The exposition of the Pañcamī vow to be observed in the twelve months

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पंचम्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥

ಸನಾತನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಕೇಳು; ನಾನು ಪಂಚಮಿಯ ವ್ರತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 2

प्रोक्ता मत्स्यजयंती तु पंचमी मधुशुक्लगा । अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा ॥ २ ॥

ಮಧು (ಚೈತ್ರ) ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯನ್ನು ‘ಮತ್ಸ್ಯಜಯಂತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಮಹೋತ್ಸವವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 3

श्रीपंचमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोऽर्चनम् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः ॥ ३ ॥

ಈ ವ್ರತವನ್ನು ‘ಶ್ರೀಪಂಚಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪಾಯಸ (ಖೀರ್) ಮೊದಲಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 4

यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुंचति । पृथ्वीव्रतं तथा चांद्रं हयग्रीवव्रतं तथा ॥ ४ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಪೃಥ್ವೀ-ವ್ರತ, ಚಾಂದ್ರ-ವ್ರತ ಮತ್ತು ಹಯಗ್ರೀವ-ವ್ರತಗಳೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 5

कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः । अथ वैशाखपंचम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः ॥ ५ ॥

ಯಾವ ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವರೋ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿಧಾನದಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ವೈಶಾಖ ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಶೇಷ (ಅನಂತ)ನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 6

सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् । तथा ज्येष्ठस्य पंचम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः ॥ ६ ॥

ಎಲ್ಲ ನಾಗಗಣಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಇಷ್ಟಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 7

सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः । अथाषाढस्य पंचम्यां वायुं सर्वगतं मुने ॥ ७ ॥

ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಓ ಮುನೇ, ಆಷಾಢ ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಾಯುದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 8

ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः । ध्वजं च पंचवर्णं तु वंशदंडाग्रसंस्थितम् ॥ ८ ॥

ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು. ಅಲ್ಲಿ ಬಿದಿರುದಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪಂಚವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು॥

Verse 9

समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः । ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद ॥ ९ ॥

ಆ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಏರಿದಂತೆ, ಕಲ್ಪಿತ ಕಮಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ನಂತರ, ಹೇ ನಾರದ, ಅದರ ಮೂಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾವಿಸಬೇಕು॥

Verse 10

लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् । प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते ॥ १० ॥

ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ ವಾಯುಪರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಮೊದಲಾದ ಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ವಾಯು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು॥

Verse 11

तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् । एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम् ॥ ११ ॥

ಪ್ರತಿ ದಿಗೀಶನಿಗೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯಾಮಗಳವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಬೇಕು॥

Verse 12

सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः । लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ ॥ १२ ॥

ಸಾಯಂಕಾಲ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಲೋಕಪಾಲರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶುಚಿಯಾದ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಬೇಕು॥

Verse 13

यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके । स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः ॥ १३ ॥

ರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ವಪ್ನವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ—ಸ್ವಪ್ನವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

Verse 14

अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः । सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा ॥ १४ ॥

ಅಶುಭವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಪರಾಯಣನಾದ ಭಕ್ತನು ಉಪವಾಸದಿಂದ ನಿಯಮವಾಗಿ ಎಂಟು ಯಾಮಗಳು (ಪೂರ್ಣ ದಿನ) ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಆ ದಿನವನ್ನೇ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬೇಕು.

Verse 15

भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् । व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम् ॥ १५ ॥

ಎಂಟು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದ ನಂತರ ಶುಭಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ರತವು ಶುಭಾಶುಭ ಎರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 16

नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च । श्रावणे कृष्णपंचम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम् ॥ १६ ॥

ಈ ವ್ರತವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಇದು ಅನ್ನಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 17

चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद । पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः ॥ १७ ॥

ಓ ನಾರದ, ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ದಿನದ ಉಳಿದ ಭಾಗವಿರುವಾಗ, ವಿವೇಕಿಯು ಎಲ್ಲ ಅನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ನೀರಿನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ತೇವಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 18

ततो पात्रांतरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् । प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन् ॥ १८ ॥

ನಂತರ ಆ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಬದಿಗೆ ಇಡಬೇಕು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಅದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 19

देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः । तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः ॥ १९ ॥

ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮುಂದೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಸಂತೋಷಮನದಿಂದ ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ಯಾಚಕರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 20

सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये । गत्वा संपूजयेद्देवं लिंगरूपिणमीश्वरम् ॥ २० ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಿನವಿಡೀ ಕಳೆಯಿಸಿ, ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 21

गंधपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् । जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम् ॥ २१ ॥

ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 22

जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे । स्तुत्वा सर्वैर्वौदिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः ॥ २२ ॥

ತನ್ನ ಜಪವನ್ನು ಭವರೂಪಿಯಾದ ಭವದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತಿಯಾಗದೆ ವೈದಿಕ ಹಾಗೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು.

Verse 23

प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये । शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि ॥ २३ ॥

ಸರ್ವಾನ್ನಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈಶಾನ ದೇವನನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು—ಶರದೃತುವಿನ ಅನ್ನಗಳೂ, ವಸಂತರೃತುವಿನ ಅನ್ನಗಳೂ ಸಹ ನಿರ್ಭ್ರಾಂತವಾಗಿ ಲಭಿಸಲಿ।

Verse 24

यानि स्युस्तैः समृद्धोऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि । एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम् ॥ २४ ॥

“ಅದೇ ವರಗಳಿಂದ ನಾನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿರಲಿ.” ಹೀಗೆ ದೇವೇಶನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದನು।

Verse 25

दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः । एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः ॥ २५ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳಿಗೆ ಪಕ್ವ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ತಾನೂ ಪಕ್ವ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು. ಓ ವಿಪ್ರ, ಇದು ಅನ್ನವ್ರತ; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜನರು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 26

सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् । श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः ॥ २६ ॥

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿಯಂದು, ಆಸ್ತಿಕ್ಯದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾದ ಜನರು ಸರ್ವಾನ್ನಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 27

द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः । गंधाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेंद्राणीमनंतरम् ॥ २७ ॥

ಬಾಗಿಲಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಮಯದಿಂದ ವಿಷನಿವಾರಕ ಮಂಗಳರೇಖೆ/ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು. ನಂತರ ಗಂಧಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅನಂತರ ಇಂದ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 28

संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः ॥ २८ ॥

ಸ್ವರ್ಣ-ರೌಪ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತೆ, ಕುಶ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ದೀಪ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 29

ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च । संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत् ॥ २९ ॥

ನಂತರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಆ ದ್ರವ್ಯಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ; ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 30

यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् । तदनंतफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि ॥ ३० ॥

ಈ ಸ್ವರ್ಣ-ರೌಪ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ನನಗೆ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಕ್ಕೂ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಫಲಕೊಡುವ ಪುಣ್ಯವಾಗಲಿ।

Verse 31

इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद । प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः ॥ ३१ ॥

ಓ ನಾರದಾ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನ ಮೇಲೆ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಪ್ರಭು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಣಾದಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः । पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः ॥ ३२ ॥

ಈ ವ್ರತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ತಾನೂ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 33

भाद्रे तु कृष्णपंचम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत् ॥ ३३ ॥

ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಪಂಚಮಿಯಂದು ನಾಗರಿಗೆ ಹಾಲಿನಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 34

यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् । भाद्रस्य शुक्लपंचम्यां पूजयेदृषिसत्तमान् ॥ ३४ ॥

ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಋಷಿಸತ್ತಮರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನ ವಂಶವು ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಸರ್ಪಭಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 35

प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतंद्रितः । गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा ॥ ३५ ॥

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನದಿ ಮುಂತಾದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 36

गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् । तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत् ॥ ३६ ॥

ನಂತರ ಗೋಮಯದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ; ಅಲ್ಲಿ ಕುಶವನ್ನು ಹಾಸಿ ಏಳು ವಿಪ್ರಋಷಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 37

गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः । कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३७ ॥

ವಿವಿಧ ಸುಗಂಧಗಳು, ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಧೂಪ-ದೀಪಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪ, ಅತ್ರಿ, ಭರದ್ವಾಜ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಗೌತಮ ಋಷಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।

Verse 38

जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः । एतैभ्योऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च ॥ ३८ ॥

ಜಮದಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ—ಇತರರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಇವರೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 39

नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः । तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि ॥ ३९ ॥

ಶ್ಯಾಮಾಕಾದಿ ಕೃಷಿಯಿಲ್ಲದ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ವಿಷ್ಣು-ಆಸನ (ವೀಮಾನ)ಕ್ಕಾಗಿ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಬೇಯಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ತಾನೂ ಅದೇ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 40

अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् । कृत्वा व्रतांते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान् ॥ ४० ॥

ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ವ್ರತಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ವೈದಿಕ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 41

प्रतिमाः सप्तकुर्वींत सुवर्णेन स्वशक्तितः । जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः ॥ ४१ ॥

ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಂಗಾರದಿಂದ ಏಳು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಜಟಾಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಸಹಿತವಾಗಿ, ಕಮಂಡಲು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ.

Verse 42

संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा । स्नापयेद्विधिवद्भक्त्या पृथक्पंचामृतैरपि ॥ ४२ ॥

ಇವುಗಳನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಕಲಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಂಚಾಮೃತಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 43

उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः । अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः ॥ ४३ ॥

ನಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಎಳ್ಳು, ಅಕ್ಕಿ, ಯವ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 44

। सहस्तोमाइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् । पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ४४ ॥

‘ಸಹಸ್ತೋಮಾ’ ಎಂಬ ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ವಸ್ವ ನಾಮಮಂತ್ರಗಳಿಂದ, ಪುಣ್ಯಮಂತ್ರಗಳೂ ಇತರ ವಿಧಿಮಂತ್ರಗಳೂ ಮೂಲಕ ಹೋಮಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 45

ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालंकारसंयुताः । आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ४५ ॥

ನಂತರ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಏಳು ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣ, ಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 46

अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् । भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत् ॥ ४६ ॥

ಗುರುವಿನ ಅನುಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 47

ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् । भुंक्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बंधुभिः ॥ ४७ ॥

ನಂತರ ತನ್ನವರೊಂದಿಗೆ ಕೂತು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಾನೇ ಭುಂಜಿಸಿ, ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 48

एतत्कृत्वा व्रतं गांगं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् । सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत् ॥ ४८ ॥

ಈ ಗಂಗಾ-ವ್ರತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಇಷ್ಟಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 49

आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपांगललिताव्रतम् ॥ ४९ ॥

ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯಂದು ‘ಉಪಾಂಗ-ಲಲಿತಾ ವ್ರತ’ವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 50

तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद । उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः ॥ ५० ॥

ಓ ನಾರದಾ! ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಅವಳ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 51

पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् । द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ५१ ॥

ವ್ರತಸಂಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಫಲಸಹಿತ ಪಕ್ವಾನ್ನ, ತುಪ್ಪಸಹಿತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 52

सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया । मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमंदिरम् ॥ ५२ ॥

ಹೇ ಮಾತೆ! ವಾಹನಸಹಿತ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಮತ್ತು ವರದಾಯಿನಿಯಾದ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಪೂಜಿತಳಾಗಿದ್ದೀ; ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ನಂತರ ನಿನ್ನ ಸ್ವಮಂದಿರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವೆ.

Verse 53

कार्तिके शुक्लपंचम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् । कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम ॥ ५३ ॥

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿಯಂದು ‘ಜಯಾ-ವ್ರತ’ವೆಂಬ ಈ ಅನುತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಪನಾಶಾರ್ಥ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ।

Verse 54

पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः । उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलंकृतः ॥ ५४ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಸಮಾಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜಯೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 55

विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् । विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ५५ ॥

ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ, ನಂತರ ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ತಾನೇ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 56

यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्य्याज्जयादिने । नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रांता मृगा यथा ॥ ५६ ॥

ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಜಯಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನ ಪಾಪಗಳು ಸಿಂಹದ ದಾಳಿಗೆ ಮೃಗಗಳು ಓಡಿ ಅಡಗುವಂತೆ ನಶಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 57

यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् । तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने ॥ ५७ ॥

ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಫಲವೇ, ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಜಯಾ ದಿನದ ಸ್ನಾನದಿಂದಲೂ ಅದೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 58

अपुत्रो लभते पुत्रं वंध्या गभ च विंदति । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात् ॥ ५८ ॥

ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ವಂಧ್ಯೆಯೂ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರೋಗಿ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬಂಧಿತನು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 59

मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः । नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बांधवैः ॥ ५९ ॥

ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದವನು, ನಾಗರಿಂದ ಅಭಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

पौषेऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् । लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा ॥ ६० ॥

ಪೌಷ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಬಯಸಿದ ಕಾಮನೆಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

Verse 61

पंचम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद । पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा ॥ ६१ ॥

ಓ ನಾರದಾ! ಪ್ರತಿಮಾಸದ ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ—ಶುಕ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ—ಪಿತೃಗಳ ಪೂಜೆ ಹಿತಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗದೇವರ ಪೂಜೆಯೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಕರ.

Verse 62

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११४ ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದ ಚತುರ್ಥಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ದ್ವಾದಶಮಾಸಸ್ಥ ಪಂಚಮೀವ್ರತ ನಿರೂಪಣ’ ಎಂಬ ನೂರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.