Adhyaya 4: Jaimini Meets the Dharmapakshis: Four Doubts on the Mahabharata and the Opening of Narayana Doctrine

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे विन्ध्यप्राप्तिर्नाम तृतीयोऽध्यायः । चतुर्थोऽध्यायः । मार्कण्डेय उवाच— एवं ते द्रोणतनयाः पक्षिणो ज्ञानिनोऽभवन् । वसन्ति ह्यचले विन्ध्ये तानुपास्व च पृच्छ च ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದ ‘ವಿಂಧ್ಯಾಗಮನ’ ಎಂಬ ತೃತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಚತುರ್ಥ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ರೋಣನ ಪುತ್ರರಾದ ಆ ಧರ್ಮಪಕ್ಷಿಗಳು ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದರು. ಅವರು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಶ್ನಿಸು।

Verse 2

इत्यृषेर्वचनं श्रुत्वा मार्कण्डेयस्य जैमिनिः । जगाम विन्ध्यशिखरं यत्र ते धर्मपक्षिणः ॥

ಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಜೈಮಿನಿ ವಿಂಧ್ಯ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ‘ಧರ್ಮಪಕ್ಷಿಗಳು’ ಇದ್ದರು।

Verse 3

तन्नगासन्नभूतश्च शुश्राठ पठतां ध्वनिम् । श्रुत्वा च विस्मयाविष्टश्चिन्तयामास जैमिनिः ॥

ನಂತರ ಆ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವನು ಜಪ-ಪಠಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಜೈಮಿನಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ‘ಇದು ಏನಾಗಿರಬಹುದು?’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 4

स्थानसौष्ठवसम्पन्नं जितश्वासमविश्रमम् । विस्पष्टमपदोषञ्च पठ्यते द्विजसत्तमैः ॥

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ಉಚ್ಚಾರಣಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಶ್ವಾಸಸಂಯಮದಿಂದ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪದದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಪಾಠವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 5

वियोनिमपि सम्प्राप्तानेतान् मुनिकुमारकान् । चित्रमेतदहं मन्ये न जहाति सरस्वती ॥

ಈ ಬಾಲಮುನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೂ, ಇದನ್ನು ನಾನು ಅದ್ಭುತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸರಸ್ವತಿ ಅವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 6

बन्धुवर्गस्तथा मित्रं यच्चेष्टमपरं गृहे । त्यक्त्वा गच्छति तत्सर्वं न जहाति सरस्वती ॥

ಬಂಧುಬಳಗ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯನು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಸರಸ್ವತಿ (ವಿದ್ಯೆ/ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ) ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 7

इति सञ्चिन्तयन्नेव विवेश गिरिकन्दरम् । प्रविश्य च ददर्शासौ शिलापट्टगतान् द्विजान् ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಪರ್ವತಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 8

पठतस्तान् समालोक्य मुखदोषविवर्जितान् । सोऽथ शोकेन हर्षेण सर्वानेवाभ्यभाषत ॥

ಅವರು ಪಠಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಮನಿಸಿ, ಅವನು ಶೋಕವೂ ಹರ್ಷವೂ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಚಲಿತನಾಗಿ, ಆಗ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 9

स्वस्त्यस्तु वो द्विजश्रेष्ठा जैमिनिं मां निबोधत । व्यासशिष्यमनुप्राप्तं भवतां दर्शनोत्सुकम् ॥

ಶುಭವಾಗಲಿ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ. ನನ್ನನ್ನು ಜೈಮಿನಿ ಎಂದು ತಿಳಿ—ವ್ಯಾಸರ ಶಿಷ್ಯನು—ನಿನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 10

मन्युर्न खलु कर्तव्यो यत् पित्रातीव मन्युना । शप्ताः खगतामापन्नाः सर्वथा दिष्टमेव तत् ॥

ಕೋಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬಾರದು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ತೋರಿಸುವ ಕೋಪವನ್ನು. ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವರು ಪಕ್ಷಿ-ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅದು ದಿಷ್ಟ (ವಿಧಿ) ಮಾತ್ರ.

Verse 11

स्फीतद्रव्ये कुले केचिज्जाताः किल मनस्विनः । द्रव्यनाशे द्विजेन्द्रास्ते शबरेण सुसान्त्विताः ॥

ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಉದಾರಮನಸ್ಸಿನವರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಧನ ನಾಶವಾದಾಗ, ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಶಬರ (ಅರಣ್ಯವಾಸಿ) ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿದನು.

Verse 12

दत्त्वा याचन्ति पुरुषा हत्वा वध्यन्ति चापरे । पातयित्वा च पात्यन्ते त एव तपसः क्षयात् ॥

ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಜನರು ಮತ್ತೆ ಬೇಡುತ್ತಾರೆ; ಕೊಂದವರು ತಾವೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರರನ್ನು ಕೆಡವಿದವರು ಕೂಡ, ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂಚಯ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ತಾವೇ ಅಧೋಗತಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

एतद्दृष्टं सुबहुशो विपरीतं तथा मया । भावाभावसमुच्छेदैरजस्रं व्याकुलं जगत् ॥

ನಾನೂ ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ: ಫಲಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ನಿರಂತರ ಅಶಾಂತ; ಭಾವ-ಅಭಾವ (ಉದ್ಭವ-ನಾಶ) ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಸದಾ ಕದಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 14

इति सञ्चिन्त्य मनसा न शोकं कर्तुमर्हथ । ज्ञानस्य फलमेतावच्छोकहर्षैरधृष्यता ॥

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ ನೀನು ಶೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು. ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನದ ಫಲ ಇದೇ—ಮಾನವನು ಶೋಕದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಹರ್ಷದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 15

ततस्ते जैमिनिं सर्वे पाद्यार्घ्याभ्यामपूजयन् । अनामयञ्च पप्रच्छुः प्रणिपत्य महामुनिम् ॥

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾದ್ಯಜಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ಜೈಮಿನಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು; ಮಹರ್ಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು.

Verse 16

अथोचुः खगमाः सर्वे व्यासशिष्यं तफोनिधिम् । सुखोपविष्टं विश्रान्तं पक्षानिलहतक्लमम् ॥

ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ತಪೋನಿಧಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದವು; ಅವರು ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತನಾಗಿ, ಅವರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಗಾಳಿಯಿಂದ ದಣಿವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಇದ್ದರು.

Verse 17

पक्षिण ऊचुः अद्य नः सफलं जन्म जीवितञ्च सुजीवितम् । यत् पश्यामः सुरैर्वन्द्यं तव पादाम्बुजद्वयम् ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: “ಇಂದು ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು, ನಮ್ಮ ಜೀವನವೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯವಾದ ನಿಮ್ಮ ಪದ್ಮಸಮಾನ ಚರಣಯುಗಲವನ್ನು ನಾವು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.”

Verse 18

पितृकोपाग्निरुद्भूतो यो नो देहेषु वर्तते । सो ’द्य शान्तिं गतो विप्र युष्मद्दर्शनवारिणा ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಿತೃಗಳ ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಗ್ನಿ ನಮ್ಮ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು—ಇಂದು ಅದು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವೆಂಬ ಜಲದಿಂದ ಶಮನಗೊಂಡು ನಂದಿದೆ.

Verse 19

कच्चित् ते कुशलं ब्रह्मन्नाश्रमे मृगपक्षिषु । वृक्षेष्वथ लता-गुल्म-त्वक्सार-तृणजातिषु ॥

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಶಲವೇ? ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮರ‑ಬಳ್ಳಿ‑ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ತೋಳು‑ಮಜ್ಜೆ ಹೊಂದಿದ ವನಸ್ಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಹುಲ್ಲು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ವ ಮಂಗಳವೇ?

Verse 20

अथवा नैतदुक्तं हि सम्यगस्माभिरादृतैः । भवता सङ्गमो येषां तेषामकुशलं कुतः ॥

ಅಥವಾ ನಾವು ಗೌರವದಿಂದ ಹೇಳಿದರೂ ಇದು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಸಂಗ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಅಮಂಗಳ ಅಥವಾ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು?

Verse 21

प्रसादञ्च कुरुष्वात्र ब्रूह्यागमनकारणम् । देवानामिव संसर्गो भवतोऽभ्युदयो महान् । केनास्मद्भाग्यगुरुणा आनीतो दृष्टिगोचरम् ॥

ಇಲ್ಲಿ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಂಗ ದೇವಸಂಗದಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಪ್ರದ; ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನ ಮಹಾ ಆಶೀರ್ವಾದ. ನಮ್ಮ ಯಾವ ಮಹತ್ತರ ಪುಣ್ಯಭಾರದ ಬಲದಿಂದ ನೀವು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಿ?

Verse 22

जैमिनिरुवाच श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कारणं येन कन्दरम् । विन्ध्यस्येहागतो रम्यं रेवाद्वारिकणोक्षितम् । सन्देहान् भारते शास्त्रे तान् प्रष्टुं गतवानहम् ॥

ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ—ರೇವಾ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾದ, ಮನೋಹರ ವಿಂಧ್ಯ ಗುಹೆಗೆ. ಭಾರತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನನ್ನ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 23

मार्कण्डेयं महात्मानं पूर्वं भृगुकुलोद्वहम् । तमहं पृष्टवान् प्राप्य सन्देहान् भरतं प्रति ॥

ಹಿಂದೆ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರನ್ನು—ಭೃಗು ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಂಶಧರರನ್ನು—ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಭಾರತ (ಭೂಮಿ/ಜನ) ಕುರಿತು ನನಗಿದ್ದ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೇಳಿದೆನು.

Verse 24

स च पृष्टो मया प्राह सन्ति विन्ध्ये महाचले । द्रोणपुत्रा महात्मानस् ते वक्ष्मन्त्यर्थविस्तरम् ॥

ನಾನು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು—ಮಹಾ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವರು।

Verse 25

तद्वाक्ययोदितश्चेमं माऽगतोऽहं महागिरिम् । तच्छृणुध्वमशेषेण श्रुत्वा व्याख्यातुमर्हथ ॥

ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಈ ಮಹಾ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ; ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಇದರ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಿರಿ।

Verse 26

पक्षिण ऊचुः विषये सति वक्ष्यामो निर्विशङ्कः शृणुष्व तत् । कथं तन्न वदिष्यामो यदस्मद्बुद्धिगोचरम् ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷಯವು ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ—ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ನಮ್ಮ ಅರಿವಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಹೇಳದೆ ಇರಬಹುದು?

Verse 27

चतुर्ष्वपि हि वेदेषु धर्मशास्त्रेषु चैव हि । समस्तेषु तथाङ्गेषु यच्चान्यद्वेदसंमितम् ॥

ನಿಜವಾಗಿ ನಾಲ್ಕೂ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವೇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಇತರ ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ—ಅಲ್ಲಿ ಈ ಉಪದೇಶವು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ।

Verse 28

एतेषु गोचरोऽस्माकं बुद्धेर् ब्राह्मणसत्तम । प्रतिज्ञान्तु समारोढुं तथापि न हि शक्नुमः ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈ ವಿಷಯಗಳು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ; ಆದರೂ ನಾವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವ್ರತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ।

Verse 29

तस्माद्वदस्व विश्रब्धं सन्दिग्धं यद्वि भारत । वक्ष्यामस्तव धर्मज्ञ न चेनमोहो भविष्यति ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಭಾರತ, ನಿನಗೆ ಇರುವ ಯಾವ ಸಂಶಯವನ್ನಾದರೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೇಳು. ಹೇ ಧರ್ಮವಿದ್, ನಿನಗೆ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 30

जैमिनिरुवाच सन्दिग्धानीह वस्तूनि भारतं प्रति यानि मे । शृणुध्वममलास्तानि श्रुत्वा व्याख्यातुमर्हथ ॥

ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭಾರತವಂಶಜರೇ, ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಸಂಶಯಕರವಾಗಿವೆ. ಹೇ ನಿರ್ಮಲರೇ, ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನೀವು ಅವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು.

Verse 31

कस्मान्मानुषतां प्राप्तो निर्गुणोऽपि जनार्दनः । वासुदेवोऽखिलाधारः सर्वकारणकारणम् ॥

ಗುಣಾತೀತನಾದ ಜನಾರ್ದನನು ಏಕೆ ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು? ಸರ್ವಾಧಾರನಾದ ವಾಸುದೇವನೇ ಸರ್ವಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನು.

Verse 32

कस्माच्च पाण्डुपुत्राणामेका सा द्रुपदात्मजा । पञ्चानां महिषी कृष्णा सुमहानत्र संशयः ॥

ಮತ್ತೆ ದ್ರುಪದನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ) ಪಾಂಡುವಿನ ಐದು ಪುತ್ರರ ಮುಖ್ಯ ಮಹಿಷಿಯಾಗಿ ಏಕೆ ಆಯಿತು? ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಮಹಾ ಸಂಶಯವಿದೆ.

Verse 33

भेषजं ब्रह्महत्याया बलदेवो महाबलः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कस्माच्चक्रे हलायुधः ॥

ಮಹಾಬಲನಾದ, ಹಲಾಯುಧನಾದ ಬಲದೇವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪಶಾಂತಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ತೋರಿಸಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಕೈಗೊಂಡನು? ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದು ಏಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು?

Verse 34

कथं च द्रौपदेयास्ते 'कृतदाराः महारथाः । पाण्डुनाथा महात्मानो वधमापुरनाथवत् ॥

ದ್ರೌಪದಿಯ ಆ ಪುತ್ರರು—ಮಹಾರಥಿಗಳು, ಇನ್ನೂ ಅವಿವಾಹಿತರು, ಮಹಾತ್ಮರು, ಪಾಂಡವಪುತ್ರರಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರೂ—ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಮರಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿದರು?

Verse 35

एतत्सर्वं कथ्यतां मे सन्दिग्धं भारतं प्रति । कृतार्थोऽहं सुखं येन गच्छेयं निजमाश्रमम् ॥

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಭಾರತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನಾಗುವೆನು; ನಂತರ ಸುಖವಾಗಿ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳುವೆನು.

Verse 36

पक्षिण ऊचुः नमस्कृत्य सुरेशाय विष्णवे प्रभविष्णवे । पुरुषायाप्रमेयाय शाश्वतायाव्ययाय च ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಾಧಿಪತಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಾನ, ಪರಮಪುರುಷ, ಅಪರಿಮೇಯ, ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ…

Verse 37

चतुर्व्यूहात्मने तस्मै त्रिगुणायागुणाय च । वरिष्ठाय गरिष्ठाय वरेष्यायामृताय च ॥

ಚತುರ್ವ್ಯೂಹಸ್ವರೂಪನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಗುಣಾತೀತನಾದ ಅವನಿಗೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಗಂಭೀರಗುರುವೂ ಆದ ಅವನಿಗೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನಿಗೆ; ಅಮರನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 38

यस्मादणुतरं नास्ति यस्मान्नास्ति बृहत्तरम् । येन विश्वमिदं व्याप्तमजेन जगदादिना ॥

ಅವನಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮಹತ್ತರವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ—ಆ ಅಜನಾದ, ಜಗತ್ತಿನ ಆದಿಮೂಲವಾದ ಅವನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 39

आविर्भावतिरोभावदृष्टादृष्टविलक्षणम् । वदन्ति यत् सृष्टमिदं तथैवान्ते च संहृतम् ॥

ಅವರು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ–ತಿರೋಭಾವ ಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ, ದೃಶ್ಯ–ಅದೃಶ್ಯ ಭೇದದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪಸಂಹೃತವಾಗಿ (ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ) ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 40

ब्रह्मणे चादिदेवाय नमस्कृत्य समाधिना । ऋक्सामान्युद्गिरन् वक्त्रैर्यः पुनाति जगत्त्रयम् ॥

ಸಮಾಧಿಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆದಿದೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಮುಖಗಳಿಂದ ಋಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 41

प्रणिपत्य तथेशानमेकबाणविनिर्जितैः । यस्यासुरगणैर्यज्ञा विलुप्यन्ते न यज्विनाम् ॥

ಆ ಪ್ರಭು ಈಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾದ ಅವರು ಹೇಳಿದರು—ಯಜಮಾನರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅವನ ಅಸುರಗಣಗಳು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 42

प्रवक्ष्यामो मतं कृत्स्नं व्यासस्याद्भुतकर्मणः । येन भारतमुद्दिश्य धर्माद्याः प्रकटीकृताः ॥

ನಾವು ಅದ್ಭುತಕರ್ಮನಾದ ವ್ಯಾಸನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವೆವು; ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಧರ್ಮಾದಿ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದವು.

Verse 43

आपो नाराऽ इति प्रोक्ता मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः ॥

ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಋಷಿಗಳು ನೀರನ್ನು ‘ನಾರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ನೀರುಗಳು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಶಯನಸ್ಥಾನ (ಅಯನ)ವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 44

स देवो भगवān सर्वं व्याप्य नारायणो विभुः । चतुर्धा संस्थितो ब्रह्मन् सगुणो निर्गुणस्तथा ॥

ಆ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಾನ ಪ್ರಭು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತುರ್ವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಸಗುಣನಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ।

Verse 45

एका मूर्तिरनिर्देश्या शुक्लां पश्यन्ति तां बुधाः । ज्वालामालोपरुद्धाङ्गी निष्ठा सा योगिनां परा ॥

ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದೇ ಅವರ್ಣನೀಯ ರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ. ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವರಿತವಾದ ಆ ದರ್ಶನ/ಸಮಾಧಿಯೇ ಯೋಗಿಗಳ ಪರಮ ಸ್ಥಿರ ಧ್ಯಾನಧಾರಣೆ.

Verse 46

दूरस्था चान्तिकस्था च विज्ञेया सा गुणातिगा । वासुदेवाभिधानासौ निर्ममत्वेन दृश्यते ॥

ಅವಳು ದೂರವೂ ಸಮೀಪವೂ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವಳು ಗುಣಾತೀತಳು. ‘ವಾಸುದೇವ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ತತ್ತ್ವವು ಅಮಮತ್ವ (ನನ್ನದು ಎಂಬ ಭಾವರಹಿತತೆ) ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 47

रूपवर्णादयस्तस्या न भावाः कल्पनामयाः । अस्त्येव सा सदा शुद्धा सुप्रतिष्ठैक रूपिणी ॥

ರೂಪ, ವರ್ಣ ಮೊದಲಾದವು ಅವಳ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅಲ್ಲ; ಅವು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳು. ಅವಳು ನಿತ್ಯ ಶುದ್ಧ, ಸ್ಥಿರ, ಏಕರಸ, ಅದ್ವಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 48

द्वितीया पृथिवीं मूर्ध्ना शेषाख्या धारयत्यधः । तामसी सा समाख्याता तिर्यक्त्वं समुपाश्रिता ॥

ಭೂಮಿಯ ಎರಡನೇ ಆಧಾರ ‘ಶೇಷ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಅವನು ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿರ್ಯಕ್ (ಪ್ರಾಣಿ) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ತಾಮಸ ಪ್ರಕೃತಿಯವನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 49

तृतीया कर्म कुरुते प्रजापालनतत्परा । सत्त्वोद्रिक्ता तु सा ज्ञेया धर्मसंस्थानकारिणी ॥

ಮೂರನೆಯ ರೂಪವು ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಧಾರಣೆಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 50

चतुर्थो जलमध्यस्था शेते पन्नगकल्पगा । रजस्तस्या गुणः सर्गं सा करोति सदैव हि ॥

ನಾಲ್ಕನೆಯ ರೂಪವು ಜಲಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಷಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಗುಣ ರಜಸ್ಸು; ಅವಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ (ಸರ್ಗ)ಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 51

या तृतीया हरेर्मूर्तिः प्रजापालनतत्परा । सा तु धर्मव्यवस्थानं करोति नियतं भुवि ॥

ಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಾದ ಹರಿಯ ಆ ಮೂರನೆಯ ಅವತಾರವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 52

प्रोद्धूतानसुरान् हन्ति धर्मविच्छित्तिकारिणः । पाति देवान् सतश्चान्यान् धर्मरक्षापरायणान् ॥

ಧರ್ಮಭಂಗ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಅಸುರರನ್ನು ಅವನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾದ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಇತರ ಸಜ್ಜನರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति जैमिने । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजत्यसौ ॥

ಓ ಜೈಮಿನಿ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಗಿ ಅಧರ್ಮವು ಏಳುವಾಗಲೆಲ್ಲ, ಆಗ ಆ ಪ್ರಭು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

भूत्वा पुरा वराहेण तुण्डेनापो निरस्य च । एकया दंष्ट्रयोत्खाता नलिनीव वसुन्धरा ॥

ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ತನ್ನ ಮೂಗಿನ ಮುನಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದನು; ಮತ್ತು ಒಂದೇ ದಂತದಿಂದ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಪದ್ಮನಾಳದಂತೆ ಎತ್ತಿದನು।

Verse 55

कृत्वा नृसिंहरूपञ्च हिरण्यकशिपुर्हतः । विप्रचित्तिमुखाश्चान्ये दानवा विनिपातिताः ॥

ನರಸಿಂಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇತರ ದಾನವರೂ ಸಹ ನಿಹತರಾದರು।

Verse 56

वामनादींस्तथैवान्यान् न संख्यातुमिहोत्सहे । अवताराश्च तस्येह माथुरः साम्प्रतं त्वयम् ॥

ವಾಮನಾದಿ ಇತರ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲು ನಾನು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನ ಅವತಾರಗಳು ಅನೇಕ; ಹೇ ಮಾಥುರ, ಈಗ ನೀನು ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೀಯ.

Verse 57

इति सा सात्त्विकी मूर्तिरवतारान् करोति वै । प्रद्युम्नेति च सा ख्याता रक्षाकर्मण्यवस्थिताः ॥

ಹೀಗೆ ಆ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಜನಯಿಸುತ್ತದೆ (ಅಥವಾ ಧರಿಸುತ್ತದೆ). ಅವಳು ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಾ’ ಎಂದೂ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತಳಾಗಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ।

Verse 58

देवत्वेऽथ मनुष्यत्वे तिर्यग्योनौ च संस्थिता । गृह्णाति तत्स्वभावं च वासुदेवेष्छया सदा ॥

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇವತ್ವದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾನವತ್ವದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಈ ದೇಹಿ ಸದಾ ತತ್ಸಂಬಂಧ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಎಂದೆಂದಿಗೂ ವಾಸುದೇವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ.

Verse 59

इत्येतत्ते समाख्यातं कृतकृत्योऽपि यत्प्रभुः । मानुषत्वं गतो विष्णुः शृणुष्वास्योत्तरं पुनः ॥

ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ—ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದ ಭಗವಾನನು ಸಹ ವಿಷ್ಣುರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು ಎಂದು. ಈಗ ಇದರ ಮುಂದಿನ ಉತ್ತರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳು.