Adhyaya 30: Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपदेशो नामोनत्रिंशोऽध्यायः । त्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच नित्यं नैमित्तकञ्चैव नित्यनैमित्तिकं तथा । गृहस्थस्य तु यत् कर्म तन्निशामय पुत्रक ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಮದಾಲಸೋಪದೇಶ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಮுப்பತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮದಾಲಸಾ ಹೇಳಿದರು—ಗೃಹಸ್ಥನ ಧರ್ಮಗಳು ಮೂರು ವಿಧ: ನಿತ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ‑ನೈಮಿತ್ತಿಕ. ಮಗನೇ, ಅವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 2

पञ्चयज्ञाश्रितं नित्यं यदेतत् कथितं तव । नैमित्तिकं तथैवान्यत् पुत्रजन्मक्रियादिकम् ॥

ನಿನಗೆ ನಿತ್ಯಧರ್ಮವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾದದ್ದು ಪಂಚಯಜ್ಞಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧ—ಮಗನ ಜನನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾನ ವಿಧಿಗಳು।

Verse 3

नित्यनैमित्तिकं ज्ञेयं पर्वश्राद्धादि पण्डितैः । तत्र नैमित्तिकं वक्ष्ये श्राद्धमभ्युदयं तव ॥

ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪರ್ವ-ಶ್ರಾದ್ಧ ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬ/ಋತುಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ-ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ‘ಅಭ್ಯುದಯ’ ಎಂಬ ಶುಭ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 4

पुत्रजन्मनि यत्कार्यं जातकर्मसमं नरैः । विवाहादौ च कर्तव्यं सर्वं सम्यक् क्रिमोदितम् ॥

ಮಗನ ಜನನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು—ಜಾತಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಾಹಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 5

पितरश्चात्र सम्पूज्याः ख्याताः नन्दीमुखास्तु ये । पिण्डांश्च दधिसंमिश्रान् दद्याद् यवसमन्वितान् ॥

ಇಲ್ಲಿ ‘ನಂದೀಮುಖ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು ಯವ (ಬಾರ್ಲಿ) ಸಹಿತವಾದ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 6

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा यजमानः समाहितः । वैश्वदेवविहीनं तत् केचिदिच्छन्ति मानवाः ॥

ಯಜಮಾನನು ಸಮಚಿತ್ತನಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕೆಲವರು ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ವೈಶ್ವದೇವ ಅರ್ಪಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

युग्माश्चात्र द्विजाः कार्यास्ते च पूज्याः प्रदक्षिणम् । एतन्नैमित्तिकं वृद्धौ तथान्यच्चौर्ध्वदेहिकम् ॥

ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಇದು ವೃದ್ಧಿ/ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಔರ್ಧ್ವದೇಹಿಕ (ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯಾನಂತರ) ಕರ್ಮಗಳೂ ಸಹ.

Verse 8

मृताहनि च कर्तव्यमेकोद्दिष्टं शृणुष्व तत् । दैवहीनं तथा कार्यं तथैवैकपवित्रकम् ॥

ಮರಣದಿನದಲ್ಲಿ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಅದರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಅದು ದೈವಭಾಗವಿಲ್ಲದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದೇ ಪವಿತ್ರ (ಕುಶವಲಯ) ಸಹಿತ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 9

आवाहनं न कर्तव्यमग्नौकरणवर्जितम् । प्रेतस्य पिण्डमेकञ्च दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ ॥

ಆವಾಹನ ಮಾಡಬಾರದು; ಇದು ಅಗ್ನಿಕರಣ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 10

तिलोदकं चापसव्यं तन्नामस्मरणान्वितम् । अक्षय्यममुकस्येति स्थाने विप्रविसर्जने ॥

ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಅವನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಿಲೋದಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಯಥಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ವೇಳೆ—‘ಅಮೂಕನಿಗೆ ಇದು ಅಕ್ಷಯವಾಗಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 11

अभिरण्यतामिति ब्रूयाद् ब्रूयुस्ते 'भिरताः स्म ह । प्रतिमासं भवेदेतत् कार्यमावात्सरं नरैः ॥

ಅವನು ‘ಅಭಿರಣ್ಯತಾಂ’ (ಆನಂದ/ಸಮೃದ್ಧಿ ಇರಲಿ) ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಅವರು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ‘ಅಭಿರತಾಃ ಸ್ಮ’ (ನಾವು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದೇವೆ) ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪುರುಷರು ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ, ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 12

अथ संवत्सरे पूर्णे यदा वा क्रियते नरैः । सपिण्डीकरणं कार्यं तस्यापि विधिरुच्यते ॥

ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ—ಅಥವಾ ಪುರುಷರು ಯಾವಾಗ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೂ—ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರ ಕ್ರಮವೂ ಈಗ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 13

तच्चापि दैवरहितमेकाऽर्घ्यैकपवित्रकम् । नैवाग्नौकरणं तत्र तच्चावाहनवर्जितम् ॥

ಆ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ಮವೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಪವಿತ್ರ (ಕುಶವಲಯ) ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಮಕರ್ಮದ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲ, ಆವಾಹನವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 14

अपसव्यञ्च तत्रापि भोजयेदयुजो द्विजान् । विशेषस्तत्र चान्योऽस्ति प्रतिमासं क्रियाधिकः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅಪಸವ್ಯ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ (ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಎಡಮುಖವಾಗಿ) ಬೆಸೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದ್ವಿಜರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಭೋಜನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ: ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಮಾಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 15

तं कथ्यमानमेकाग्रो वदन्त्याऽ मे निशामय । तिलगन्धोदकैर्युक्तं तत्र पात्रचतुष्टयम् ॥

ನಾನು ವಿವರಿಸುವುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು. ಅಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರೆಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 16

कुर्यात् पितॄणां त्रितयमेकं प्रेतस्य पुत्रक । पात्रत्रये प्रेतपात्रमर्घ्यञ्चैव प्रसेचयेत् ॥

ಓ ಪುತ್ರ, ಮೂರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೂರು (ಅರ್ಪಣೆಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರೇತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಆ ಮೂರು ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೂ—ಪ್ರೇತಪಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೂ ಸಹ—ಅರ್ಘ್ಯಜಲವನ್ನು ಸುರಿಯಬೇಕು.

Verse 17

ये समाना इति जपन् पूर्ववच्छेषमाचरेत् । स्त्रीणामप्येवमेवैतदेकोद्दिष्टमुदाहृतम् ॥

‘ಯೇ ಸಮಾನಾಃ …’ ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಈ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನವು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಸಹ ಅದೇ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 18

सपिण्डीकरणं तासां पुत्राभावे न विद्यते । प्रतिसंवत्सरं कार्यमेकोद्दिष्टं नरैः स्त्रियाः ॥

ಪುತ್ರನ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ವಿಧಿಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲು ಪುರುಷರು ಆ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 19

मृताहनि यथान्यायं नॄणां यद्वदिहोदितम् । पुत्राभावे सपिण्डास्तु तदभावे सहोदकाः ॥

ಮರಣದಿನದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ವಿಧಿಯು ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ. ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಪಿಂಡ ಬಂಧುಗಳು ಮಾಡಬೇಕು; ಅವರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಹೋದಕ ಬಂಧುಗಳು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 20

मातुः सपिण्डा ये च स्युर्ये च मातुः सहोदकाः । कुर्युरेनं विधिं सम्यगपुत्रस्य सुतासुतः ॥

ತಾಯಿಪಕ್ಷದ ಸಪಿಂಡರು ಮತ್ತು ತಾಯಿಪಕ್ಷದ ಸಹೋದಕರು ಪುತ್ರಹೀನನಿಗಾಗಿ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; (ಇನ್ನೂ) ಮಗಳ ಮಗನೂ ಮಾಡಬಹುದು.

Verse 21

कुर्युर्मातामहायैवं पुत्रिकास्तनयास्तथा । द्व्यामुष्यायणसंज्ञास्तु मातामहपितामहान् ॥

ಹೀಗೆ ನೇಮಿತ ಪುತ್ರಿಕೆಯ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ಮಾತಾಮಹನಿಗೂ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ದ್ವ್ಯಾಮುಷ್ಯಾಯಣರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಮಾತಾಮಹನಿಗೂ ಪಿತಾಮಹನಿಗೂ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ (ಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ).

Verse 22

पूजयेयुर्यथान्यायं श्राद्धैर्नैमित्तिकैरपि । सर्वाभावे स्त्रियः कुर्युः स्वभर्तॄणाममन्त्रकम् ॥

ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಅರ್ಹರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಮಂತ್ರಕ (ಮಂತ್ರರಹಿತ) ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 23

तदभावे च नृपतिः कारयेत् स्वकुटुम्बिना । तज्जातीयैर्नरैः सम्यग् दाहाद्याः सकलाः क्रियाः ॥

ಆ (ಯೋಗ್ಯ ಬಂಧುಗಳು/ಕರ್ತೃಗಳು) ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಗೃಹಜನರಿಂದ (ಸೇವಕರು/ಅನುಚರರು) ಅಥವಾ ತನ್ನದೇ ಜಾತಿಯ ಪುರುಷರಿಂದ, ದಹನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿಸಬೇಕು।

Verse 24

सर्वेषामेव वर्णानां बान्धवो नृपतिर्यतः । एतास्ते कथिता वत्स ! नित्यनैमित्तकास्तथा ॥

ಯಾಕೆಂದರೆ ರಾಜನು ತತ್ತ್ವತಃ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಬಂಧುವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಇವು ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಮಿತ್ತಿಕ (ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭಾಧಾರಿತ) ಧರ್ಮಕರ್ತವ್ಯಗಳೆಂದು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 25

क्रियां श्राद्धाश्रयामन्यां नित्यनैमित्तिकीं शृणु । दर्शस्तत्र निमित्तं वै कालश्चन्द्रक्षयात्मकः । नित्यतां नियतः कालस्तस्याः संसूचयत्यथ ॥

ಈಗ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅದು ನಿತ್ಯವೂ ನೈಮಿತ್ತಿಕವೂ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ದರ್ಶ’ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ)ಯೇ ನಿಮಿತ್ತ; ಅದರ ಕಾಲವು ಚಂದ್ರಕ್ಷಯ/ಚಂದ್ರಾಂತದಿಂದ ಲಕ್ಷಣೀಕೃತ. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ನಿಶ್ಚಿತ, ನಿಯಮಿತ ಸಮಯವೇ ಅದರ ನಿಯತ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।