನ್ನು ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣಾದಿ ದಾನಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು।
Verse 63
एतच्छिवव्रतं विप्र भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । कर्तॄणामुपदेष्टॄणां साह्यानामनुमोदिनाम् ॥ ६३ ॥
ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಈ ಶಿವವ್ರತವು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವದು; ಇದನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಉಪದೇಶಿಸುವವರಿಗೆ, ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅನುಮೋದಿಸುವವರಿಗೆಲ್ಲ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ।
Verse 64
पौषशुक्लचतुर्दश्यां विरूपाक्षव्रतं स्मृतम् । कपर्दीश्वरसांनिध्यं प्राप्स्याम्यत्र विचिंत्य च ॥ ६४ ॥
ಪೌಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ವ್ರತವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಪರ್ದೀಶ್ವರ (ಶಿವ)ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ’ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು।
Verse 65
स्नात्वागाधजले विप्र विरूपाक्षं शिवं यजेत् । गंधमाल्यनमस्कारधूपदीपान्नसंपदा ॥ ६५ ॥
ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಆಳವಾದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತ್ರಿನೇತ್ರ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಸುಗಂಧ, ಮಾಲೆ, ನಮಸ್ಕಾರ, ಧೂಪ, ದೀಪ ಮತ್ತು ಅನ್ನ-ನೈವೇದ್ಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.
Verse 66
तत्स्थं द्विजातये दत्त्वा मोदते दिवि देववत् । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यमतर्पणमीरितम् ॥ ६६ ॥
ಆ ದಾನವನ್ನು ದ್ವಿಜನಿಗೆ ನೀಡಿದವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವನಂತೆ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಯಮ-ತರ್ಪಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 67
अनर्काभ्युदिते काले स्नात्वा संतर्पयेद्यमम् । द्विसप्तनामभिः प्रोक्तैः सर्वपापविमुक्तये ॥ ६७ ॥
ಮೋಡಾವರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಯಮನಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ವಿಸಪ್ತ (ಹದಿನಾಲ್ಕು) ನಾಮಗಳಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 68
तिलदर्भांबुभिः कार्यं तर्प्पणं द्विजभोजनम् । कृशरान्नं स्वयं चापि तदेवाश्नीत वाग्यतः ॥ ६८ ॥
ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ದರ್ಭೆಯುಳ್ಳ ನೀರಿನಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ತಾನೂ ಕೃಶರ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುವಾಗ ವಾಕ್ಸಂಯಮ ಇರಲಿ.
Verse 69
अंत्यकृष्णचतुर्दश्यां शिवरात्रिव्रतं द्विज । निर्जलं समुपोष्यात्र दिवानक्तं प्रपूजयेत् ॥ ६९ ॥
ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಅಂತಿಮ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 70
स्वयंभुवादिकं लिंगं पार्थिवं वा समाहितः । गंधाद्यैरुपचारैश्च सांबुबिल्वदलादिभिः ॥ ७० ॥
ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಸ್ವಯಂಭೂ ಮೊದಲಾದ ಲಿಂಗವನ್ನಾಗಲಿ, ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವನ್ನಾಗಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ತೋಯಿಸಿದ ಬಿಲ್ವದಳಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 71
धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः । ततः परेऽह्नि संपूज्य पुनरेवोपचारकैः ॥ ७१ ॥
ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ಸ್ತೋತ್ರಪಾಠ, ಜಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮುಂದಿನ ದಿನವೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 72
संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् । एवं कृत्वा व्रतं मर्त्यो महादेवप्रसादतः ॥ ७२ ॥
ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಗಳಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವ್ರತ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 73
अमर्त्यभोगान् लभते दैवतैः सुसभाजितः । अंत्यशुक्लचतुर्दश्यां दुर्गां संपूज्य भक्तितः ॥ ७३ ॥
ಅಂತಿಮ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅಮರಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 74
गन्धाद्यैरुपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेत्ततः । एवं कृत्वा व्रतं विप्र दुर्गायाश्चैकभोजनः ॥ ७४ ॥
ನಂತರ ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಓ ವಿಪ್ರನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವ್ರತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ದುರ್ಗೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಏಕಭೋಜನ (ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ) ನಿಯಮವನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
Verse 75
लभते वांछितान्कामानिहामुत्र च नारद । चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च ॥ ७५ ॥
ಹೇ ನಾರದಾ! ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಿದವನು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 76
केदारोदकपानेन वाचिमेधफलं भवेत् । उद्यापने तु सर्वांसां सामान्यो विधिरुच्यते ॥ ७६ ॥
ಕೇದಾರದ ತೀರ್ಥಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಾಚಿಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉದ್ಯಾಪನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವ್ರತಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಿಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 77
कुंभाश्चतुर्दशैवात्र सपूगाक्षतमोदकाः । सदक्षिणांशुकास्ताम्रामृन्मयाश्चाव्रणा नवाः ॥ ७७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಸುಪಾರಿ, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮೋದಕಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಕುಂಭಗಳು ತಾಮ್ರದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ, ಹೊಸದು ಮತ್ತು ಬಿರುಕು ಇಲ್ಲದವು ಆಗಿರಬೇಕು.
Verse 78
तावंतो वशदंडाश्च पवित्राण्यासनानि च । पात्राणि यज्ञसूत्राणि तावत्येव हि कल्पयेत् ॥ ७८ ॥
ಅದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಶದಂಡಗಳು, ಪವಿತ್ರಗಳು (ಕುಶವಲಯ), ಆಸನಗಳು, ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಯಜ್ಞಸೂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.
Verse 79
शेषं प्रागुक्तवत्कुर्याद्वित्तशाठ्यविवर्ज्जितः ॥ ७९ ॥
ಧನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 80
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्थितचतुर्दशीव्रतवर्णनं नाम त्रयोविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२३ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದ ಚತುರ್ಥ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ದ್ವಾದಶಮಾಸಸ್ಥಿತ ಚತುರ್ದಶೀ ವ್ರತವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.
The rite is architected around Caturdaśī’s number-symbolism (fourteen), extending it into material culture (fourteen knots, fourteen gifts/recipients) and temporal discipline (fourteen years), culminating in udyāpana to ritually ‘seal’ the vow’s bhukti–mukti promise.
Fast or one meal; night-oriented worship; bathing and clean garments; liṅga arcana with sandal paste, fragrances, lamps, incense, naivedya; bilva leaves arranged and offered; optional damanā/flowers; then next-day completion with feeding and dakṣiṇā to brāhmaṇas.
The chapter prescribes gifts to Dharma/Yama (gold, cow, food), oil massage and bathing on Kārttika Kṛṣṇa Caturdaśī, lighting oil lamps at pradoṣa for Yama, and a formal Yama-tarpaṇa in Māgha Kṛṣṇa Caturdaśī using sesame water, darbha, brāhmaṇa-feeding, and restrained diet.
A common closure is outlined: arranging fourteen new, uncracked copper/clay pots with cloth and dakṣiṇā, plus betel-nuts, akṣata, sweets, and preparing supporting ritual items (vaśa-daṇḍas, kuśa rings/pavitra, seats, vessels, yajñopavīta), performed without deceit regarding wealth.