The Description of the Anukramaṇikā (Chapter-wise Summary) of the Varāha Purāṇa
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವರಾಹಪುರಾಣದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ-ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—೨೪,೦೦೦ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ–ವರಾಹ ಸಂವಾದ, ವ್ಯಾಸರನ್ನು ನಾರಾಯಣಾವತಾರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಂಭಾ, ದುರ್ಜಯ, ಶ್ವೇತ ಕಥಾಚಕ್ರಗಳು, ಯಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುನಿಪುತ್ರ ಪ್ರಸಂಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೌರೀ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ, ವಿನಾಯಕ, ನಾಗರು, ಗಣರು, ಕುಬೇರ/ಧನದ, ಆದಿತ್ಯರು ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿ, ಪರ್ವ ಆಚರಣೆ, ಗೋ-ದಾನ, ವ್ರತಗಳು, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ೩೨ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶಕ ಗೋಕರ್ಣ ತೀರ್ಥದ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗವು ಪುಲಸ್ತ್ಯ–ಕುರು ಸಂವಾದವಾಗಿ, ಪುಷ್ಕರ ಸೇರಿದಂತೆ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ/ಪಠಣ/ಲೇಖನಫಲ—ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿ, ವೈಷ್ಣವಗತಿ; ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವರ್ಣ ಗರುಡದಾನ, ತಿಲಧೇನು ದಾನ ಮತ್ತು ಚೈತ್ರಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಾನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि वाराहं वै पुराणकम् । भागद्वययुतं शश्वद्विष्णुमाहात्म्यसूचकम् ॥ १ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸ, ಕೇಳು; ನಾನು ವಾರಾಹಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ವಿಷ್ಣುಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 2
मानवस्य तु कल्पस्य प्रसंगं मत्कृतं पुरा । निबबंध पुराणेऽस्मिंश्चतुर्विंशसहस्रके ॥ २ ॥
ಹಿಂದೆ ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಮಾನವಕಲ್ಪದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಈ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಬಂಧಿಸಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 3
व्यासो हि विदुषां श्रेष्ठः साक्षान्नारायणो भुवि । तत्रादौ शुभसंवादः स्मृतोभूमिवराहयोः ॥ ३ ॥
ವ್ಯಾಸರು ವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ನಾರಾಯಣನೇ. ಅಲ್ಲಿ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿದೇವಿ ಮತ್ತು ವರಾಹಭಗವಾನರ ಶುಭ ಸಂವಾದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
Verse 4
अथादिकृतवृत्तांते रंभस्य चरितं ततः । दुर्जयस्य च तत्पश्चाच्छ्राद्धकल्प उदीरितः ॥ ४ ॥
ನಂತರ ಆದಿಕೃತ ವೃತ್ತಾಂತದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಂಭೆಯ ಚರಿತ್ರೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆಮೇಲೆ ದುರ್ಜಯನ ಕಥೆ, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಶ್ರಾದ್ಧ-ಕಲ್ಪದ ವಿಧಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 5
महातपस आख्यानं गौर्युत्पत्तिस्ततः परा । विनायकस्य नागानां सेनान्यादित्ययोरपि ॥ ५ ॥
ನಂತರ ಮಹಾತಪಸನ ಆಖ್ಯಾನ, ಆಮೇಲೆ ಗೌರಿಯ ಪ್ರಾಕಟ್ಯದ ಉನ್ನತ ವರ್ಣನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿನಾಯಕ, ನಾಗರು, ಸೇನಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರ ವಿಷಯಗಳೂ ಇವೆ.
Verse 6
गणानां च तथा देव्या धनदस्य वृषस्य च । आख्यानं सत्यतपसो व्रताख्यानसमन्वितम् ॥ ६ ॥
ಗಣಗಳು, ದೇವಿ, ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಮತ್ತು ವೃಷನ ಕಥನವೂ ಇದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವ್ರತಾಖ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಿತವಾದ ಸತ್ಯತಪಸನ ವೃತ್ತಾಂತವೂ ಇದೆ.
Verse 7
अगस्त्यगीता तत्पश्चाद्रुद्रगीता प्रकीर्तिता । महिषासुरविध्वंसमाहात्म्यं च त्रिशक्तिजम् ॥ ७ ॥
ನಂತರ ಅಗಸ್ತ್ಯ-ಗೀತೆಯ ವರ್ಣನೆ, ಆಮೇಲೆ ರುದ್ರ-ಗೀತೆಯ ಪ್ರಖ್ಯಾಪನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿಶಕ್ತಿಜನಿತ ಮಹಿಷಾಸುರವಿಧ್ವಂಸದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವೂ ಇದೆ.
Verse 8
पर्वाध्यायस्ततः श्वेतोपाख्यानं गोप्रदानिकम् । इत्यादि कृतवृत्तांतं प्रथमे दर्शितं मया ॥ ८ ॥
ನಂತರ ಪರ್ವಗಳ ಅಧ್ಯಾಯ; ಅನಂತರ ಶ್ವೇತೋಪಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಗೋಪ್ರದಾನದ ವಿಧಿ. ಇಂತಹ ಕೃತವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 9
भगवद्धर्मके पश्चाद्वततीर्थकथानकम् । द्वात्रिंशदपराधानां प्रायश्चित्तं शरीरगम् ॥ ९ ॥
ಭಗವದ್ದರ್ಮದ ನಂತರ ವ್ರತ-ತೀರ್ಥಗಳ ಕಥಾನಕ ಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ದೇಹಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 10
तीर्थानां चापि सर्वेषां माहात्म्यं पृथगीरितम् । मथुराया विशेषेण श्राद्धादीनां विधिस्ततः ॥ १० ॥
ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನಂತರ ಮಥುರೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಕರ್ಮಗಳ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 11
वर्णनं यमलोकस्य ऋषिपुत्रप्रसंगतः । विपाकः कर्मणां चैव विष्णुव्रतनिरूपणम् ॥ ११ ॥
ಋಷಿಪುತ್ರನ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಯಮಲೋಕದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ; ಕರ್ಮಗಳ ವಿಪಾಕವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವ್ರತಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಇದೆ.
Verse 12
गोकर्णस्य च माहात्म्यं कीर्तितं पापनाशनम् । इत्येवं पूर्वभागोऽयं पुराणस्य निरूपितः ॥ १२ ॥
ಗೋಕರ್ಣದ ಪಾಪನಾಶಕ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 13
उत्तरे प्रविभागे तु पुलस्त्यकुरुराजयोः । संवादे सर्वतीर्थानां माहात्म्यं विस्तरात्पृथक् ॥ १३ ॥
ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ ಕುರು ಅವರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಶದವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 14
अशेषधर्माश्चाख्याताः पौष्करं पुण्यपर्व च । इत्येवं तव वाराहं प्रोक्तं पापविनाशनम् ॥ १४ ॥
ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳೂ, ಪುಷ್ಕರ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಪರ್ವಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪಾಪವಿನಾಶಕವಾದ ವಾರಾಹಪುರಾಣವನ್ನು ನಿನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಯಿತು।
Verse 15
पठतां श्रृण्वतां चैव भगवद्भक्तिवर्धनम् । कांचनं गरुड कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् ॥ १५ ॥
ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಶ್ರವಣಿಸುವವರಿಗೂ ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಧಿಯಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಗರುಡವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಜೊತೆಗೆ ತಿಲಧೇನುವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 16
लिखित्वैतच्च यो दद्याच्चैत्र्यां विप्राय भक्तितः । स लभेद्वैष्णवं धाम देवर्षिगणवंदितः ॥ १६ ॥
ಇದನ್ನು ಬರೆದು ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಗಣಗಳಿಂದ ವಂದಿತವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 17
यो वानुक्रमणीमेंतां श्रृणोत्यपि पठत्यपि । सोऽपि भक्तिं लभेद्विष्णौ संसारोच्छेदकारिणीम् ॥ १७ ॥
ಈ ಅನುಕ್ರಮಣಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವನಾಗಲಿ ಓದುವವನಾಗಲಿ, ಅವನೂ ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 18
इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वाराहपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम त्र्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०३ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥ ಪಾದದಲ್ಲಿ “ವಾರಾಹಪುರಾಣದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕಾ-ವರ್ಣನೆ” ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು ॥೧೦೩॥
Frequently Asked Questions
Śrāddha is a core gṛhya-dharma interface where lineage duty, ritual correctness, and post-mortem welfare converge; anukramaṇikā emphasis signals that the Varāha Purāṇa treats śrāddha not as ancillary, but as a major soteriological and social obligation integrated with tīrtha, dāna, and prāyaścitta.
The list establishes a pilgrimage theology: geography becomes a vehicle of bhakti and purification. Mathurā is foregrounded for Vaiṣṇava rite-procedure, Gokarṇa for sin-destroying potency, and Puṣkara as a paradigmatic tīrtha—together mapping tīrtha-yātrā as applied mokṣa-dharma.