The Anukramaṇikā (Contents-Outline) of the Vāmana Purāṇa
ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾಮನಪುರಾಣದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದು 10,000 ಶ್ಲೋಕಗಳ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ-ಪ್ರಧಾನ ಪುರಾಣ, ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಶಿರಶ್ಛೇದ ಮತ್ತು ಕಪಾಲಪಾಪವಿಮೋಚನೆ, ದಕ್ಷಯಜ್ಞವಿಘ್ನ, ಶಿವನ ಕಾಲಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಕಾಮದಹನ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ–ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ದೇವ–ಅಸುರ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ಸುಕೇಶೀ–ಅರ್ಕ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಭುವನಭೂಗೋಳ, ಕಾಮ್ಯವ್ರತಗಳು, ದೇವೀ ದುರ್ಗೆಯ ಪವಿತ್ರ ಕಥನ ಇವೆ. ಮುಂದಾಗಿ ತಪತೀ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಸತ್ಯೆಯ ಮಹಿಮೆ, ಪಾರ್ವತಿಯ ಜನನ–ತಪಸ್ಸು–ವಿವಾಹ, ಗೌರೀ/ಕೌಶಿಕೀ, ಕುಮಾರ, ಅಂಧಕವಧ ಮತ್ತು ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಯ, ಮರುತಗಳ ಜನನ, ಬಲಿಯ ಪರಾಕ್ರಮ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ಪ್ರಹ್ಲಾದ ತೀರ್ಥಗಳು, ಧುಂಧು, ಪ್ರೇತೋಪಾಖ್ಯಾನ, ನಕ್ಷತ್ರ-ಪುರುಷ, ಶ್ರೀದಾಮ ಕಥೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಬೃಹದ್-ವಾಮನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಂಹಿತೆಗಳು—ಮಾಹೇಶ್ವರಿ, ಭಾಗವತಿ, ಸೌರಿ, ಗಾಣೇಶ್ವರಿ—ಪ್ರತಿ ಒಂದೂ ಸಾವಿರ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ; ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತರ ಮಹಿಮೆ, ದೇವಿಯಿಂದ ಖಾಟದ ಉದ್ಧಾರ, ಸೂರ್ಯನ ಪಾಪನಾಶಕ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಗಣೇಶನ ಕೃತ್ಯಗಳು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆ (ಪುಲಸ್ತ್ಯ→ನಾರದ→ವ್ಯಾಸ→ರೋಮಹರ್ಷಣ) ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿ—ಪಠಣ, ಶ್ರವಣ, ಲಿಖನ, ದಾನ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶರದ್ ವಿಷುವದಲ್ಲಿ), ಘೃತಧೇನು ದಾನಾದಿಗಳಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಪದ ಪ್ರಾಪ್ತಿ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वामनाभिधम् । त्रिविक्रमचरित्राढ्यं दशसाहस्रसंख्यकम् ॥ १ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸಾ, ಕೇಳು; ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಚರಿತ್ರದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ‘ವಾಮನ’ ಎಂಬ ಪುರಾಣವನ್ನು, ದಶಸಾಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 2
कूर्मकल्पसमाख्यानं वर्गत्रयकथानम् । भागद्वयसमायुक्तं वक्तृश्रोतृशुभावहम् ॥ २ ॥
ಅದರಲ್ಲಿದೆ ಕೂರ್ಮಕಲ್ಪದ ಸಮಾಖ್ಯಾನ; ಕಥೆ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ; ಅದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ವಕ್ತೃಗೂ ಶ್ರೋತೃಗೂ ಶುಭವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ।
Verse 3
पुराणप्रश्नः प्रथमं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः । कपालमोचनाख्यानं दक्षयज्ञविहिंसनम् ॥ ३ ॥
ಮೊದಲು ಪುರಾಣಪ್ರಶ್ನೆ; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಶಿರಶ್ಛೇದನ; ಆಮೇಲೆ ಕಪಾಲಮೋಚನಾಖ್ಯಾನ; ಮತ್ತು ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ವಿಧ್ವಂಸದ ವೃತ್ತಾಂತ।
Verse 4
हरस्य कालरूपाख्या कामस्य दहनं ततः । प्रह्लादनारायणयोर्युद्धं देवासुराहवः ॥ ४ ॥
ನಂತರ ಕಾಲರೂಪವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹರ (ಶಿವ)ನ ವರ್ಣನೆ, ಆಮೇಲೆ ಕಾಮದಹನ; ಪ್ರಹ್ಲಾದ-ನಾರಾಯಣರ ಯುದ್ಧ, ಹಾಗೂ ದೇವಾಸುರ ಮಹಾಹವ।
Verse 5
सुकेश्यर्कसमाख्यानं ततो भुवनकोशकम् । ततः काम्यव्रताख्यानं श्रीदुर्गाचरितं ततः ॥ ५ ॥
ನಂತರ ಸುಕೇಶಿ-ಅರ್ಕ ಸಮಾಖ್ಯಾನ, ಆಮೇಲೆ ಭುವನಕೋಶ (ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆ)ದ ವರ್ಣನೆ; ಬಳಿಕ ಕಾಮ್ಯವ್ರತಗಳ ಕಥನ, ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದುರ್ಗೆಯ ಪಾವನ ಚರಿತ್ರೆ।
Verse 6
तपतीचरितं पश्चात्कुरुक्षेत्रस्य वर्णनम् । सत्यामाहात्म्यमतुलं पार्वतीजन्मकीर्तनम् ॥ ६ ॥
ಅನಂತರ ತಪತೀಚರಿತ, ಬಳಿಕ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ವರ್ಣನೆ; ಸತ್ಯೆಯ ಅತುಲ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತೀಜನ್ಮಕೀರ್ತನವು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 7
तपस्तस्या विवाहश्च गौर्युपाख्यानकं ततः । ततः कौशिक्युपाख्यानं कुमारचरितं ततः ॥ ७ ॥
ಮುಂದೆ ಅವಳ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿವಾಹವೃತ್ತಾಂತ; ನಂತರ ಗೌರೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನ; ಬಳಿಕ ಕೌಶಿಕೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಅನಂತರ ಕುಮಾರ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ) ಚರಿತವು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 8
ततोऽन्धकवधाख्यानंसाध्योपाख्यानकंततः । जाबालिचरितं पश्चादरजायाः कथाद्भुता ॥ ८ ॥
ಅನಂತರ ಅಂಧಕವಧಾಖ್ಯಾನ; ಬಳಿಕ ಸಾಧ್ಯರ ಸಂಬಂಧಿತ ಉಪಾಖ್ಯಾನ; ನಂತರ ಜಾಬಾಲಿ ಚರಿತ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರಜೆಯ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 9
अंधकेशरयोर्युद्धं गणत्वं चांधकस्य च । मरुतां जन्मकथनं बलेश्च चरितं ततः ॥ ९ ॥
ನಂತರ ಅಂಧಕ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ (ಶಿವ)ರ ಯುದ್ಧ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಧಕನ ಗಣತ್ವ; ಮರುತಗಳ ಜನ್ಮಕಥನ, ನಂತರ ಬಲನ ಚರಿತವು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 10
ततस्तु लक्ष्म्याश्चरितं त्रैविक्रममतः परम् । प्रह्लादतीर्थयात्रायां प्रोच्यंतेऽथ कथाः शुभाः ॥ १० ॥
ಅನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಚರಿತ, ಬಳಿಕ ತ್ರೈವಿಕ್ರಮ (ವಾಮನ-ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ) ಪ್ರಸಂಗ; ನಂತರ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಕಥೆಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।
Verse 11
ततश्च धुन्धु चरितं प्रेतोपाख्यानकं ततः । नक्षत्रपुरुषाख्यानं श्रीदामचरितं ततः ॥ ११ ॥
ತದನಂತರ ಧುಂಧುವಿನ ಚರಿತ, ನಂತರ ಪ್ರೇತೋಪಾಖ್ಯಾನ; ಬಳಿಕ ನಕ್ಷತ್ರ-ಪುರುಷಾಖ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಶ್ರೀದಾಮ ಚರಿತ ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 12
त्रिविक्रमचरित्रांते ब्रह्मप्रोक्तः स्तवोत्तमः । प्रह्लादबलिसंवादे सुतले हरिशंसनम् ॥ १२ ॥
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಚರಿತ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತವವಿದೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದ-ಬಲಿ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಸುತಲದಲ್ಲಿ, ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆ ಕೀರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 13
इत्येष पूर्वभागोऽस्य पुराणस्य तवोदितः । शृण्णतोऽस्योत्तरं भागं बृहद्वामनसंज्ञकम् ॥ १३ ॥
ಇಂತೆ ಈ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ‘ಬೃಹದ್ವಾಮನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಕೇಳು।
Verse 14
माहेश्वरी भागवती सौरी गाणेश्वरी तथा । चतस्रः संहिताश्चात्र पृथक् साहस्रसंख्यया ॥ १४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಂಹಿತೆಗಳಿವೆ—ಮಾಹೇಶ್ವರಿ, ಭಾಗವತಿ, ಸೌರಿ ಮತ್ತು ಗಾಣೇಶ್ವರಿ; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಹಸ್ರಸಂಖ್ಯೆ (ಸಾವಿರ) ಹೊಂದಿದೆ।
Verse 15
माहेश्वर्यां तु कृष्णस्य तद्भक्तानां च कीर्तनम् । भागवत्यां जगन्मातुखतारकथाद्भुता ॥ १५ ॥
ಮಾಹೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಹಾಗೂ ಅವನ ಭಕ್ತರ ಕೀರ್ತನೆ ಇದೆ; ಭಾಗವತಿಯಲ್ಲಿ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಖಾಟನನ್ನು ತಾರಕಿಯಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯಿದೆ।
Verse 16
सौर्यां सूर्यस्य महिमा गदितः पापनाशनः । गाणेश्वर्यां गणेशस्य चरितं च महेशितुः ॥ १६ ॥
ಸೌರ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶಕ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಗಾಣೇಶ್ವರೀ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪ ಗಣೇಶನ ಚರಿತ್ರೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 17
इत्येतद्वामनं नाम पुराणं सुविचित्रकम् । पुलस्त्येन समाख्यातं नारदाय महात्मने ॥ १७ ॥
ಇಂತೆ ‘ವಾಮನ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।
Verse 18
ततो नारदतः प्राप्तं व्यासेन सुमहात्मना । व्यासात्तु लब्धवांश्चैतत् तच्छिष्यो रोमहर्षणः ॥ १८ ॥
ನಂತರ ಸుమಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸನು ಇದನ್ನು ನಾರದನಿಂದ ಪಡೆದನು; ವ್ಯಾಸನಿಂದ ಅವನ ಶಿಷ್ಯ ರೋಮಹರ್ಷಣನು ಇದೇ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಡೆದನು।
Verse 19
स चाख्यास्यति विप्रेभ्यो नैमिषीयेभ्य एव च । एवं परंपराप्राप्तं पुराणं वामनं शुभम् ॥ १९ ॥
ಅವನು ಇದನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳಿಗೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವವರಿಗೆ—ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳುವನು. ಹೀಗೆ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಶುಭ ವಾಮನ ಪುರಾಣ ಇದು।
Verse 20
ये पठंति च शृण्वंति तेऽपि यांति परां गतिम् । लिखित्वैतत्पुराणं तु यः शरद्विषुवेऽर्पयेत् ॥ २० ॥
ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರೂ, ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವವರೂ—ಇಬ್ಬರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿ ಶರದ್ವಿಷುವ ದಿನ ದಾನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಕೂಡ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 21
विप्राय वेदविदुषे घृतधेनुसमन्वितम् । स समुद्धृत्य नरकान्नयेत्स्वर्गं पितॄन्स्वकान् ॥ २१ ॥
ವೇದವಿದನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಘೃತಧೇನುಸಹಿತ ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ನರಕದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 22
देहांते भुक्तभोगोऽसौ याति विष्णोः परं पदम् ॥ २१ ॥
ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ, ಭೋಗಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 23
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वामनपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १०५ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದ ಚತುರ್ಥ ಪಾದದಲ್ಲಿ “ವಾಮನಪುರಾಣ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ-ವರ್ಣನ” ಎಂಬ ನೂರೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
An anukramaṇikā functions as a scholastic table-of-contents: it preserves the internal architecture of a Purāṇa, aids memorization and citation, and frames diverse myths, vratas, tīrthas, and hymns as an ordered curriculum culminating in phalaśruti and mokṣa-oriented reception.
Māheśvarī (glorification of Kṛṣṇa and His devotees), Bhāgavatī (the World-Mother’s deliverance of Khāṭa), Saurī/Saurya (Sun’s sin-destroying greatness), and Gāṇeśvarī (deeds of Gaṇeśa).
Hearing and reciting the Purāṇa, having it written and gifted (notably on the autumnal equinox), and performing dāna such as gifting a properly endowed ‘ghee-cow’ to a Veda-knowing Brāhmaṇa—linked with ancestral uplift and final attainment of Viṣṇu’s abode.