Matsya-purāṇa Anukramaṇikā (Synopsis / Table of Contents)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम । यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले ॥ १ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣವನ್ನು ಪ್ರವಚಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಕಲ್ಪಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 2

व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने । उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम् ॥ २ ॥

ವೇದವಿದ್ವಾಂಸ ವ್ಯಾಸರು ನರಸಿಂಹೋಪವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು।

Verse 3

मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्मांडकथनं ततः । ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च ॥ ३ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಮನು–ಮತ್ಸ್ಯರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂವಾದ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕಥನ; ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವರುಗಳು, ಅಸುರರುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮರುತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 4

मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् । मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम् ॥ ४ ॥

ಮದನ-ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತ ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲರ ಅಭಿಪೂಜನ; ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನಿರ್ದೇಶ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯವರ್ಣನೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 5

सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा । पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च ॥ ५ ॥

ಸೂರ್ಯ—ವಿವಸ್ವಾನನ ಪುತ್ರ—ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಬುಧನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮ; ಪಿತೃವಂಶಾನುಕಥನ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲವೂ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 6

पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च । कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा ॥ ६ ॥

ಪಿತೃತೀರ್ಥಗಳ ಪ್ರಚಾರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಉತ್ಪತ್ತಿ; ಸೋಮವಂಶದ ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಯಯಾತಿ ರಾಜನ ಚರಿತೆಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 7

पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् । भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ ॥ ७ ॥

ಪಿತೃವಂಶಾನುಕಥನ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವಂಶಗಳ ಕೀರ್ತನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೃಗುಶಾಪ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶವಿಧ ಜನ್ಮಗಳೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 8

कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् । क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम् ॥ ८ ॥

ತದನಂತರ ಪೂರುವಂಶದ ಕೀರ್ತನ, ನಂತರ ಹೌತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ)ನ ಪರಮೋತ್ತಮ ವಂಶಾವಳಿ; ಆಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದ ವಿಧಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪರಿಕೀರ್ತನೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 9

व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा । कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम् ॥ ९ ॥

ನಕ್ಷತ್ರ-ಪುರುಷವೆಂಬ ವ್ರತ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾರ್ತಂಡ-ಶಯನ ಆಚರಣೆ; ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ ವ್ರತ, ಮತ್ತು ರೋಹಿಣೀ-ಚಂದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವ್ರತವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 10

तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च । सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च ॥ १० ॥

ತಡಾಗ (ಕೆರೆ) ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾದಪೋತ್ಸರ್ಗ (ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ ಅರ್ಪಣೆ); ಸೌಭಾಗ್ಯ-ಶಯನ ವ್ರತ, ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯ ವ್ರತವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 11

तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् । तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः ॥ ११ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಅನಂತ-ತೃತೀಯಾ ವ್ರತ, ರಸ-ಕಲ್ಯಾಣಿನೀ ವ್ರತ; ಹಾಗೆಯೇ ದಕರ್ಯಾ ವ್ರತ, ಮತ್ತೆ ಸಾರಸ್ವತ ವ್ರತವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 12

उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा । भीमाख्या द्वादशी तद्वदनंगशयनं तथा ॥ १२ ॥

ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಅಭಿಷೇಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತ; ಭೀಮಾ ಎಂಬ ದ್ವಾದಶೀ, ಮತ್ತು ಅನಂಗ-ಶಯನ ವ್ರತವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 13

अशून्यशयनं तद्वत्तथैवांगारकव्रतम् । सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम् ॥ १३ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಶೂನ್ಯ-ಶಯನ ವ್ರತವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗಾರಕ ವ್ರತವೂ; ತದ್ವತ್ ‘ಸಪ್ತಮಿ-ಸಪ್ತಕ’ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಶೋಕನಾಶಕ ‘ವಿಶೋಕ-ದ್ವಾದಶೀ’ ವ್ರತವೂ (ವರ್ಣಿತ).

Verse 14

मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशांतिस्तथैव च । ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी ॥ १४ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮೇರು-ಪ್ರದಾನ’ ಎಂಬ ದಾನ, ಗ್ರಹಶಾಂತಿಯ ದಶವಿಧ ಕ್ರಮಗಳು, ಗ್ರಹಗಳ ಸ್ವರೂಪಕಥನ, ಮತ್ತು ಶಿವ-ಚತುರ್ದಶೀ ವ್ರತ (ವರ್ಣಿತ).

Verse 15

तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा । संक्रांतिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम् ॥ १५ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಫಲತ್ಯಾಗ (ಕರ್ಮಫಲತ್ಯಾಗ) ವ್ರತ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಾನುವಾರ ವ್ರತ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸ್ನಾನ, ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭೂತಿ-ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತ (ವರ್ಣಿತ).

Verse 16

षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः । प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम् ॥ १६ ॥

ಷಷ್ಠೀ ವ್ರತಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ನಾನವಿಧಿಯ ಕ್ರಮ; ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ-ಲೋಕಗಳ ಅನುವರ್ಣನೆ (ವರ್ಣಿತ).

Verse 17

तथांतरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च । भवनानि सुरेंद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा ॥ १७ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಚಾರದ ವರ್ಣನೆ, ಧ್ರುವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ; ದೇವೇಂದ್ರರ ಭವನಗಳು, ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರದ ಉದ್ಯೋತನ (ದೀಪ್ತ ವೈಭವ) (ವರ್ಣಿತ).

Verse 18

पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वंतरविनिर्णयः । चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम् ॥ १८ ॥

ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿತೃ-ಪ್ರವರರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಮನ್ವಂತರ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ಣಯ, ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯುಗಧರ್ಮದ ನಿರೂಪಣೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 19

वज्रांगस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च । तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम् ॥ १९ ॥

ಇದರಲ್ಲಿ ವಜ್ರಾಂಗನ ಉದ್ಭವ, ಸ್ತಾರಕನ ಜನನ, ತಾರಕಾಸುರನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ-ಪರಾಕ್ರಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವಗಣಗಳ ಕೀರ್ತನ-ವರ್ಣನೆ ಕೂಡ ಇದೆ.

Verse 20

पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् । अनंगदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च ॥ २० ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ, ಶಿವನ ತಪೋವನ, ಅನಂಗ (ಕಾಮದೇವ) ದೇಹದ ದಾಹ ಮತ್ತು ರತಿಯ ಶೋಕವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 21

गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् । पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम् ॥ २१ ॥

ಗೌರಿಯ ತಪೋವನ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವನಾಥನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ವಿಧ; ಪಾರ್ವತಿ-ಋಷಿ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಅವಳ ವಿವಾಹದ ಮಂಗಳ ವರ್ಣನೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಇದೆ.

Verse 22

कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा । तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २२ ॥

ಇದರಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ (ಸ್ಕಂದ)ನ ಜನನ, ಕುಮಾರನ ವಿಜಯ, ತಾರಕನ ಘೋರ ವಧ, ಹಾಗೂ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ನರಸಿಂಹಾವತಾರದ ವರ್ಣನೆಯೂ ಇದೆ.

Verse 23

पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवांधकघातनम् । वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च ॥ २३ ॥

ಪದ್ಮಜ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿ-ವಿಸರ್ಗದ ವರ್ಣನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಧಕ ವಧದ ಕಥನ; ಮತ್ತು ವಾರಾಣಸಿ (ಕಾಶಿ)ಯ ಪರಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಹಾಗೂ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ಮಹಿಮೆಯೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 24

प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् । तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च ॥ २४ ॥

ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರವರಗಳ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಿತೃವಂಶ) ಅನುಕ್ರಮ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಾಥೆಗಳ ಕೀರ್ತನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಉಭಯಮುಖೀ’ ದಾನ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ (ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮ) ದಾನವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 25

ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च । विविधोत्पातकथनं ग्रहणांतस्तथैव च ॥ २५ ॥

ನಂತರ ಸಾವಿತ್ರಿ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಧರ್ಮಗಳ ವಿವರಣೆ; ಬಳಿಕ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾತಗಳ ವರ್ಣನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಣಾಂತ (ಗ್ರಹಣದ ಅಂತ್ಯ) ಕುರಿತು ಸಮಾಪನ ವಿಚಾರವೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 26

यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमंगलकीर्तने । वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम् ॥ २६ ॥

ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶುಭ ನಿಮಿತ್ತಗಳ ಕಥನ, ಸ್ವಪ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೀರ್ತನೆ; ನಂತರ ವಾಮನನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಆಮೇಲೆ ವರಾಹನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 27

समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशांतनम् । देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च ॥ २७ ॥

ಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ವರ್ಣನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷದ ಶಾಂತೀಕರಣ; ದೇವ-ಅಸುರರ ಮಹಾಸಂಘರ್ಷ, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತು ವಿದ್ಯೆಯೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 28

प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा । प्रासादलक्षणं तद्वन्मंडपान च लक्षणम् ॥ २८ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ದೇವತಾಲಯಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಸಾದ ಮತ್ತು ಮಂಡಪಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 29

भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् । कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम् ॥ २९ ॥

ಈ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯ ರಾಜರ ವಿವರ, ಮಹಾದಾನಗಳ ಕೀರ್ತನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಲ್ಪಗಳ (ಯುಗಚಕ್ರಗಳ) ವರ್ಣನೆಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ।

Verse 30

पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः ॥ ३० ॥

ಇದು ಪವಿತ್ರವೂ ಮಂಗಳಕರವೂ ಆಗಿ ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಹರಿಯ ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 31

लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् । विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम् ॥ ३१ ॥

ಯಾರು ಈ ಪವಿತ್ರ ಪಾಠವನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಣಮತ್ಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗೋವಿನೊಂದಿಗೆ, ವಿಷುವ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०७ ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದ ಚತುರ್ಥಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ-ಕಥನ’ ಎಂಬ ನೂರೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।